IV SA/Wa 1745/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący s. WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie s. WSA Alina Balicka, as. WSA Marta Laskowska, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Spółdzielni D. w W. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz Spółdzielni D. w W. kwotę 1526,- (jeden tysiąc pięćset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt IVSA/Wa 1745/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...)lipca 2007r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego tej Agencji w Ł. z dnia (...) maja 2007r. o obowiązku płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu (...) maja 2007r. Dyrektor OT ARR w Ł. wydał decyzją, mocą której ustalił odpowiedzialność płatnika w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie, na mocy której ustalono w stosunku do Spółdzielni D. w W. należność w wysokości 10 107,49 zł wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu należnej i niewpłaconej w terminie dopłaty do opłaty wyrównawczej za przekroczenie indywidualnej ilości referencyjnej przez dostawców w roku kwotowym 2005/2006. Spółdzielnia od w/w decyzji wniosła odwołanie wskazując, że nie ma obowiązku wpłacania kwoty 8144,40 zł oraz odsetek od tej kwoty z uwagi na fakt, że dostawcy których dotyczy ta dopłata ( G. K., M. W. i L. P.) nie przekroczyli przysługujących IIR. Dodatkowo skarżąca wskazała, że przy ustalaniu stanu faktycznego opierała się na informacjach otrzymanych z Agencji Rynku Rolnego. W oparciu o przepis art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz.U. z 2005r. nr 244, poz. 2081) w zw. z art. 33 ust. 1 tej ustawy podmiot skupujący zobowiązany jest do pobrania od dostawcy skupującego dopłaty, o której mowa w art. 36 ust. 3 pkt. 3 ustawy tj. dopłaty stanowiącej różnicę między wysokością należnej opłaty a sumą wpłaconych zaliczek. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 1a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1281/2006z dnia 28 sierpnia 2006r. wprowadzającego w roku 2005/2006 odstępstwo od rozporządzenia (WE) nr 595/2004 w odniesieniu do terminu opłaty wyrównawczej za mleko i przetwory mleczne przez nabywców i producentów, płatnik zobowiązany jest przekazać należną dopłatę na rachunek bankowy właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego w terminie do 31 października 2006r. W toku postępowania przed organem odwoławczym ustalono, że 7 listopada 2006r. podmiot skupujący otrzymał pismo dyrektora OT ARR w Ł. z wykazem prawidłowych wielkości opłat jakie należy uiścić w imieniu kilkunastu dostawców w tym G. K., M. W. i L. P. Zgodnie z treścią art. 40 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w sprawie nieuregulowanych w ustawie do opłat, dopłat i zaliczek na poczet opłaty stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 30 § 1 tej ostatniej ustawy płatnik, który jest zobowiązany do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu a nie wykonał powyższych obowiązków odpowiada za podatek niepobrany lub pobrany a nie wpłacony. Organ podatkowy w opisanej sytuacji wydaje decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności podatkowej. Art. 53 §1 i 4 w/w ustawy wskazuje natomiast na obowiązek i sposób naliczania odsetek za zwłokę w wykonaniu wyżej opisanego zobowiązania. W związku z uchybieniem obowiązkowi i nieuiszczeniem w imieniu dostawców całości dopłaty organ wydał decyzję o odpowiedzialności płatnika w zw. z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie określając również wysokość odsetek za zwłokę. W ocenie organu odwoławczego wysokość należności, do zapłaty której zobowiązana jest Spółdzielnia obliczono w sposób prawidłowy. Spółdzielnia D. w W. złożyła skargę na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do staniu faktycznego sprawy, z którego wyraźnie wynika, że strona skarżąca nie miała żadnej wiedzy o przekroczeniu przez dostawców: G. K., M. W. i L. P. IIR albowiem Agencja wskazała dla tych podmiotów IIR w wysokościach odpowiednio: 5711, 7717 i 80701 kg, których to ilości osoby te nie tylko nie przekroczyły ale i nie wykorzystały. W tej sytuacji strona skarżąca