III SA/Łd 487/07
WyrokWSA w Łodzi2007-11-08
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o unieważnieniu egzaminu państwowego na prawo jazdy, wydana po zakończeniu egzaminu, jest zgodna z prawem, jeśli postępowanie administracyjne nie zapewniło stronie czynnego udziału i nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji uchybiły zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadzie czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Nie zapewniono stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym kwestii czasu trwania egzaminu i jego zgodności z przepisami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa unieważniającą część praktyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B. Organ I instancji unieważnił egzamin, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących czasu trwania egzaminu oraz błędną ocenę umiejętności kandydatki. Skarżąca kwestionowała kompetencję organu do unieważnienia egzaminu po jego zakończeniu oraz zarzucała naruszenie przepisów postępowania. WSA uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej – T. W. kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 roku sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na kat. B prawa jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej – T. W. kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
III SA/Łd 487/07
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), Marszałek Województwa [...] orzekł o unieważnieniu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, prowadzonego przez egzaminatora J.W. z udziałem T. W., który odbył się w dniu 27 stycznia 2007 roku w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Ł. Jednocześnie organ orzekł o jednorazowym zwrocie opłaty za egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B w kwocie 112 złotych na rzecz T.W.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 27 stycznia T.W. uczestniczyła w egzaminie na prawo jazdy kategorii B i zakończyła ten egzamin z wynikiem pozytywnym. W dniu 30 stycznia 2007 roku Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Ł. wystąpił do Marszałka Województwa [...] o unieważnienie egzaminu, wskazując, że egzaminator dokonał błędnej oceny egzaminu. Zdaniem organu I instancji, zebrane w toku postępowania administracyjnego materiały dowodzą, że egzamin został przeprowadzony niezgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 roku w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.). Zgodnie bowiem z przepisem § 9 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz tabeli 8 poz. 1 załącznika nr 5 rozporządzenia, prawidłowo przeprowadzony egzamin powinien trwać w ruchu drogowym minimum 40 minut, a z materiału zarejestrowanego przez kamerę wynika, że trwał 34 minuty. Ponadto organ wskazał, że egzamin praktyczny w ruchu drogowym polega na wykonaniu programu egzaminacyjnego obejmującego co najmniej zadania określone w tabeli nr § 9 ust. 1 pkt 3 lit. a załącznika nr 5 do rozporządzenia. Podczas egzaminu w dniu 27 stycznia 2007 roku nie przeprowadzono manewru hamowania od prędkości co najmniej 50 km/h do zatrzymania w wyznaczonym miejscu. Marszałek Województwa [...] zarzucił nadto, że egzaminator dokonał niewłaściwej oceny egzaminu i naruszył zasady egzaminowania kończąc egzamin z wynikiem pozytywnym, mimo że T.W. podczas wykonywania manewru zawracania na ulicy A utrudniła ruch innym pojazdom nadjeżdżającym od strony ulicy B; po otrzymaniu polecenia "zawrócić na najbliższym skrzyżowaniu" nie wykonała tego zadania; podczas omijania pojazdu na ulicy C, jak również w czasie zmiany pasa ruchu nie sygnalizowała tego manewru, a następnie poruszała się jednocześnie dwoma pasami ruchu; zablokowała ruch na kilkanaście sekund na skrzyżowaniu ulic D i C po zgaśnięciu silnika, podobnie jak to się stało na skrzyżowaniu ulic E i D (dwukrotne zgaśnięcie silnika). Organ I instancji podniósł, że dwukrotne, nieprawidłowe wykonanie zadania egzaminacyjnego winno skutkować uzyskaniem oceny negatywnej – zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 lit a załącznika nr 5 do cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zastrzeżenia organu nadzoru wzbudziła również okoliczność, że egzaminator dwukrotnie wydał polecenia sprzeczne z obowiązującymi przepisami o ruchu drogowym.
