I GZ 240/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2591/07 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek "A. P. " Spółki z o.o. w W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten (złożony dnia [...] sierpnia 2007 r. wraz ze skargą) uzasadniony został tym, iż w dacie doręczenia zaskarżonej w sprawie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe osoba upoważniona do reprezentacji skarżącej spółki przebywała za granicą i dopiero po powrocie do Polski mogła zapoznać się z treścią rozstrzygnięcia organu celnego. Wskazana decyzja została zaś odebrana w dniu [...] czerwca 2007 r. przez pracownika biurowego "A. P. " Spółki z o.o. w W. , który nie zapoznał się dokładnie z treścią decyzji i przekazał mylne informacje Prezesowi Zarządu firmy przebywającemu za granicą. We wniosku podano, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] sierpnia 2007 r., tj. w dacie powrotu do kraju osoby upoważnionej do reprezentacji strony skarżącej. Oddalając złożony wniosek Sąd I instancji wyjaśnił, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu wyklucza zaś choćby lekkie niedbalstwo strony. Wchodzi ono natomiast (tzn. przywrócenie terminu) w rachubę, gdy dopełnienie obowiązku procesowego było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie można było usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. nagła choroba strony i brak możliwości wyręczenia się inną osobą, przerwa w komunikacji, powódź, pożar itp.). W ocenie Sądu I instancji podane przez nią okoliczności nie stanowiły uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wyjazd za granicę jest czynnością przewidywalną i planowaną. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zaś takie zorganizowanie działalności, aby zapewniony był odbiór korespondencji urzędowej i konieczny kontakt z organami administracji publicznej (np. poprzez złożenie w razie potrzeby skargi na decyzję organu administracji publicznej). Zaniedbanie lub przeoczenie pracowników skarżącej spółki odpowiedzialnych za odbiór korespondencji, nie może być traktowane jako świadczące o braku winy strony skarżącej. Także nieprawidłowości organizacyjnych nie można traktować jako przeszkody trudnej do przezwyciężenia. Skarżąca spółka nie wykazała w niniejszej sprawie wystarczającej staranności i zapobiegliwości i pomimo istniejących możliwości nie zadbała o swoje interesy. Zaskarżając opisane postanowienie, "A. P. " Sp. z o.o. zarzuciła mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na przyjęciu, iż strona z własnej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi. Strona skarżąca domagała się jednocześnie zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji. W uzasadnieniu podniesiono w szczególności, iż uchybienie w zachowaniu terminu nie było efektem źle zorganizowanej pracy w spółce. Zwrócono natomiast uwagę na opieszałość w działaniu Dyrektora Izby Celnej w W. Wyjazd Prezesa Zarządu Spółki za granicę był zaś konieczny, a zaraz po jego powrocie z Niemiec i po zapoznaniu się przez niego z korespondencją, podjęte zostały stosowne kroki procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wykazał przyczyny uniemożliwiające uwzględnienie złożonego przez stronę skarżącą wniosku o przywrócenie terminu i nie naruszył wydanym rozstrzygnięciem obowiązującego prawa, zwłaszcza zaś art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zagadnieniem kluczowym przy rozstrzyganiu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest kwestia braku winy strony w powstaniu uchybienia terminu. Zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. , iż pojęcie braku winy strony w powstaniu uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej musi być rozpatrywane przez pryzmat obowiązku strony zachowywania szczególnej staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Istotnie każdy rodzaj niedbalstwa strony wyklucza przyjęcie braku jej winy. Rację ma też Sąd I instancji podnosząc, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą obciąża zorganizowanie w sposób właściwy odbioru i zapoznania się z przekazywaną mu korespondencją urzędową − tak, aby możliwe było podejmowanie kroków w celu obrony swoich praw. Oczywiste jest zatem, że zaniedbania czy też przeoczenia ze strony pracowników spółki przy odbiorze korespondencji (zapoznanie się z jej treścią) nie mogą świadczyć o braku winy strony. Podobnie nie można również wyjazdu zagranicznego Prezesa Zarządu skarżącej spółki traktować jako okoliczności ekskulpującej fakt powstania uchybienia terminu do zachowania czynności procesowej. Planując taki wyjazd, należało bowiem liczyć się z możliwością otrzymania korespondencji wymagającej podjęcia w związku z jej treścią, w zakreślonych terminach, środków w celu ochrony swych praw. Zorganizowanie funkcjonowania spółki w ten sposób nie było zadaniem niewykonalnym, biorąc pod uwagę dostępność technicznych środków porozumiewania się z osobą przebywającą na terenie Niemiec, a także np. możliwość ustanowienia pełnomocnika. Efektu własnych zaniechań czy też zaniedbań i braku wystarczającej staranności nie można traktować jako podstawy wniosku o przywrócenie terminu, która wymaga uprawdopodobnienia nieistnienia winy strony. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.