I OSK 118/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Grażyna Radzicka Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 627/05 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje od Skarbu Państwa ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M. M. kwotę 219,60 (dwieście dziewiętnaście 60/100) złotych (w tym należną stawkę podatku od towarów i usług), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-Z. z dnia [...] przyznającą A. K. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na bieżące potrzeby i na poszukiwanie pracy w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że A. K. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, ubóstwa i niepełnej rodziny i spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zatem zasadne było przyznanie zasiłku celowego. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego, ustalenie jego wysokości następuje w drodze uznania administracyjnego – w granicach możliwości finansowych organu. Kwoty zasiłków przyznanych przez organ I instancji, ze środków otrzymanych na tę pomoc w 2005 r., wahały się od 51,53 do 400 zł. Zasiłek w wysokości 200 zł. przyznany skarżącemu został ustalony zgodnie z zasadą równości podmiotów wobec prawa, po uwzględnieniu jego szczególnej sytuacji. W skardze do sądu administracyjnego A. K. zarzucił naruszenie przepisów art. 3 ust,. 4, art. 8 ust. 2 i art. 43 ustawy o pomocy społecznej oraz wydanie decyzji w oparciu o niewłaściwy przepis (art. 138 kpa) podczas, gdy art. 139 kpa zakazuje wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Skarżący podniósł, że zasiłek jest za niski i nie wystarcza na miesięczne utrzymanie i domagał się przyznania zasiłku w kwocie 6000 zł. do czasu znalezienia pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę A. K. wskazał, że skarżący zakwestionował wysokość przyznanej pomocy, nie odpowiadającej jego żądaniu, tymczasem z akt sprawy wynika, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 200 zł., wysokość zasiłku nie odbiega od średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I instancji (129,40 zł.). Uwzględnienie żądania skarżącego w całości pozbawiałoby pomocy inne osoby potrzebujące, co byłoby sprzeczne z celem, jaki określa ustawa o pomocy społecznej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że organy ustaliły kwotę zasiłku w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia stanowiska. Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 138 kpa, Sąd I instancji wskazał, że podstawę decyzji stanowił art. 138 § 1 kpa, który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Przepis ten stanowi podstawę rozstrzygnięcia organu II instancji, jeżeli nie zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Organ nie naruszył także przepisu art. 139 kpa, skoro treść decyzji organu I instancji nie uległa zmianie w wyniku kontroli instancyjnej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Sąd wskazał, że skarżący błędnie rozumie jego treść. Możliwość podwyższenia kwot, o których mowa w tym przepisie nie oznacza podwyższenia zasiłku, lecz kwot dochodu na osobę, uprawniającego do zasiłku. Podwyższenie tych kwot spowodowałoby zwiększenie ilości osób uprawnionych do zasiłków, co spowodowałoby w następstwie obniżenie wysokości zasiłków przyznawanych przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, dysponujący ograniczonymi środkami. Sąd wskazał ponadto, że ustawa o pomocy społecznej nie może stanowić podstawy zaspokojenia wszystkich potrzeb skarżącego, lecz jedynie tych, które są najpilniejsze. Zarzut naruszenia art. 43 ustawy o pomocy społecznej przez jego niezastosowanie, Sąd uznał za pozbawiony podstaw, skoro skarżący wnosił o przyznanie zasiłku celowego, podczas, gdy przepis art. 43 tej ustawy mówi o pomocy w formie rzeczowej lub pieniężnej w celu ekonomicznego usamodzielnienia. Ponieważ przepis ten skarżący powołał dopiero w skardze do Sądu, nie był on rozpatrywany w postępowaniu administracyjnym, a tym samym nie został naruszony przez organy. W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż nie doszło do naruszenia zasady równości wobec prawa, skoro wysokość przyznanej skarżącemu pomocy nie odbiega od wysokości pomocy udzielonej innym potrzebującym znajdującym się w podobnej sytuacji. Tymczasem zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, choć przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, to nie są one i nie mogą być samodzielną podstawą rozstrzygnięcia. W sprawie tej oczywistą przeszkodą do bezpośredniego stosowania Konstytucji jest treść art. 67 ust. 2 odsyłająca do ustaw zwykłych – czyli do ustawy o pomocy społecznej, która przewiduje ściśle określone uprawnienia każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. W związku z tym przepisy Konstytucji nie mogły być podstawą bezpośredniego rozstrzygnięcia Sądu, a tym samym nie mogły być podstawą oddalenia skargi . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1/naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;2/naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Stwierdza się w niej jedynie, że naruszenie to polega na przyjęciu do rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 8 ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest niezrozumiałe, bo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazanych przepisów Konstytucji RP nie stosował a zatem nie mógł ich naruszyć. Odniósł się wprawdzie do podnoszonego w toku postępowania przez skarżącego zarzutu naruszenia zasady równości ,ale tylko poprzez ogólne powołanie na konstytucyjną zasadę równości. Skoro zatem Sąd I Instancji nie oparł rozstrzygnięcia na wskazanych jako naruszone przepisach konstytucyjnych to zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną jako nie mającą uzasadnionych podstaw należało oddalić, zarządzając jednocześnie zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.