Pismem z dnia 22 marca 2007 roku T.W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] W uzasadnieniu wskazała, że do przerwania lub unieważnienia egzaminu państwowego może dojść wyłącznie w trakcie jego trwania, a nie po jego zakończeniu. Ponadto strona podniosła brak wyjaśnienia kwestii zajścia związanego z wyjazdem z tzw. "rękawa", które to zajście stanowiło podstawę do złożenia przez dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Ł. wniosku o wszczęcie postępowania. Powyższej pismo strony zostało potraktowane jako odwołanie.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył ogólne zasady związane z tokiem instancji administracyjnej, wskazując na zasadność wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w formie decyzji. W ocenie organu odwoławczego stanowisko strony wyrażone w odwołaniu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem prowadziłoby do niezasadnego zrównania przerwania egzaminu z jego unieważnieniem. Powyższe organ wywiódł z zasady racjonalnego ustawodawcy. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że organ nadzoru nie był związany wnioskiem dyrektora WORD w Ł. i mógł dokonać oceny przebiegu egzaminu w pełnym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło nadto, że egzaminator ma prawo do przerwania egzaminu w przypadku stwierdzenia, że zostały naruszone warunki lub zasady jego przeprowadzania. Natomiast kompetencja unieważnienia egzaminu przysługuje tylko właściwemu organowi nadzoru.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T.W. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz uznanie, że w wyniku egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu 27 stycznia 2007 roku otrzymała uprawnienia do kierowania pojazdami. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy starał się wpasować rozważanie z decyzji organu I instancji w istniejące "ramy prawne". Skarżąca ponownie podkreśliła kompetencję organu nadzoru do unieważnienia egzaminu jedynie w trakcie jego trwania. W ocenie skarżącej wniosek dyrektora WORD w Ł. winien być potraktowany jako wniosek w rozumieniu działu VIII k.p.a. Ponadto, zdaniem skarżącej, Kolegium nie zweryfikowało czasu trwania egzaminu, mimo że strona wyjaśniała, że nie trwał on 34 minut, ale 38 minut i 34 sekundy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak również poprzedzającą ją decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] zostały wydane z istotnymi uchybieniami przepisów prawa procesowego, które spowodowały konieczność ich uchylenia.
Przede wszystkim wskazać należy, iż przesłanki materialne nadzoru organów samorządu terytorialnego nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych osób ubiegających się o otrzymanie uprawnień do kierowania pojazdami wyznaczają przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Przepis art. 112 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa. Zakres nadzoru został sprecyzowany w art. 112 ust. 2, gdzie ustawodawca stworzył otwarty katalog czynności nadzorczych, wskazując między innymi, że organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami (art. 112 ust. 2 pkt 2). Nie ma zatem wątpliwości, że nadzór organów samorządu został uregulowany szeroko. Brak jest przy tym podstaw prawnych do podzielenia poglądu skarżącej, jakoby marszałek województwa mógł skorzystać z regulacji cytowanego wyżej przepisu tylko w czasie trwania egzaminu. Tezę przeciwną potwierdza nie tylko literalna wykładnia cytowanego przepisu, który odróżnia dwie instytucje działania w ramach nadzoru: przerwanie (w trakcie egzaminu) oraz unieważnienie (po zakończeniu egzaminu), ale również otwartość katalogu czynności nadzorczych marszałka województwa. Rozumowanie skarżącej prowadziłoby do niedopuszczalnego ograniczenia kompetencji organu w świetle braku takich ograniczeń wynikających z przepisów prawa.
Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, iż pismo dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Ł. z dnia 30 stycznia 2007 roku wszczynało postępowanie skargowego w trybie rozdziału VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a. Zasadą wynikającą z Kodeksu postępowania administracyjnego jest, że organ administracji publicznej załatwia sprawę w formie decyzji. Zasada ta pociąga za sobą szereg konsekwencji procesowych mających zagwarantować sprawne, ale przede wszystkim zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Tryb skargowy wskazany w rozdziale VIII kodeksu stanowi w istocie kontynuację uznanego od dawna prawa petycji, czyli zwracania się do władz z prośbami i skargami i ma mieć charakter uniwersalny i odformalizowany. Zakres przedmiotowy jak i podmiotowy tego postępowania jest szeroki, gdyż może ono w istocie dotyczyć wszystkiego. Właśnie w związku z szerokim przedmiotem postępowania w sprawach skarg i wniosków powstaje problem konkurencyjności tego postępowania do postępowania jurysdykcyjnego. Problem ten rozwiązywany jest na rzecz pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego (art. 233 – 236 k.p.a.). Wobec powyższego, należy uznać, iż pismo dyrektora ośrodka, jako nie pochodzące od strony, stanowiło impuls do wszczęcia przez organ nadzoru postępowania z urzędu i to postępowania jurysdykcyjnego zapewniającego jak najszersze gwarancje procesowe stronie. Nie sposób przy tym zauważyć, że wydanie przez Marszałka Województwa [...] jakiekolwiek rozstrzygnięcia w trybie skargowym zamknęłoby stronie skarżącej możliwość weryfikacji legalności tego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mimo, iż z treści art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wynika wprost prawna forma, w jakiej marszałek województwa winien stwierdzić nieważność egzaminu państwowego prowadzonego niezgodnie z przepisami, to upoważnienie do działania przez ten organ w formie decyzji zawiera art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.). W myśl tego przepisu, marszałek województwa wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Jak wyżej zaznaczono, w ustawie Prawo o ruchu drogowym brak jest przepisu, który przewidywałby dla marszałka inną formę działania w tych sprawach, a rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu państwowego na określoną kategorię prawa jazdy należy z całą pewnością zaliczyć do spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej.
Nie ulega jednak wątpliwości, że wystąpienie określonych w art. 112 ust. 2 przesłanek materialnych nadzoru nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, organ orzekający obowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, które w zakresie ustalenia stanu faktycznego przyjmują – jako naczelną – zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. oraz Marszałka Województwa [...], prowadzących postępowanie administracyjne, obowiązują podobnie jak inne organy administracji publicznej orzekające w sprawach indywidualnych, wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania, określone w tym kodeksie, zwłaszcza w art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a.
W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa (art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz wyrok NSA OZ w Lublinie z 7 października 1983 roku, SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego.
Z kolei, stosownie do treści art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Z art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy administracji uchybiły wskazanym wyżej zasadom postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie administracyjne przed organami nadzoru poprzedzone zostało wewnętrznym postępowaniem kontrolnym w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Ł. Już po wszczęciu postępowania administracyjnego odebrano wyjaśnienie od egzaminatora prowadzącego część praktyczną egzaminu skarżącej, jednak tylko na okoliczność, która stanowiła przyczynę wniosku dyrektora ośrodka – ewentualne potrącenie przez skarżącą podczas egzaminu pachołka na placu manewrowym. Tymczasem, zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie zawierają żadnego odniesienia się do tejże okoliczności. Należy zatem wnioskować, iż wyjaśnienia egzaminatora okazały się wystarczającymi do odstąpienia przez organ nadzoru od zarzutu potrącenia przez skarżącą w czasie egzaminu praktycznego pachołka na placu manewrowym. Organ I instancji podniósł tymczasem szereg innych zarzutów dotyczących przebiegu egzaminu, co było dopuszczalne w ramach czynności nadzorczych, ale bezsprzecznie wymagało pozyskania wyjaśnień zaistniałego stanu rzeczy od wszystkich uczestników egzaminu, a więc również egzaminatora oraz ewentualnie egzaminatora nadzorującego. Nie można pominąć faktu, że przeprowadzający egzamin upoważniony pracownik ośrodka jest osobą posiadającą fachową wiedzę na temat przepisów ruchu drogowego, która legitymuje się odpowiednimi uprawnieniami do przeprowadzania egzaminów państwowych. Arbitralnie przyjęcie przez organ, że skarżąca popełniła podczas egzaminu szereg błędów tylko na podstawie zapisu materiału wideo, bez uzyskania wyjaśnień egzaminatora, wydaje się co najmniej niewystarczające dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowiąc naruszenie cytowanych wyżej przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem pisemne wyjaśnienia osoby przeprowadzającej egzamin praktyczny przyczyniły się do odstąpienia przez Marszałka od zarzutu potrącenia przez skarżącą pachołka na placu manewrowym, to za konieczne dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy należy uznać odebranie od egzaminatora wyjaśnień na okoliczność pozostałych zarzutów dotyczących niezgodnego z prawem przeprowadzenia egzaminu praktycznego skarżącej na prawo jazdy.
