II SA/Rz 301/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. - spółka jawna na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] oraz dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania ustalającego warunki zabudowy I. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2006 r. o tym samym numerze [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. - spółka jawna kwotę 674 zł /słownie: sześćset siedemdziesiąt cztery złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skarg Spółki A - Sp. jawna do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie są 2 decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] i [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] października 2006 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją własną [...] z dnia [...] listopada 2005 r. ustalającą warunki zabudowy dla D. i I. S. na zamierzenie inwestycyjne p.n. rozbudowa, nadbudowa (4 kondygnacje w tym poddasze użytkowe) przebudowa kamienic R. [...] i [...] z przeznaczeniem na cele hotelarsko-gastronomiczne (w tym basen) i handlowo-usługowo-biurowe wraz z parkingiem wbudowanym na działkach nr 992, 991/2, 993/1, 988 i 1049 obr. 207 przy ul. R., P. i J. w R. W podstawie prawnej obu zaskarżonych decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a. Z ich uzasadnień i akt administracyjnych sprawy wynika, że opisaną wyżej decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. ustalającą warunki zabudowy Prezydent Miasta przesłał stronom postępowania, w tym Spółka A - Spółka jawna, właścicielowi działki nr ewid. 989, sąsiadującej z terenem objętym inwestycją. Odrębnymi pismami z dnia [...].08.2006 r. J. K. i W. G. – wspólnicy spółki jawnej A wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, podnosząc, że zarówno ta decyzja, jak i decyzja o pozwoleniu na budowę zostały dostarczone przez gońca do siedziby Spółka A - sp. jawna – M. [...] i odebrane przez osoby nieuprawnione do ich odbioru (w obu przypadkach zostały doręczone pielęgniarce). Obaj wnioskodawcy wskazali, że jako wspólnicy spółki jawnej nie posiadającej osobowości prawnej, wszelką korespondencję dotyczącą kwestionowanej inwestycji powinni otrzymywać na swoje adresy zamieszkania. Powołując się na księgę wieczystą dotyczącą kamienicy R. nr [...] KW nr [...] wskazali, że mają służebność z 1949 r. składania śmieci, przechodu przez podwórze na działce [...] , to jest najprawdopodobniej tej, na której inwestor planuje inwestycję. Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku W. G., w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 k.p.a., wydał w dniu [...] października 2006 r. decyzję Nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2005 r. o ustaleniu warunków zabudowy. Analogiczną w treści decyzję Prezydent Miasta wydał tego samego dnia, w wyniku rozpatrzenia wniosku J. K. W uzasadnieniu obu tych decyzji zawarł taką samą argumentację, wywodząc, że stroną postępowania była spółka osobowa Spółka A - Sp. jawna jako właściciel działki nr 989 obr. 207 w R. Korespondencja do spółki w każdym przypadku została doręczona na adres spółki skutecznie, tj. osobie czynnej w siedzibie firmy, posługującej się pieczęcią tej firmy. Zgodnie z art. 97 Kodeksu cywilnego osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności, poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. W dalszych wywodach organ powołał się na przepisy art. 28, 29 i 30 § 1 k.p.a. oraz 33 § 1 k.c. i 8 § 1 w zw. z art. 22 § 1 Kodeksu spółek handlowych, konkludując, że spółka jawna jako spółka prawa handlowego nieposiadająca osobowości prawnej posiada status ułomnej osoby prawnej – tj. ma zdolność prawna i sądową , jest więc podmiotem praw o obowiązków. Skoro właścicielem działki 989 jest Spółka A, organ nie miał więc podstaw, by za stronę uznać oddzielnie wspólników spółki jawnej i doręczać im pisma na adresy zamieszkania. Nie ma też możliwości wznowienia postępowania administracyjnego na żądanie odpowiednio W. G. czy J. K., gdyż nie są oni stronami postępowania, a zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowić postępowanie można tylko na żądanie strony. Z treści księgi wieczystej nr [...], na którą powołują się wnioskodawcy wynika, że służebność została ustanowiona na parceli budowlanej [...], a nie jak podnoszą wnioskodawcy na działce [...], "na rzecz właścicieli i lokatorów mieszkających na parceli [...]". Na podstawie tylko takich informacji podanych przez wnioskodawców nie ma możliwości ustalenia na jakiej działce i na czyją rzecz ustanowiona została ta służebność. Z tego też powodu nie można uznać załączonej kopii odpisu z księgi wieczystej za przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 (nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody w sprawie). Organ podkreślił również, że decyzja o warunkach zabudowy, ze względu na swój specyficzny charakter określa jedynie o możliwościach i uwarunkowaniach przestrzennych przygotowania projektu inwestycji, nie ingerując ze swej istoty w stosunki cywilne i obciążenia z nich wynikające, ani też we własność nieruchomości. Spółka A - Sp. jawna złożyła wspólne odwołanie od obu wymienionych decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2006 r. Odwołująca spółka podnosi fakt, iż nie była prawidłowo powiadomiona o toczącej się "procedurze wydania pozwolenia na budowę inwestycji kamienic nr [...] i [...]" i nie mogła w stosownym czasie wnosić zastrzeżeń do tej inwestycji. W wyniku dokonania, przez inwestora kamienic [...] i [...], robót budowlanych na ścianie nośnej należącej do spółki kamienicy nr [...] zamurowane zostały drzwi i okna piwniczne, co narusza własność. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2006 r. odmawiającą wznowienia postępowania z wniosku J. K. i decyzją również z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2006 r. odmawiającą wznowienia postępowania z wniosku W. G. Motywy rozstrzygnięcia są te same w obu przypadkach – organ odwoławczy powołując się na art. 149 § 3 k.p.a. naprowadził, że odmowa wznowienia postępowania oznacza niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, co może zachodzić wówczas, gdy żądanie wznowienia postępowania złoży podmiot nie będący stroną w sprawie, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. Stroną postępowania jest bowiem przedsiębiorca – Spółka A - Sp. jawna w R. z siedzibą M. [...],a nie J. K. i W. G., działający jako osoby fizyczne. Na adres siedziby przedsiębiorcy kierowana była korespondencja w sprawie, a skuteczność doręczeń potwierdzają zalęgające w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru. Taki sposób doręczania korespondencji przez organ I instancji jest prawidłowy i znajduje oparcie w przepisach prawa. W tym miejscu Kolegium powołało się na nowelizację Kodeksu cywilnego z dnia 14 lutego 2003 r., która wprowadziła do tej ustawy art. 33¹, nakazujący odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi a mających zdolność prawną. Spółka jawna w świetle tego przepisu i art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych w zw. z art. 29 k.p.a. może być stroną postępowania administracyjnego. Natomiast poszczególni wspólnicy działający jako osoby fizyczne takiego przymiotu nie mają. Obie ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka A Sp. jawna, wnosząc o ich uchylenie i zasadzenie kosztów postępowania. Skarżąca spółka podnosi, że żądanie wznowienia postępowania zostało złożone przez wspólnika Spółki A - Sp. jawna W. G, uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji spółki zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego KRS [...]. Z treści wniosku o wznowienie jednoznacznie wynikało, że W. G. działa jako wspólnik spółki jawnej. W ocenie skarżącej spółki to ona skierowała wniosek o wznowienie postępowania, nie zaś osoby fizyczne, a podnoszone przez nią zarzuty w kwestii prawidłowości doręczeń korespondencji do siedziby spółki wskazywały osoby, które były pracownikami spółki jawnej, a nie pracownikami osób fizycznych i które były upoważnione do odbioru korespondencji. Wraz z pismem z dnia [...].04.2007 r. uzupełniającym skargę, pełnomocnik skarżącej spółki – adwokat B. W. przedłożyła decyzję Wojewody z dnia [...].03.2007 r. uchylającą decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].10.2006 r. (odmawiającą wznowienia postępowania) i przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, celem pośredniego potwierdzenia zasadności skargi. W odpowiedziach na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentacje zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji, a jedynym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem zaskarżonych aktów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Obie zaskarżone decyzje orzekają o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy. Problematykę wznowienia postępowania, jednego z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym, regulują przepisy art. 145 – 152 k.p.a., a na ich podstawie można wyróżnić dwie fazy tego postępowania – wstępną, zainicjowaną wnioskiem o wznowienie oraz fazę następującą po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (właściwą). Przy czym na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu. W pierwszej fazie następuje wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc ustalenie, czy występują formalne podstawy wznowienia. Badanie to obejmuje kwestie podmiotowe, zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Negatywny wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Podstawową kwestią na tym etapie jest ustalenie czy wniosek o wznowienie pochodzi od strony postępowania albo – w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – od podmiotu, który bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, ale ma w nim interes prawny, a więc jest stroną, dalej zbadanie czy wniosek został złożony w terminie wskazanym w art. 148 k.p.a. – 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia lub o decyzji, wreszcie ustalenie, czy podana we wniosku okoliczność mieści się w katalogu przesłanek wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art.149 § 2 k.p.a. Rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu wymienia art. 151 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, po przeprowadzeniu postępowania przewidzianego w art. 149 § 2 k.p.a. organ właściwy: - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a. - lub uchyla decyzje dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Art. 146 przewiduje sytuacje, w których nie można uchylić decyzji dotychczasowej, pomimo zaistnienia podstaw wznowienia – są to: przedawnienie opisane w § 1 tego przepisu, a także okoliczność, że w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W takich wypadkach, po myśli art. 151 § 2 k.p.a. organ ogranicza się do wydania decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Analizując postępowanie przeprowadzone przez organy administracji w obu sprawach, będących przedmiotem skargi, stwierdzić wypadnie, że jest ono obarczone wadami, a obie zaskarżone decyzje naruszają prawo. Z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Nr [...], że jedynymi wspólnikami Spółki A - sp. jawna są J. K. i W. G., a każdy wspólnik może reprezentować spółkę jednoosobowo. W niniejszej sprawie 2 oddzielne wnioski z dnia [...].11.2006 r. o wznowienie postępowania, z powołaniem się na przesłankę braku udziału strony w postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podpisane odpowiednio przez W. G. i J. K., zostały złożone przez wymienione osoby jako wspólników spółki jawnej – Spólka A. Wynika to z treści wniosków, w których każdy z autorów wyraźnie wskazał, że wnosi o wznowienie postępowania "jako wspólnik firmy Spółka A - Sp. j.", a tym samym jako współwłaściciel posesji R. [...] w R. (właścicielem tej nieruchomości jest spółka jawna – Spółka A). W tej sytuacji organ I instancji winien był przyjąć, że wnioski o wznowienie złożyła spółka jawna - Spółka A i przystąpić do badania podstaw formalnych wznowienia, o których wspominano wcześniej. Błędne zakwalifikowanie wniosków J. K. i W. G. jako wniosków osób fizycznych i w dalszej konsekwencji przyjęcie, że osoby te nie mają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nieruchomości nr 991/2, 992 i 993/1 obr. 207 w R., skutkowało wydaniem 2 decyzji o odmowie wznowienia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a., w sytuacji, kiedy organ winien był rozstrzygnąć wniosek spółki jawnej – Spółka A. W ten sposób doszło do naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., które Sąd zakwalifikował jako naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich decyzji wydanych po rozpatrzeniu wniosków J. K. i W. G. W postępowaniu ponownym konieczne będzie wspólne rozpatrzenie wniosków wspólników działających w imieniu spółki jawnej – Spółka A. Poddając je badaniu pod względem formalnym organ ustali czy zachowany został termin z art. 148 § 1 k.p.a. do złożenia podania o wznowienie. Wówczas to, mając na uwadze, iż zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., w przypadku przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, istotne znaczenie będą miały podnoszone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji kwestie dotyczące skuteczności doręczenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2005 r. skarżącej spółce. W zależności od wyników badania formalnego organ wyda jedno rozstrzygnięcie –decyzję o odmowie wznowienia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. lub postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił obie zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2006 r. Z uwagi na charakter zaskarżonych decyzji, które nie przyznają żadnych praw i obowiązków bezprzedmiotowe było określenie czy i w jakim zakresie nie mogą być ona wykonane (art. 152 P.p.s.a.). O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek strony skarżącej.