II FZ 93/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Antoni Hanusz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F.J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Kr 1771/02 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi F.J. na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. [ ] z dnia 02.08.2002r. oraz dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. [ ] z dnia 17.06. 2002r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2001, 2002. postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 93/07 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie o sygnaturze akt 1771/02, odmówił F.J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. z dnia 17 czerwca 2002 roku, połączonej do wspólnego rozpoznania razem ze skargami na dwie decyzje z dnia 2 sierpnia 2002 roku oraz decyzji z dnia 17 czerwca 2002 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2001 i 2002. Sąd w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą jedynie przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym przyznanie skarżącemu radcy prawnego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej jako u.p.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że F.J. nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, podczas gdy jego sytuacja materialna pozwala na pokrycie pozostałych kosztów toczącego się postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu skarżący zaskarżył to rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów oraz wniósł o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych obejmujących opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wpis od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia F.J. argumentował, iż jego sytuacja materialna, finansowa oraz stan rodzinny nie pozwalają na poniesienie kosztów związanych z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia oraz pokryciem wpisu od skargi kasacyjnej. Rozpoznając niniejszą sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie bowiem uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki zwolnienia F.J. z obowiązku opłacenia wniosku o sporządzenie wyroku oraz uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, choć z innych przyczyn niż te, które wskazane zostały w uzasadnieniu tego postanowienia. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania, nie istnieje obowiązek poniesienia przez skarżącego wskazanych powyżej kosztów. Skarga F.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. z dnia 17 czerwca 2002 roku została opłacona (karta 9). W chwili obecnej skarga ta czeka na wyznaczenie terminu jej rozpoznania. Od rozstrzygnięcia tej skargi przez Sąd zależeć będzie kwestia sporządzenia uzasadnienia tego orzeczenia jak również uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do art. 141 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sporządza uzasadnienie na podlegający opłacie wniosek jedynie w przypadku oddalenia skargi. Natomiast w myśl art. 173 § 1 tej ustawy, skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Skoro zatem w rozpoznawanym stanie faktycznym skarga F.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. z dnia 17 czerwca 2002 roku nie została jeszcze rozpoznana przez Sąd, to nie istnieje obowiązek skarżącego uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Nie ma tym samym podstaw do żądania w rozpoznawanej sprawie od F.J. uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zwolnienia bowiem od kosztów domaga się skarżący. Należy bowiem podkreślić, iż podstawowym czynnikiem warunkującym dopuszczalność ubiegania się o przyznanie przez sąd prawa pomocy w trybie i na zasadach wynikających w art. 243 i następnych ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest istnienie realnych i wymaganych kosztów postępowania. W omawianym stanie faktycznym, na obecnym etapie postępowania, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu, które gwarantuje każdemu podmiotowi będącemu stroną postępowania, a znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, możliwość dochodzenia swoich racji i praw w postępowaniu przed sądem, pomimo braku środków na pokrycie kosztów tego postępowania. Realizacja tego prawa rodzi obowiązek sądu przyznania stronie prawa pomocy w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe i niemożność ich uiszczenia miały by stanowić przeszkodę do sądowego rozpatrzenia sprawy. W rozpoznawanym stanie faktycznym sytuacja ta nie ma jednak miejsca. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż oczekująca na merytoryczne rozpoznanie skarga została przez stronę opłacona. Nie istnieją zatem przeszkody natury ekonomicznej, które uniemożliwiłby, na obecnym etapie postępowania, dochodzenie F.J. racji w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. z dnia 17 czerwca 2002 roku. Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie przypomina, iż w myśl art. 246 § 1 u.p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy może być przyznane na każdym etapie postępowania i nie ogranicza prawa strony do jednokrotnego wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie. Stosownie natomiast do art. 165 u.p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie, do których należą także orzeczenia wydane w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Przy czym za okoliczności sprawy, które mogą stanowić podstawę zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy należy uznać między innymi pojawienie się wynikającego z kolejnego etapu postępowania obowiązku strony poniesienia kolejnych kosztów sądowych, którymi mogą być opłata wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.