II FZ 104/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 494/07 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 494/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił G. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 kwietnia 2007 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 30 sierpnia 2007 r. skarżący wystąpił do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia strony o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że G. K. przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 54 m². Skarżący dysponuje akcjami spółki "B." S.A. o wartości 5.000 zł., uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 2.300 zł brutto, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 EUR. Łączny miesięczny dochód osób pozostających z G. K. we wspólnym w gospodarstwie domowym (rodzice i pełnoletnia siostra) kształtuje się na poziomie 2.081,79 zł brutto. Pismem z dnia 11 września 2007 r. referendarz sądowy wezwał stronę do udokumentowania wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym z ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty). Zażądano również nadesłania odpisów zeznań podatkowych za 2006 r., złożonych przez skarżącego i inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a ponadto udokumentowania (za pomocą kopii stosownych faktur lub rachunków) wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na wspomniane wezwanie, G. K. przesłał odpis zaświadczenia o zarobkach (potwierdzający, że w lutym 2007 r. wynagrodzenie skarżącego wyniosło 1.564,40 zł i zawierający adnotację, iż "podano netto od wynagrodzenia zasadniczego, nie uwzględniono premii") oraz odpisy zeznań podatkowych złożonych przez jego rodziców i siostrę. Skarżący przedłożył również kopię wniosku z dnia 24 września 2007 r., w którym strona reagując na doręczenie czterech tytułów egzekucyjnych zwróciła się do organu podatkowego o "wstrzymanie przymusowego ściągnięcia wymienionych w nich należności poprzez zastosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę i rachunku bankowego" oraz o "wyrażenie zgody na spłatę wymienionych w nich należności poprzez dokonywanie wpłat po 300 zł miesięcznie, przynajmniej do czasu wydania ostatecznych rozstrzygnięć w postępowaniach, w związku z którymi tytuły te zostały wystawione". Jednocześnie G. K. wniósł o wydłużenie terminu do przesłania pozostałych dokumentów do dnia 19 października 2007 r., jednakże do chwili wydania postanowienia sądowego żadne dodatkowe dokumenty nie zostały przez stronę nadesłane. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. K. domagał się zmiany orzeczenia poprzez przyznanie mu prawa pomocy wskazując, że Sąd nie uwzględnił faktu, iż opłacenie wpisu spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Na gruncie niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie (2.300 zł brutto) i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z innymi osobami uzyskującymi stałe dochody. Ponadto G. K. dysponuje akcjami spółki o wartości 5.000 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dostarczone przez stronę informacje dotyczące jej sytuacji materialnej nie pozwalają na stwierdzenie, że uiszczenie kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi, pociągnie za sobą zagrożenie dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Uwzględnienia wymaga okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach korzystając z możliwości przewidzianej w art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoczął postępowanie wyjaśniające, które miało na celu uzyskanie pełnego obrazu możliwości płatniczych strony. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, G. K. udzielił odpowiedzi jedynie częściowo, nie przedstawiając chociażby danych dotyczących rachunku bankowego oraz wysokości wydatków związanych z kosztami utrzymania. Podkreślić należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania, o czym skarżący został pouczony w wezwaniu z dnia 11 września 2007 r. (por. k. 43 akt sądowych). W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.