nie miała żadnej realnej możliwości pobierania zaliczek, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy i ich potrącania w myśl art. 33 ust. 3 ustawy od momentu przekroczenia przez dostawcę IIR przy wypłacie należności na mleko; - art. 30 §4, 47§4, 52§1pkt. 4 i 53§4 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nie wystąpił po stronie skarżącej obowiązek wypłaty zaliczki w kwocie 8 144,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami bowiem kwotę 394 421,93 zł skarżącą spółdzielnia przekazała do 31 października 2006r. a ustawa nie nakazuje obowiązku przekazywania podatkowych kwot nie pobranych w formie zaliczek z przyczyn leżących po stronie Agencji. W konkluzji skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 40 ustawy - Ordynacja podatkowa. Redakcja tego przepisu prowadzi do konkluzji, że płatnik w zakresie swojego obowiązku nie może kwestionować wysokości należności jaką zobowiązany jest ponieść dostawca będący podatnikiem w rozumieniu przepisów ustaw podatkowych. Przesłanką negatywną orzeczenia odpowiedzialności podatkowej jest wina podatnika, wskutek której podatek nie został pobrany przez płatnika. "Winę podatnika należy rozumieć jako wszelkie przyczyny leżące po stronie podatnika i wpływające na zachowanie się płatnika niekoniecznie zawinione w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i karnego. Natomiast niepobranie podatku z przyczyn leżących po stronie innych osób lub niedajacych się powiązać z jakimikolwiek osobami nie wyłącza odpowiedzialności płatnika i nie jest przeszkodą wydania decyzji o jego odpowiedzialności. Z konstrukcji przepisów ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych wynika, że płatnik poprzez potrącenie opłaty z ceny dostarczonego mleka jest dysponentem tej czynności. Tylko nadzwyczajne okoliczności musiałyby prowadzić do zarzutu, iż za niedobraną opłatę odpowiedzialność ponosi dostawca mleka. Takie okoliczności nie zostały jednak przedstawione. W sytuacji gdy płatnik zapłaci określoną w decyzji kwotę z własnych środków podatnik uniknie konieczności zapłacenia podatku. Płatnik, o ile podatnik nie zwróci kwoty zapłaconej może żądać zwrotu zapłaconej kwoty w trybie art. 405 kc. Podatnik zyskał bowiem bez podstawy prawnej korzyść majątkową (kwota zapłaconego podatku) kosztem innej osoby (płatnika). Bezpodstawne wzbogacenie jest podstawą zwrotu podatku na rzecz płatnika, który zapłacił za niego podatek. Jednocześnie organ wyjaśnił, że odsetki za zwłokę zostały naliczone od dnia 21 listopada 2006r. to jest po upływie 14 dni od dnia otrzymania pisma z dnia 3listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.zwanej dalej P.p.s.a. ) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazana decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ustawodawca w art. 7 kpa nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 kpa nakazuje organom administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś art. 107§3 kpa wskazuje jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie decyzji to jest: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107§3kpa). W art. 80 kpa sformułowana została zasada swobodnej oceny dowodów, według której organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego Podkreślenia także wymaga, że obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 i 138 kpa nakazuje organowi, w przypadku wniesienia środka odwoławczego, dwukrotnie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Co za tym idzie organ administracji nie może poprzestać na kontroli zasadności decyzji organu I instancji oraz ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (tak też wyrok NSA z dnia 14.08.1987r. IVSA 385/87) Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem w/w zasad postępowania. Niekwestionowaną okolicznością w niniejszej sprawie jest, że płatnik, którym w okolicznościach niniejszej sprawy jest Spółdzielnia D.w W., na mocy przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 40 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych zobowiązany jest do obliczania i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję określającą wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego a niewpłaconego podatku. Skarżąca Spółdzielnia - co do zasady również nie kwestionuje swojej odpowiedzialności w tym zakresie. Spór ogranicza się do określenia wysokości zobowiązania. Spółdzielnia już w odwołaniu od decyzji Oddziału Terenowego ARR w Ł. podnosiła, że kwestionuje tę decyzję co do kwoty 8 144,40 zł wraz z odsetkami wskazując jednocześnie, iż Agencja przekazała Spółdzielni informację o wysokości IIR dla poszczególnych producentów rolnych, z których wynika, że G.K. przysługuje 5711 kg, M. W. - 7717kg a L. P. - 80701 kg IIR. Jednocześnie Spółdzielnia wskazała, że w/w producenci nie tylko nie przekroczyli przyznanej im IIR, co stanowi podstawę do pobierania zaliczek z tytułu przekroczenia wielkości produkcji, ale nawet nie wykorzystali przyznanych im kwot. Do odwołania strona dołączyła informacje miesięczne o przysługujących w/w producentom IIR potwierdzające dane wskazane w odwołaniu. Okoliczności podnoszone wyżej w żaden sposób nie zostały wyjaśnione przez organ administracji. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 3 listopada 206r. skierowane do Prezesa Zarządu Spółdzielni zawierające wykaz decyzji z błędami i braku decyzji, które - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma - zostało doręczone dnia 7 listopada 2007r., jednakże organ w żaden sposób nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy treścią tego pisma oraz posiadanych przez Spółdzielnię informacji o przysługujących wysokościach IIR. Wprawdzie na rozprawie dnia 8 listopada 200r. pełnomocnik organu wskazał, że w/w osoby nabyły IIR od swoich poprzedników prawnych, zatem należało doliczyć do ilości sprzedanego Spółdzielni mleka również ilość oddaną przez tego poprzednika jednakże okoliczność ta nie tylko nie została wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani nawet w odpowiedzi na skargę ale także nie wynika z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych. W konsekwencji należało stwierdzić, że ustalenia te zostały poczynione dowolnie. Obowiązkiem organu jest bowiem wskazanie dowodu potwierdzającego okoliczności, z których wynika odpowiedzialność spółdzielni do uiszczenia należności pieniężnej. Wymaga dodatkowo podkreślenia, że w nadesłanej do Spółdzielni informacji o wysokości należnej dopłaty i zwrotów zaliczek z dnia 30 października 2006r. nie zostali wymienieni w/w producenci (dostawcy) co dodatkowo mogłoby potwierdzać że dostawcy ci nie byli zobowiązani do uiszczenia zaliczek. Wszystkie te okoliczności winny być wyjaśnione przez organ administracji tym bardziej wobec treści zarzutów zawartych w odwołaniu. Ustalenia organu w tym zakresie wraz z przedstawieniem dowodów, w oparciu o które zostały one poczynione winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006r. (VSA/Wa 2905/05 LEX nr 209713), który to pogląd reprezentuje Sad w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Odrębną, choć nie mniej istotną jest kwestia sposobu naliczenia odsetek od należnej a nie przekazanej opłaty. O ile wysokość odsetek określona jest w ustawie i nie wymaga ona żadnych wyjaśnień o tyle organ winien ustalić (a ustalenia te winny znaleźć także odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji) od jakiej daty odsetki te należy obliczać. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji (ściślej: decyzji organu I instancji) wskazuje wprawdzie, że odsetki zostały naliczone za 148 dni zwłoki jednakże brak jest informacji o początkowej dacie ich naliczania, co uniemożliwia ich weryfikację. Z treści uzasadnienia mogłoby wprawdzie wynikać, że zostały one naliczone od 1 listopada 2006r. ( 31 października to dzień, do którego Spółdzielnia zobowiązana jest wpłacić należność o której mowa w decyzji) jednakże odpowiedź na skargę wskazuje na inną datę początku biegu odsetek. Ta kwestia również będzie musiała być wyjaśniona przez organ. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania:art.15. 138, 7, 77§1, 80, 107§3 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącej Spółdzielni organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostano oparte o treść art. 200 tej ustawy.