I FZ 644/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. i K. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 361/04 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi A. i K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 18 marca 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2003 r. i odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w tym podatku postanawia: odrzucić zażalenie. Z akt sprawy wyłania się następujący przebieg postępowania. Postanowieniem z dnia 9.11.2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek skarżących z dnia 28 maja 2007 r. o zawieszenie postępowania. Zdaniem sądu I instancji fakt toczącego się postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w L., w którym skarżący występują w charakterze oskarżonych, nie ma znaczenia dla niniejszego postępowania, albowiem rozstrzygnięcie sprawy przez WSA nie jest zależne od wyniku sprawy karnej. Korekta rozliczenia podatkowego dokonana została głównie z powodu braków dokumentacyjnych i w tym tylko zakresie podlega kontroli sądowej co do zgodności z prawem podatkowym. Pismem z dnia 21.11.2007 r. skarżący wnieśli zażalenie na ww. postanowienie WSA w Szczecinie, zarzucając naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie tego przepisu. Zdaniem skarżących, materia postępowania karnego jest ściśle związana z przedmiotem niniejszego postępowania. W obydwu przypadkach bowiem – jak wywodzą skarżący – materia postępowania sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w przypadku skarżących doszło do uchybień w zakresie rozliczania podatku VAT. Postępowanie karne dotyczy m.in. zakwestionowanych przez organ faktur i sprowadza się do stwierdzenia wiarygodności i prawdziwości dokumentów, na podstawie których skarżący dokonywali rozliczeń, zaś postępowanie przed sądem administracyjnym ma rozstrzygnąć o prawidłowości dokonywanych przez skarżących rozliczeń. Nadto w postępowaniu karnym będą przesłuchiwani świadkowie, których zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla skarżących. Postępowanie dowodowe może wykazać zupełnie inny stan faktyczny, aniżeli został ustalony przez organy skarbowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z przyjętą w postępowaniu sądowoadministracyjnym regułą, wyrażoną w art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w wypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem są rozstrzygnięcia enumeratywnie wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika więc, że jeżeli nie istnieje przepis, który upoważnia strony do wniesienia zażalenia na konkretne rozstrzygnięcie lub kwestionowane rozstrzygnięcie nie zostało ujęte w zamkniętym katalogu w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a., to zażalenie na takie rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne. W art. 194 § 1 pkt 3 popsa ustawodawca dopuścił możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. W związku z takim sformułowaniem tego punktu przyjąć należy, że zwrot "zawieszenie postępowania" oznacza, że ustawodawca dopuścił możliwość zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia, mocą którego Sąd zawiesza postępowanie na podstawie którejkolwiek z przyczyn określonych w art. 124-126 popsa. Poza hipotezą tego przepisu pozostało więc postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zawieszenia postępowania. Za takim rozumieniem art. 194 § 1 pkt 3 przemawia przede wszystkim wykładnia językowa. Na gruncie języka polskiego czasownik "zawiesić" oznacza m.in. wstrzymać działalność instytucji, przerwać na pewien czas oficjalne działanie (Uniwersalny słownik języka polskiego, pod. red. Stanisława Dubisza, t. 4, s. 914, PWN Warszawa). Na gruncie badanego przepisu przyjąć więc należy, że w pojęciu "zawieszenia postępowania" mieści się tylko rozstrzygnięcie powodujące przerwanie toku postępowania, co oznacza w jego ramach przerwanie działań Sądu, aż do czasu jego podjęcia lub umorzenia. Tym samym zwrotu tego nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem, które nie doprowadza do zawieszenia postępowania, czyli postanowieniem o odmowie zawieszenia postępowania. Ten sam czasownik nie może bowiem jednocześnie oznaczać dokonania czynności procesowej i zarazem odmowy jej dokonania. Przyjęte rozumienie art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. znajduje również wsparcie w wykładni systemowej. Zauważyć bowiem trzeba, że ustawodawca w sytuacji, gdy na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia "pozytywnego" oraz "negatywnego" (odmowa) wyraźnie stwierdza, czy oba takie rozstrzygnięcia są zaskarżalne, czy tylko jedno z nich. Warto w tym zakresie wskazać na pkt 2 art. 194 § 1 popsa, gdzie wyraźnie dopuszczono możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61, jak również na odmowę wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia. Przykładem sytuacji, gdzie tylko jedno z rozstrzygnięć jest zaskarżalne, jest dopuszczenie możliwości zaskarżenia wyłącznie postanowienia o odmowie podjęcia postępowania. Gdyby zatem intencją ustawodawcy było dopuszczenie możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, to wyraźnie taką możliwość przewidziałby w pkt 3. Skoro taka możliwość nie wynika expresis verbis z treści art. 194 § 1 pkt 3 popsa i przy tym nie istnieje na gruncie ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi inny przepis, dopuszczający możliwość zaskarżenia tego rodzaju rozstrzygnięcia, to z tych powodów należy uznać, że na postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zawieszenia postępowania, stronom nie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia. Na marginesie wspomnieć należy, że brak możliwości wniesienia zażalenia na dane postanowienie nie oznacza, iż rozstrzygnięcie to pozostanie całkiem poza kontrolą instancyjną sprawowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Możliwość skontrolowania takiego postanowienia uzależniona jest bowiem od inicjatywy strony przy konstruowaniu skargi kasacyjnej. Świadczy o tym treść art. 191 p.p.s.a., w świetle którego Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny wobec niedopuszczalności wniesienia zażalenia na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 1 oraz w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.