II FSK 1030/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędziowie: NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), WSA del. Tomasz Zborzyński, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1585/07 w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pisma 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od T. B. na rzecz Ministra Finansów kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 21 lutego 2008 r., III SA/Wa 1585/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone przez T. B. postanowienie Ministra Finansów z 14 czerwca 2007 r. nr [...], oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 22 stycznia 2007 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pisma. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez organy podatkowe stanie faktycznym: 21 września 2006 r. skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne poborcy skarbowego (komornika)". Organ egzekucyjny przekazał pismo do Dyrektora Izby Skarbowej w G. celem rozpatrzenia sprawy, który pismem z 18 października 2006 r. wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty skarbowej i sprecyzowania charakteru żądania, poprzez wskazanie czy pismo z 21 września 2006 r. należy traktować jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej czy też jako skargę na czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) Pismem z 23 listopada 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. zawiadomił skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania, z uwagi na nie uzupełnienie braków w wyznaczonym terminie. Skarżący pismem z 15 grudnia 2006 r. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w G. o przywrócenie terminu do sprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie z 21 września 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, iż nie był w stanie usunąć braków pisma, ponieważ od 9 listopada 2006 r. sprawuje nieustanną opiekę nad urodzonym synem oraz matką dziecka – A. R., która przechodzi komplikacje poporodowe. Ponadto oświadczył, iż niemożność terminowego sprecyzowania żądania nastąpiła również wskutek kradzieży stalowej skrzynki pocztowej przy jego bramie. W jego ocenie, powyższe przyczyny uchybienia terminowi ustały 15 grudnia 2006 r. Do wniosku zobowiązany załączył kserokopie zaświadczenia lekarskiego z 11 listopada 2006 r. oraz pisma z 11 listopada 2006 r. wydanego przez P. Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. M. w G. dotyczącego A. R. Dyrektor Izby Skarbowej w G., postanowieniem z 22 stycznia 2007 r., odmówił przywrócenia terminu do sprecyzowania charakteru żądania zawartego w w/w piśmie, ze względu na brak przesłanek do jego przywrócenia a mianowicie nie wykazanie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu. Pismem z 5 lutego 2007 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G., wnosząc o jego uchylenie. Argumentując skarżący podniósł, iż obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie wykazanie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącego przeszkody uniemożliwiające sprecyzowanie żądania ustały dopiero z 15 grudnia 2006 r., tj. gdy została zainstalowana na bramie skarżącego nowa skrzynka pocztowa. W dniu 14 czerwca 2007 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. W uzasadnieniu organ podniósł, że przesłanki wskazane przez skarżącego nie stanowią przyczyn usprawiedliwiających nie dochowanie terminu wskazanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. Organ zwrócił uwagę, iż skarżący sam nie był obłożnie chory, a zatem mógł osobiście lub za pośrednictwem innej osoby czy pełnomocnika sprecyzować swoje żądanie. Również kradzież skrzynki pocztowej nie stanowiła przeszkody do dokonania czynności procesowej, bowiem skarżący mógł nadać korespondencję w najbliższej placówce pocztowej. 3. W skardze do sądu administracyjnego pierwszej instancji skarżący stwierdził, że spełnił warunki, w świetle których powinien zostać przywrócony mu termin do uzupełnienia braków formalnych oraz uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. 4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że sprawa dotyczy odmowy przywrócenia terminu do sprecyzowania charakteru żądania zawartego w piśmie skarżącego z 21 września 2006 r. Poza przesłankami przywrócenia terminu należało zbadać także czy w sprawie termin został uchybiony. W przypadku stwierdzenia, że nie było uchybienia terminu postępowanie odnośnie przywrócenia terminu staje się bezprzedmiotowe, bowiem nie można orzekać o odmowie czy też przywróceniu terminu skoro termin ten nie został uchybiony. Zatem w ocenie sądu pierwszej instancji trzeba było ustalić termin doręczenia wezwania do sprecyzowania zarzutów. Rozstrzygając problem doręczenia podniesiono, iż organ egzekucyjny wskazał dzień 7 listopada 2006 r., jako datę doręczenia wezwania do sprecyzowania żądania wskazując, że w tej dacie doręczono przesyłkę zgodnie z art. 44 k.p.a., po ponownym awizowaniu 2 listopada 2006 r. Sąd wskazał, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela (funkcjonariusza) Poczty Polskiej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. nr 130 poz. 1188 ze zm., dalej: u.p.p.), co oznacza, że stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W sprawie dowód taki jednak w ocenie sądu nie istnieje, bowiem brak jest podpisu osoby doręczającej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Brak jest również takiego podpisu na kopercie przy dacie, w której dokonano awizowania pisma. W związku z powyższym przyjęto, iż ustalona przez organy egzekucyjne data doręczenia wezwania do sprecyzowania zarzutów nie ma podstaw dowodowych, bowiem oparto się na dokumencie nieprawidłowo wypełnionym, w związku z czym nie mogącym stanowić dowodu w sprawie. W konsekwencji w ocenie sądu pierwszej instancji nie można uznać, iż doszło do uchybienia terminu do sprecyzowania zarzutów, skoro nie można uznać za prawidłowe doręczenia pisma w sposób zastępczy, ze względu na braki w procedurze doręczania pisma. Zatem doszło do naruszenia przepisów art. 44 §1 i § 2, art. 7, art. 77 k.p.a., bowiem błędnie ustalono stan faktyczny w niniejszej sprawie, przyjmując, że nastąpiło uchybienie terminu do sprecyzowania zarzutów. Wobec powyższego, organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie w przedmiocie uchybienia terminu jako bezprzedmiotowe, ponieważ nie można orzekać o przywróceniu terminu bądź o jego odmowie w sytuacji, kiedy termin nie został uchybiony. 