VII SA/Wa 1394/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego J. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZSADNIENIENIE Dyrektor Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K., decyzją z dnia [...] maja 2007r., Nr [...] działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210 poz. 2135 z późn. zm.) w związku z art. 8 ust. 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28 poz. 153 z późn.zm.), art. 9 ust 1 lit c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45 poz. 391 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210 poz. 2135 z późn.zm.) - stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. M. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od stycznia 1999r. do nadal. W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, iż J. M., pismem z dnia 2 maja 2007r. (data wpływu do Ś. Oddziału Wojewódzkiego NFZ), zwrócił się do Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, z wnioskiem o ustalenie okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynikało, iż wnioskodawca od dnia 1 grudnia 1991 r. do nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, zarejestrowaną pod numerem ewidencyjnym [...] - zgodnie z "Zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej", wydanym w dniu [...] marca 2004 r. przez Prezydenta K. Wobec faktu, iż wnioskodawca prowadzi nadal działalność pozarolniczą podlega on obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 8 pkt 1 lit c uchylonej ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28 poz. 153 z późn. zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 c uchylonej ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45 poz. 391 z późn.zm). Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2007r., Nr [...] działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. M., od decyzji wydanej w dniu [...] maja 2007r. przez Dyrektora Ś. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004r. oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 69 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) -powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178 z późn. zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. W ocenie organu czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Podjęcie działalności gospodarczej przez J. M. zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców albo ewidencji działalności gospodarczej. Decydujące zatem jest zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej albo wypis z rejestru przedsiębiorców, wydawane przez właściwy organ, wskazujące na okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i datę jej rozpoczęcia. W konsekwencji znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej albo wypis z rejestru przedsiębiorców oraz jego wykreślenie z tej ewidencji lub rejestru. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej zawiera analogiczny przepis. Obowiązujące jak i uchylone przepisy prawne nie przewidują pojęcia "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej albo z rejestru przedsiębiorców. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 października 2004r., art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 obowiązującej ustawy (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. oraz art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.) składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego nieuzasadnione i nie mające oparcia w obowiązującym prawie było nałożenie na niego obowiązków w okresie, w którym faktycznie nie wykonywał żadnej działalności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasadnicza teza Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia sprowadza się do twierdzenia, że okres działalności gospodarczej danej osoby równy jest okresowi przez, który była ona zarejestrowana w ewidencji działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego teza ta jest sprzeczna z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami prawa. Powołane tam przepisy art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr. 1001 poz. 1178 z póz. zm.) i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 807) stanowią bowiem, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Z brzmienia tych przepisów wynika tylko ten wniosek, że okres przez, który przedsiębiorca figuruje w rejestrze nie może być jednoznacznie identyfikowany z okresem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Termin zaś faktycznego podjęcia działalności wcale nie musi być identyczny z dniem uzyskania wpisu do rejestru. Ponadto stosownie do przepisu art. 33 ust. 1 pkt. 2 przedsiębiorca obowiązany jest złożyć wniosek o wykreślenie - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Przepis ten przez użycie zwrotu "od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności" wskazuje, że ustawodawca dopuszcza możliwość innej formy zaprzestania wykonywania działalności bez konieczności wykreślenia zarejestrowanej działalności z rejestru. W przekonaniu skarżącego chodzi o czasowe zaprzestanie wykonywania działalności tak jak to ma miejsce w jego przypadku. Skarżący bowiem o zaprzestaniu prowadzenia działalności w okresie od 1 kwietnia 2007 do 30 czerwca 2007 roku zawiadomił II Urząd Skarbowy w K. oraz ZUS oddział w K. i na dokumentach przeznaczonych dla ZUS-u podał kod przyczyny wyrejestrowania ubezpieczonego - 100 - ustanie tytułu do ubezpieczeń, a przyczynę wyrejestrowania płatnika oznaczył kodem -111- zaprzestanie prowadzenia działalności. Zdaniem skarżącego również powołany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w zaskarżonej decyzji przepis art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiący, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności wskazuje, że ustawodawcy chodzi nie o formalizm w postaci wpisów w rejestrze czy ewidencji lecz o faktyczną działalność. Oczywistą rzeczą jest, że wymienionym wyżej ubezpieczeniom podlegają osoby, które działalność faktycznie prowadzą lub mają potencjalną możliwość jej prowadzenia w sytuacji, gdy np. oczekują na zlecenie. W zupełnie innym położeniu jest osoba, która tak jak skarżący zawiadomiła odpowiednie urzędy, że we wskazanym okresie takiej działalności nie będzie prowadziła. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie ustalając okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego przyjęły, że J. M. prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia 1 stycznia 1999r. do nadal. Organy obu instancji utożsamiły okres prowadzenia działalności gospodarczej z momentami dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i wykreślenia wpisu z ewidencji. W ocenie Sądu stanowisko o decydującym dla ustalenia prowadzenia działalności gospodarczej znaczeniu prawnym wpisu i wykreślenia z ewidencji należy uznać za błędne. Określenie przez przedsiębiorcę dat: rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz zaprzestania jej wykonywania, które podlegają wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej powoduje istnienie domniemania, że działalność gospodarcza była prowadzona w terminach w tejże ewidencji określonych. W trakcie postępowania okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne, (por. wyrok SN z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I UK 220/05, wyrok SN z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 80/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06). Podkreślenia wymaga, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Dlatego też wpisowi do ewidencji nadano charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Wprawdzie określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji, jednakże takie domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia okres prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego wynikał wprost z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [..] marca 2004r., które stwierdzało, że J. M. od dnia 1 grudnia 1991 r. rozpoczął prowadzenie działalności i jej nie zlikwidował. Organy całkowicie pominęły dowody dotyczące faktycznego okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, w szczególności nie wzięły pod uwagę wyjaśnień strony skarżącej i dowodów na poparcie twierdzenia, że działalność gospodarcza we wskazanym okresie została zawieszona. Tymczasem już w treści wniosku wszczynającego postępowanie (data wpływu do organu 2 maja 2007r.) skarżący wskazał, że z dniem 1 kwietnia 2007r. zawiesił działalność gospodarczą. W aktach sprawy znajduje się ponadto pismo z dnia 1 kwietnia 2007r. skierowane do II Urzędu Skarbowego w K., z którego wynika, że skarżący zgłosił fakt zawieszenia działalności gospodarczej, oraz pismo z dnia 2 kwietnia 2007r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. potwierdzające przyjęcie dokumentów, w których skarżący oznaczył właściwymi symbolami fakt zaprzestania prowadzonej działalności. Dowody te zostały przez organy pominięte, mają one natomiast zasadnicze znaczenie dla ustalenia okresu objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja I instancji zostały więc wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, wynikającym z błędnej interpretacji art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.