II SA/Sz 176/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnej F. P. kwotę [...]zł ([...]) powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. K. wnioskiem z dnia [...] zwrócił się o przyznanie bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, żywności i opłat lokalowych na okres 3 miesięcy. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1,3,4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] i [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej przez dyrektora i zastępcę dyrektora – przyznał J. K. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem leków, żywności i dokonaniem opłat lokalowych. Organ I instancji orzekł, że zasiłek wypłacany będzie miesięcznie po [...] zł ([...]). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, został przeprowadzony wywiad środowiskowy i na jego podstawie ustalono, że J. K. znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na niepełnosprawność i długotrwałą chorobę. Ustalono też, że dochód strony wynosi [...] zł (dodatek mieszkaniowy [...] zł + renta [...] zł) i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. Jednakże uznając sytuację J. K. za szczególnie uzasadniony przypadek organ I instancji przyznał stronie specjalny zasiłek celowy. Ponadto organ I instancji wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający, przyznana pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości, gdyż środki którymi dysponuje ośrodek są ograniczone. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. K., w którym podniósł, że nie odwołuje się od wysokości przyznanej pomocy a tylko i wyłącznie od sposobu wyliczenia dochodu, do którego wliczono całość dodatku mieszkaniowego, pomimo iż dodatek mieszkaniowy został przyznany w oparciu o dochody odwołującego się oraz Jego córki A. K. - U. Zarzucił, że doliczenie całego dodatku mieszkaniowego jest niezgodne z prawem, narusza przepisy postępowania administracyjnego oraz zasadę równości obywateli wobec prawa, ochrony praw nabytych oraz zasadę jawności postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...], [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. K. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Z ustaleń organu I instancji wynika, że dochód strony w [...] wynosił [...] zł, na który składał się dodatek mieszkaniowy [...] zł oraz renta [...] zł. Dochód ten przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej tj. [...] zł. Ta okoliczność obligowała organ I instancji do rozpatrzenia sprawy stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ ten uznał sytuację strony jako przypadek uzasadniony do udzielenia pomocy w formie zasiłku specjalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że dodatek mieszkaniowy stanowi przede wszystkim dochód osoby, na którą wydana została decyzja o przyznaniu dodatku, tak jak renta jest dochodem osoby, której została przyznana. Dodatek mieszkaniowy oraz renta członka rodziny stanowią również dochód rodzinny. W przypadku bowiem analizowania dochodu na osobę w rodzinie, dochody poszczególnych członków w tym kwotę dodatku mieszkaniowego, jak również kwotę renty, należy podzielić przez liczbę członków uzyskując dochód na osobę w rodzinie. W przypadku zaś ustalania dochodu osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe, dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby na którą wydana została decyzja przyznająca dodatek, jak również renta jest dochodem tej osoby na którą została renta przyznana. Kolegium wskazało, że J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, tym samym przyznany dodatek mieszkaniowy, jak również renta stanowi Jego dochód. J. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wskazał, że skarży samo uzasadnienie decyzji obu instancji, wobec ustaleń niezgodnych z rzeczywistością, a wskazanych w wywiadzie środowiskowym, który był podstawą przyznania pomocy. Skarżący zarzucił – tak samo jak w odwołaniu -, że błędnie do Jego dochodu wliczono cały przyznany dodatek mieszkaniowy, zamiast 1/3 tej kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wprawdzie z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje ustalenia organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do dochodu skarżącego, jednakże Sąd zobligowany granicami rozstrzygania zakreślonymi w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – poddał kontroli zaskarżoną decyzję w pełnym zakresie, a nie tylko w odniesieniu do zarzutów skargi. Tak przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja nie narusza prawa. Skarżący bowiem w wyniku rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] otrzymał przewidziany w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem leków, żywności i dokonaniem opłat mieszkaniowych, lecz kwestionuje ustalony przez organy sposób i wysokość dochodu, a w szczególności zaliczenie do dochodu całej kwoty dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) uzasadnienie decyzji (poza wyjątkami określonymi w § 4 i 5) jest integralną częścią każdej decyzji i może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W świetle rozwiązań prawnych wynikających z art. 15 w związku z art. 127 § 1 i art. 128 kpa, nie ma podstaw do wykładni, że stronie przysługuje odwołanie tylko od decyzji negatywnych, a więc nie uwzględniających w całości lub w części żądania zawartego we wniosku. Strona w postępowaniu administracyjnym broni swojego interesu prawnego i oceny, czy interes jej został w pełni zrealizowany, a tego dokonać może tylko strona. Z ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie w oparciu o wywiad środowiskowy sporządzony 13 października 2006r. (k – 3 akt administracyjnych), a których skarżący nie kwestionuje wynika, że jest on osobą samotnie gospodarującą. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – osoba samotnie gospodarująca, to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wyjaśnić też trzeba, że prawo do większości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, poza wyjątkami do których należy m.in. specjalny zasiłek celowy. Kryterium dochodowe zostało zróżnicowane odpowiednio do trzech rodzajów świadczeniobiorców : 1/ osoby samotnie gospodarującej (art. 8 ust. 1 pkt 1); 2/ osoby w rodzinie (art. 8 ust. 1 pkt 2);3/ rodzinie (art. 8 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej – dochód na osobę w rodzinie – to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Dochód rodziny, to zgodnie z art. 6 pkt 4 – suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, zaś osoba samotnie gospodarująca, to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Sposób ustalania dochodu został w ustawie o pomocy społecznej szczegółowo określony i zależy od źródeł przychodu i kategorii podatników. W art. 8 ust. 3 tej ustawy zostały określone ogólne zasady obliczania dochodu. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz płacone alimenty. Z powyższych przepisów wynika – jak trafnie wskazał to organ odwoławczy – że tylko przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie, sumuje się dochody członków rodziny i dzieli przez ilość osób w rodzinie. Skarżący – jak sam podał osobie przeprowadzającej wywiad środowiskowy w dniu [...] – jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, dlatego na Jego dochód składa się w całości renta strony i przyznany skarżącemu dodatek mieszkaniowy. Dodatek mieszkaniowy przyznawany na mocy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) nie stanowi w prostej postaci źródła utrzymania osób mieszkających w określonym lokalu, lecz stanowi formę pomocy udzielonej rodzinie lub osobie samotnie gospodarującej w utrzymaniu lokalu mieszkaniowego, w szczególności na pokrycie kosztów jego eksploatacji. W sytuacji zatem, gdy strona wskazuje we wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej takiego jak np. specjalny zasiłek celowy, na fakt pobierania dodatku mieszkaniowego, to organ orzekający zobligowany jest zaliczyć ten dodatek do jej przychodów, niezależnie od tego ile osób zamieszkiwało w lokalu w dacie decyzji przyznającej ten dodatek. Zmiana sytuacji faktycznej polegająca na zmniejszeniu się osób w gospodarstwie domowym w trakcie pobierania dodatku mieszkaniowego, nie uprawnia osób ubywających z tego gospodarstwa do dysponowania częścią dodatku mieszkaniowego. Dlatego rację ma organ odwoławczy przyjmując, że przy ustalaniu dochodu dla potrzeb wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby która jest adresatem decyzji o jego przyznaniu. W tym stanie rzeczy należało skargę uznać za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu na zasadzie prawa pomocy, oparte zostało o przepis art. 250 powyższej ustawy.