5. W skardze kasacyjnej Minister Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez wskazanie w uzasadnieniu wyroku na naruszenie art. 77 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt. 20 u.p.p. bez wyjaśnienia w jakim zakresie nastąpiło naruszenie prawa materialnego. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2003 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach w sytuacji braku naruszenia przepisów postępowania, tj. gdy doręczenie przesyłki zostało dokonane zgodnie z art. 44 k.p.a. - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie wyroku w związku z dokonaniem niewłaściwej oceny zgodności z prawem postanowienia Ministra Finansów. W uzasadnieniu wyroku wskazano na brak dowodu doręczenia wezwania do sprecyzowania przez stronę zarzutów a więc naruszenia art. 44 § 1 i § 2, art. 7 i art. 77 k.p.a., co nie jest zgodne ze stanem faktycznym sprawy. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 44 § 1 pkt. 1 i § 2 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie natomiast z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak wynika z ustalonego niespornego stanu faktycznego Dyrektor Izby Skarbowej w G. z pismem 18 października 2006 r. wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty skarbowej i sprecyzowania charakteru żądania. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz kopercie zawierającej wezwanie, umieszczone zostały pieczęcie nadawczego Urzędu Pocztowego w G. z 18 października 2006 r. i z 13 listopada 2006 r. oraz Urzędu Pocztowego w S. z 10 listopada 2006 r. Z powodu niemożności doręczenia przesyłki oznaczonej nr 9935 w trybie art. 42 i 43 kpa, na potwierdzeniu odbioru została zawarta informacja o pozostawieniu jej 24 października 2006 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w S. Zawiadomienie o możliwości odbioru przez stronę pisma w Urzędzie Pocztowym zostało umieszczone w oddawczej skrzynce adresata. Następnie w związku z niepodjęciem przesyłki w terminie 7 dni awizowano ją powtórnie 2 listopada 2006 r. W konsekwencji niepodjęcia pisma, jego zwrot wraz z informacją, że "nie podjęto go w terminie" nastąpił w dniu 10 listopada 2006 r., co potwierdza umieszczona na kopercie pieczęć oddawczego Urzędu Pocztowego w S. Wszystkie te informacje pochodzą od właściwego urzędu pocztowego i znajdują się na dokumencie zwanym "potwierdzeniem odbioru" oraz na kopercie zawierającej pismo wzywające stronę do sprecyzowania zarzutów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że w sprawie nie doszło do prawidłowego doręczenia w sposób zastępczy. Nie można bowiem w ocenie Sądu przyjąć, że brak podpisu osoby doręczającej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powoduje, iż nie może stanowić ono prawidłowego dowodu doręczenia. Wskazać bowiem należy zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34, dalej: rozporządzenie), że jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego stwierdzi się nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do ich odbioru, o których mowa w art. 26 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia wraz z informacją o terminie ich odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka lub przekaz pocztowy są przechowywane, operator pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Natomiast art. 3 ust. 20 p.p. na który powołuje się sąd pierwszej instancji stanowi, że przesyłka rejestrowana jest to przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru. Przepis ten stanowi zatem jedynie o tym, że przyjmując przesyłkę do doręczenia dochodzi do potwierdzenia jej przyjęcia (co w przypadku przesyłek rejestrowych znajduje potwierdzenie na druku nadania przesyłki rejestrowej) a jej doręczenie następuje za pokwitowaniem odbioru przez adresata. Z powyższych przepisów nie wynika zatem obowiązek podpisania przez doręczającego zwrotnego potwierdzenia odbioru w sytuacji, gdy nie może on w sposób prawidłowy doręczyć przesyłki adresatowi. Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ani z przepisów ustawy Prawo pocztowe, ani z rozporządzenia nie wynika obowiązek podpisania zwrotnego potwierdzenia odbioru przez doręczającego w sytuacji, gdy nie może on doręczyć przesyłki adresatowi. Rację ma przy tym autor skargi kasacyjnej, że procedura doręczania przesyłki rejestrowanej w postępowaniu administracyjnym, w wyniku zastosowania której, powstają określone obowiązki po stronie organu dokonującego usługę, nie została uregulowana w akcie prawnym, jak przykładowo ma to miejsce w postępowaniu cywilnym w zakresie doręczania pism sądowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 131 § 2 kpc wydane zostało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697, z późn. zm), w którym w § 9 został wskazany tryb dokonywania czynności przez osobę doręczającą wykluczający wątpliwości, co do zasad doręczenia przesyłek. Ponadto należy wskazać, że ze znajdującej się w aktach spawy kserokopii koperty zawierającej przesyłkę oraz jej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że widniejące tam zapisy jednoznacznie pozwalają na stwierdzenie z jaką datą doręczenie nastąpiło. Znajdują się tam odpowiednie informacje co do tego, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, w jakich datach była awizowana oraz w jakim UP jest do odebrania. Brak podpisu doręczającego nie pozbawia zwrotnego potwierdzenia doręczenia odbioru waloru dokumentu. Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet jeżeli by przyjąć, tak jak uczynił to sąd pierwszej instancji, że doręczający powinien się podpisać na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, to brak tego podpisu nie stanowi uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. A co za tym idzie okoliczność ta w ocenie Sądu nie powinna przesądzać o nieskuteczności zastępczego doręczenia przesyłki. W tej sytuacji zasadny był postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 44 k.p.a. Błędnie bowiem sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia art. 44 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż brak podpisu osoby doręczającej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru świadczy o braku faktycznego dokonania doręczenia lub o jego nieskuteczności. Rozpoznając sprawę ponownie sąd pierwszej instancji uwzględni dokonaną wykładnię prawa i merytorycznie rozstrzygnie zasadność rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie przywrócenia terminu do sprecyzowania treści żądania. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).