II OZ 1090/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 679/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie W związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. od skargi Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, skarżące Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją pożytku publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów, lecz ponosi straty (obecnie [...] zł.), a na rachunku posiada jedynie [...] zł. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu [...] w B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wniesionego przez Stowarzyszenie wynika, iż pomimo poniesienia straty finansowej w kwocie [...] zł, strona skarżąca posiada środki finansowe na rachunku bankowym w kwocie [...] zł., wobec czego nie można uznać, ze poniesienie kosztów wpisu sądowego w kwocie 100zł, a także ewentualne ustanowienie radcy prawnego przekracza możliwości finansowe skarżącego Stowarzyszenia. W ocenie Sądu, niedopuszczalne jest pokrycie kosztów postępowania z budżetu Państwa, ponieważ Stowarzyszenie powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów swojej statutowej działalności, szczególnie, że dysponuje wymaganymi środkami. To, że środki te zamierza przeznaczyć na inne, w jego ocenie ważniejsze cele, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżące Stowarzyszenie złożyło zażalenie, podkreślając, że środki finansowe odnotowane na rachunku bankowym środki w kwocie [...] zł. znajdowały się na rachunku jedynie "przejściowo" i od około trzech miesięcy na koncie Stowarzyszenia stan rachunku wynosi 0 zł., a dodatkowo Stowarzyszenie jest zadłużone. Nadto skarżące Stowarzyszenie podniosło, iż nie ma żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, wobec czego przysługuje mu całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakochkolwiek kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie odmówił przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy. Należy bowiem zauważyć, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Z oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego Stowarzyszenia wynika, że posiadało ono środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości [...] zł., a więc dysponowało kwotą znacznie przekraczającą wysokość wpisu, do jakiego uiszczenia zostało wezwane. Okoliczności, na jakie powołuje się strona skarżąca, iż odnotowana na rachunku bankowym kwota była "przejściowym faktem" i na obecnym etapie postępowania już tych środków nie posiada nie może być w żadnym przypadku przesłanką do uwzględnienia zażalenia strony skarżącej. Skoro w dniu, w którym wpłynął do sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, Skarżące Stowarzyszenie wykazywało saldo na rachunku bankowym kilkakrotnie przewyższające kwotę wpisu sądowego, to nie można przyjąć, że nie posiadało jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Podnoszenie przez skarżące Stowarzyszenie, iż jest "organizacją pożytku publicznego i występuje w tej sprawie w interesie publicznym, społecznym nie pobierając za to żadnych opłat i działając nie dla zysku" nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji, gdy z przedstawionego odpisu z KRS wynika, że Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Skoro z możliwości takiej nie korzysta, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Stowarzyszenie powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, jeżeli swoje cele realizuje w drodze postępowań sądowych. To, że kwota jaka znajdowała się na rachunku przeznaczona została na spłatę innych zobowiązań, nie oznacza, że z tej przyczyny zażalenie należało uwzględnić. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.