I SA/Wa 1263/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. i A. C. z dnia 26 września 1952 r. od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1952 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. i J. C. – uchylił orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu i Budownictwa wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...]. Orzeczenie to utrzymało w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. i J. C. W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji organu drugiej instancji pozostało do rozpatrzenia odwołanie J. i A. C. z dnia 26 września 1952 r., które do organu pierwszej instancji wpłynęło w dniu 27 września 1952 r. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, że orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. zostało doręczone J. i A. C., a ze względu na nieznany adres zamieszkania J. C. orzeczenie to było wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od 4 września do 28 października 1952 r. Minister Transportu i Budownictwa stwierdził również, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776). Minister Transportu i Budownictwa wskazał, że podstawy prawne wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz wydania orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. przestały obowiązywać, ponieważ dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. utracił moc z dniem 5 kwietnia 1958 r. na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), natomiast rozporządzenie z dnia 24 września 1934 r. utraciło moc z dniem 31 stycznia 1952 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25). Skoro zatem, zdaniem organu, utraciły moc przepisy stanowiące podstawę prawną do wydania decyzji ostatecznej o wywłaszczeniu, postępowanie wywłaszczeniowe stało się bezprzedmiotowe, a zatem organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia [...] września 1952 r. uchylił w całości i postępowanie umorzył. Skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. S., który zarzucając: • nieważność postępowania wynikającą z faktu wydania decyzji skierowanej m. in. do strony, która nie żyje, • naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie uwzględnienie przesłanek bezwzględnej nieważności orzeczenia z dnia 11 września 1952 r., • naruszenie przepisów postępowania przez bezpodstawne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji umorzenie postępowania (art. 105 kpa) i tym samym nie rozpoznanie istoty sprawy (art. 77 kpa) - wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Transportu i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. i J. C. – uchylił orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją (druga instancja) prowadzone było wobec osoby nieżyjącej – A. S., która zmarła w 2004 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] września 1952 r. (pierwsza instancja) prowadzone było wobec osoby nieżyjącej – J. C., który zmarł w S. w 1945 r. W dniu wydania orzeczenia administracyjnego obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.). Przepisy tego rozporządzenia miały zastosowanie do postępowania we wszystkich sprawach z zakresu prawa administracyjnego, załatwianych przez władze i urzędy administracji państwowej i samorządu terytorialnego. Z art. 73, 82, 83, 87 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. wynika, że od decyzji głównej, wydanej w pierwszej instancji, służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, bezpośrednio wyższej, a odwołanie wnosi się w ciągu 14 dni po ogłoszeniu lub doręczeniu decyzji. Przed upływem terminu dla odwołania, decyzja nie ulega wykonaniu. Decyzja, od której nie służy odwołanie lub skarga w toku instancji administracyjnych jest ostateczna, a decyzja, której nie można zaskarżyć również do sądów administracyjnych, jest prawomocna. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy – w niniejszej sprawie orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1952 r. (decyzja) ani nie zostało doręczone stronie ani nie zostało ogłoszone – a zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, co oznacza, że orzeczenie z dnia z dnia [...] września 1952 r. i nie stało się ani ostateczne, ani prawomocne ani wykonalne. Należy równocześnie podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, organ administracji publicznej, który podejmuje decyzję, jest nią związany od chwili jej ogłoszenia lub doręczenia stronom. Jeśli zatem nie zastąpiło ani ogłoszenie ani doręczenie decyzji – nie można mówić o istnieniu decyzji administracyjnej, lecz jedynie o nieakcie, czyli decyzji nieistniejącej, niewywołującej żadnych skutków. Jeżeli współwłaściciel nieruchomości w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, tj. [...] września 1952 r., nie żył, organ administracji nie mógł mu doręczyć decyzji przesyłką listową, ani też nie mógł uznać decyzji za doręczoną – przez ogłoszenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.