Wyjaśnić także należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w przepisie art. 10 k.p.a., zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Cytowany przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79 k.p.a.), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - art. 81 k.p.a. (por. Wróbel A. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Zakamycze 2005). Obowiązki organu administracji wynikające z tej zasady obejmują wszystkie fazy postępowania z wyjątkiem obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który dotyczy tylko etapu po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji. Zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W myśl natomiast § 3 tego przepisu, organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie, ponieważ zapewnia jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie norm prawa materialnego lub procesowego. W interesie strony może, bowiem leżeć współdziałanie z organem w celu ustalenia pewnych faktów czy dowodów, a uniemożliwienie ich przedstawienia spowodować może wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
Niezapewnienie stronie udziału w postępowaniu powoduje więc konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z jej udziałem, przy czym należy podkreślić, iż naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową i w sprawach zakończonych decyzją ostateczną stanowi podstawę do wznowienia postępowania na wniosek strony.
Nie ulega wątpliwości, że w toku prowadzonego postępowania, zarówno organ I jak i II instancji nie umożliwiły skarżącej wypowiedzenia się, co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Argumenty podnoszone przez stronę na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dają podstawę do przyjęcia, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania – uniemożliwiono bowiem stronie podniesienie wniosków dowodowych, a w konsekwencji zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się niekompletny. Skarżąca w skardze podnosi szereg szczegółowych zarzutów odnośnie przeprowadzonych manewrów na drodze, jednakże nie miała możliwości podniesienia ich w toku postępowania. Nie można wykluczyć, że ich podniesienie przed wydaniem decyzji I instancji umożliwiłoby organowi uniknięcie naruszenia wcześniej wskazanych przepisów poprzez odebranie wyjaśnień od egzaminatora.
Należy również zwrócić uwagę, iż jedną z okoliczności spornych sprawy jest czas trwania egzaminu, co ma znaczenie ze względu na treść § 9 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz tabeli nr 8 załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 roku w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.), który określał czas trwania egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B na 40 minut. Organy administracji przyjęły, że egzamin trwał 34 minuty, skarżąca twierdzi natomiast, że 38 minut i 40 sekund. Co jednak znacznie ważniejsze, organy administracji poza wskazaniem, że informacja o czasie trwania egzaminu pochodzi z nagranego materiału wideo, nie podjęły próby wykazania, że urządzenie rejestrujące przebieg egzaminu mogło posłużyć do dokładnego określenia czasu egzaminu, a więc czy mogło stanowić przyrząd pomiarowy w rozumieniu ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (tekst jednolitych Dz.U. z 2004 roku, Nr 243, poz. 2442 ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy na organie, jak również na ośrodku spoczywał obowiązek stosowania legalnej jednostki miary – w tym przypadku miary czasu. Tymczasem brak jest jakichkolwiek danych uzasadniających twierdzenie, że urządzenie rejestrującej przebieg wideo ma jednocześnie możliwość dokładnego wskazania czasu przebiegu egzaminu. Ma to o tyle znaczenie, że różnice między czasem wskazanym przez organ i skarżącą oraz czasem wymaganym przez przepisy rozporządzenia są stosunkowo niewielkie. Ponadto organy nie pokusiły się o dokładne wyjaśnienie momentu początku i końca egzaminu, co ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej okoliczności.
Nie sposób przy tym pominąć faktu, że nadesłane przez organ akta sprawy zawierają płytę z nagraniem zupełnie innego egzaminu niż egzamin skarżącej, co uniemożliwiło Sądowi weryfikację ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, stąd też na organie spoczywa obowiązek nadesłania akt kompletnych, aby tym samym umożliwić Sądowi prawidłową ocenę legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć.
Odnieść się również należy, do zarzutu skarżącej dotyczącego błędnego wskazania w decyzjach organu adresu strony. W ocenie Sądu jest to niewątpliwie oczywista omyłka pisarska organu, która winna zostać sprostowana we właściwym trybie. Nie można jednak uznać, że było to uchybienie mające wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą do uzupełnienia materiału dowodowego i jego pełnej oceny zgodnie ze wskazaniami niniejszego rozstrzygnięcia ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.
TG.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło