I FZ 437/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "F." sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1799/06 odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach ze skarg "F." sp. z o.o. w L. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 13 września 2006 r. nr od [...] do nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2004 r. oraz za luty i kwiecień 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1799/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił "F." Sp. z o.o. w L. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach ze skarg "F." Sp. z o.o. w L. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 13 września 2006 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2004 r. oraz za luty i kwiecień 2005 r. Sąd I instancji na wstępie swoich rozważań przedstawił treść oświadczeń majątkowych skarżącej Spółki wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczeń tych wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 100 tysięcy złotych, wartość środków trwałych to 619.559 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 46.664 zł. Na koncie w Banku P. S.A. Spółka posiada środki w kwocie 36.654 zł. Spółka podała, że zajęto należący do niej rachunek bankowy w banku BPH S.A. W wyniku tego doszło do postawienia w stan wymagalności kredytu obrotowego. Brak odpowiednich środków obrotowych zmusił Spółkę do handlowania z odbiorcami na odroczony termin płatności, co spowodowało obniżenie przychodów o 60%. Dodatkowo, we wniesionym sprzeciwie od postanowienia referendarza wskazała, że Naczelnik Urzędu Celnego w Nowym Sączu wydał decyzję w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku akcyzowym. Strona podkreśliła następnie, że od momentu wydania decyzji przez organy podatkowe w sprawie wymiaru akcyzy, działalność Spółki ulega ciągłemu ograniczeniu. Spółka sprzedaje środki trwałe w celu spłaty rat kredytu. Wskazała również, iż aby utrzymać płynność finansową i spłacać zaciągnięty kredyt w Banku B. S.A. Zarząd zaciągnął pożyczkę hipoteczną w l. S.A. w kwocie 250 tys. zł. Spółka w 2007 r. zbyła także środki trwałe warte 817 646 zł. Zysk wynika również ze sprzedaży zapasów, co oznacza, że zakres działalności wyraźnie ograniczono. Przychody uległy drastycznym spadkom o około 40%. Przepływy pieniężne operacyjne za 2007 r. są ujemne co oznacza, że znacznie zmniejszyły się posiadane środki pieniężne. Środki pieniężne w kasie i na rachunkach spadły porównując 2007 r. z 2006 r. o 70%, a ich wartość utrzymana jest na minimalnym poziomie potrzebnym do funkcjonowania na rynku. Środki, którymi dysponuje strona skarżąca muszą być przeznaczone na zapłatę bieżących płac, ZUS-ów, regulowanie bieżących zobowiązań. Jeżeli braknie środków na regulowanie tych zobowiązań Spółka będzie musiała ogłosić upadłość. Spółka ograniczyła zatrudnienie o około 25%. Sąd I instancji, dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej Spółki, stanął na stanowisku, że warunek uzasadniający częściowe zwolnienie Spółki od kosztów sądowych nie został spełniony. Posiada ona bowiem kapitał zakładowy w kwocie 100 tys. zł. Ponadto cały czas funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą, z której osiąga przychody. Z dołączonego bilansu wynika, że dysponuje znacznym majątkiem. Wartość środków trwałych wynosiła na dzień 31 marca 2008 r. 303. 493,96 zł, natomiast aktywa obrotowe około 960 tys. zł. Istotne jest przy tym, iż w ich skład wchodzą także środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które na dzień 31 marca 2008 r. wynosiły 48 869,43 zł. Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż zaciąga ona zobowiązania oraz ma nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Z bilansu wynika również, iż Spółka zainwestowała w środki trwałe w budowie kwotę wielokrotnie przewyższającą wysokość wpisu do skargi kasacyjnej. Na możliwość zaciągania pożyczek przez Spółkę wskazuje natomiast zawarta w sprzeciwie informacja, iż Spółka na spłatę kredytu zaciągnęła pożyczkę hipoteczną w kwocie 250 tys. zł. Strona skarżąca posiadała więc możliwość uzyskania znacznych środków pieniężnych. Sąd I instancji wskazał również, iż podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Na to postanowienie skarżąca Spółka wniosła zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazano, że sytuacja finansowa Spółki nie pozwala przyjąć, że posiada ona środki na pokrycie kosztów sądowych. Podniesiono również, że organ celny rozłożył spłatę zobowiązania podatkowego na raty, co świadczy o trudnej sytuacji finansowej Spółki. Spółka ciągle wyzbywa się swoich aktywów, aby wywiązać się ze spłaty wymagalnych zobowiązań. Do zażalenia załączono sprawozdanie finansowe Spółki na dzień 30 czerwca 2008 r., na potwierdzenie oświadczeń o pogarszającej się sytuacji materialnej skarżącej Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się w całej rozciągłości do zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu argumentacji Sądu I instancji. Należy zauważyć, że Spółka nie spełnia przesłanek z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy wyjaśnić bowiem, że wykazywana przez Spółkę strata, wynikająca z przedstawionego na etapie zażalenia sprawozdania finansowego, jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata wykazana w zeznaniu podatkowym sama w sobie nie jest zatem odzwierciedleniem braku możliwości finansowych Spółki. Zauważyć ponadto należy, że na dzień składnia wniosku na rachunku bankowym Spółki znajdowały się środki w wysokości 36.654 zł i chociażby z tego powodu trudno uznać, że Spółka nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego w wysokości 6.863 zł. Należy również podkreślić, że koszty, o których mowa w powyższym przepisie powinny być traktowane na równi z innymi kosztami ponoszonymi przez stronę. W tym stanie rzeczy strona skarżąca powinna wkalkulować wpis od skargi w wysokości 6.863 zł. w bieżące i niezbędne wydatki i podjąć odpowiednie działania zmierzające do jego uiszczenia. Warto w tym miejscu przypomnieć, że "prawo pomocy", przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i być przyznawana osobom które rzeczywiście jej potrzebują. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji