II SA/Bk 591/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia decyzji ustalającej opłaty roczne z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych i prawnych. Pismem z dnia [...].03.2007 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. zwróciła się do Burmistrza M. z prośbą o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...].10.2002 r. ( Nr [...]) ustalającej opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach geodezyjnych: [...] o łącznej powierzchni 1049 metrów kwadratowych. Zdaniem KRUS decyzja powyższa stała się bezprzedmiotowa a jej wygaśnięcie leży w interesie KRUS OR w B. albowiem oddział regionalny KRUS uzyskał z mocy prawa prawo trwałego zarządu nieruchomością i ustalone zostały decyzją starosty opłaty roczne z tytułu trwałego zarządu nieruchomością. Burmistrz M. po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...].05.2007 r. orzekł o umorzeniu postępowania wywołanego tymże wnioskiem uznając je za bezprzedmiotowe z następujących przyczyn. Pismo z dnia [...].10.2002r., które wnioskodawca nazywa decyzją Burmistrza M. ustalającą opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, jest w istocie pismem Zarządu Miasta M. wypowiadającym użytkownikowi wieczystemu dotychczasową stawkę procentową opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości i ustalającym nową stawkę tejże opłaty. Pismo to nie było decyzją administracyjną a zatem nie można prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia jej wygaśnięcia. Zdaniem organu uzyskanie z mocy prawa trwałego zarządu nieruchomością i konieczność ponoszenia opłat rocznych z tytułu tego zarządu, nie stoi na przeszkodzie ponoszenia obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości albowiem cywilno - prawna umowa oddania gruntu stanowiącego własność Gminy M. w użytkowanie wieczyste Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez KRUS w W., zawarta [...].07.1996 r., nie została rozwiązana. W odwołaniu od tej decyzji Oddział Regionalny KRUS w B. podniósł, że dokonane pismem Zarządu Miasta M. z dnia [...].10.2002 r. ustalenia co do zmiany wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania spornej nieruchomości były dokonane w sprawie z zakresu administracji publicznej i stanowiły decyzję administracyjną skierowaną do KRUS, rozstrzygającą o istocie sprawy. Pismo to podpisał jednoosobowo burmistrz, który w przypadku wydawania decyzji przez zarząd gminy, był uprawniony ustawowo do podpisywania decyzji. Odwołujący się powołał się na tezę wyroku NSA z dnia 26.11.1991 r. sygn. S.A./Wr 1010/91 (ONSA 1992, Nr 1, poz.10), zgodnie z którą w sytuacji, gdy przedmiotem uchwały zarządu gminy jest władcze i jednostronne rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach indywidualnych jednostek, uchwała jest decyzją administracyjna w rozumieniu przepisów kpa. Nadto odwołujący się podtrzymał argumentację dotyczącą bezprzedmiotowości dalszego uiszczania opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości z uwagi na przejęcie obowiązku ponoszenia rocznych opłat z tytułu nabytego trwałego zarządu tą nieruchomością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].06.2007 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie. W uzasadnieniu swojej decyzji kolegium podkreśliło, że kwestie związane z ustanawianiem i wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego dotyczą sfery stosunków cywilnoprawnych, mimo, iż regulacje zawarte są w ustawie z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca dla czynności związanych z ponoszeniem opłat z tytułu użytkowania wieczystego przewidział odpowiedni tryb. Właściwą formą określenia woli właściciela nieruchomości w sprawie zmiany wysokości lub stawki procentowej opłaty, jest wypowiedzenie dotychczasowej opłaty. Wieczysty użytkownik albo akceptuje stanowisko właściciela albo nie przyjmując oferty zmiany wysokości opłaty składa do samorządowego kolegium odwoławczego stosowny wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 i 79 ustawy, wykazujący brak uzasadnienia dla zmiany kwoty opłaty. Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw do sądu powszechnego. Stąd organ I instancji słusznie potraktował pismo Zarządu Miasta M. z dnia [...].10.2002 r. jako wypowiedzenie dotychczasowej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego a nie jako decyzję i prawidłowo umorzył postępowanie z wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia rzekomej decyzji. Kolegium podkreśliło, że dla umorzenia postępowania nie było konieczne rozstrzyganie kwestii czy na skarżącej nadal ciąży obowiązek uiszczania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B., zarzuciła decyzji: - naruszenie art. 17 ust. 3, 43 ust.1 i 89 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę stwierdzenia wygaśnięcia obowiązku opłacania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ulicy [...] w sytuacji, gdy jedyną formą prawną władania nieruchomością przez skarżącą, będącą państwową jednostką organizacyjną, może być trwały zarząd, - naruszenie art. 105 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji burmistrza umarzającej postępowanie mimo braku przesłanek do jego umorzenia, - naruszenia interesu prawnego skarżącej, będącej państwową jednostką organizacyjną zobowiązaną do ponoszenia opłat z tytułu trwałego zarządu sporną nieruchomością poprzez stwierdzenie obowiązku ponoszenia też opłat z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Prawidłowo bowiem organy orzekające w sprawie uznały, że podpisane przez Burmistrza M. pismo z dnia [...].10.2002r., które skarżący nazywa decyzją administracyjną, nie może być jako decyzja administracyjna traktowane a w konsekwencji nie było dopuszczalne wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie rzekomej decyzji burmistrza. O niemożności zakwalifikowania spornego pisma do decyzji administracyjnej przesądza jego treść informująca Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w M. wyłącznie o wypowiedzeniu dotychczasowej stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości. Wypowiedzenie dotychczasowej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości nastąpiło zaś w ramach realizacji uprawnień cywilnoprawnych właściciela nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym a nie w następstwie sprawowania jurysdykcji administracyjnej. Punktem wyjścia dla kwalifikacji spornego pisma, winien być charakter prawny opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Począwszy od zmiany stanu prawnego dokonanego z dniem 5.12.1990r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz.464) – nie jest kwestionowany pogląd, że opłaty z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny. Dotyczy to zarówno pierwszej opłaty, jak i opłat rocznych. Obowiązek uiszczania opłat wynika wprost z ustawy, jednak ustalenie wysokości opłaty rocznej następuje w umowie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste ( art. 29 i 62 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. oraz art. 239 kc ), w przypadku zaś nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa przez państwowe i komunalne osoby prawne, warunki użytkowania wieczystego, w tym wysokość opłaty rocznej, ustala się w decyzji uwłaszczeniowej wojewody lub organu wykonawczego gminy ( art. 200 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ). Cywilnoprawny charakter opłaty rocznej potwierdza także obowiązujący tryb jej aktualizacji, która następuje w drodze wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty i złożenia oferty przyjęcia jej nowej wysokości, z poddaniem tego trybu kontroli sądu powszechnego ( art. 77 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Do egzekwowania należności z tytułu opat właściwa jest egzekucja sądowa, ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8.12.2004r. sygn. III CZP 47/04- OSNC 2005 ?5/74 i powołane w uzasadnieniu uchwały inne uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 21.04.1994 III CZP 36/94 oraz z dnia 25.06.1997r. sygn. III CZP 23/97 ). Pismo z dnia [...].10.2002r. niewątpliwie decyzją administracyjną nie było Nie zmieniało w sposób władczy ( imperatywny) wysokości dotychczasowej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości ale w ramach równorzędności podmiotów stosunków cywilnoprawnych wypowiadało dotychczasową stawkę tej opłaty pouczając o możliwości nieprzyjęcia oferty i informując o dalszym trybie działania. Stwierdzeniu braku istnienia w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, której wygaśnięcia domagała się strona skarżąca, czyniło koniecznym umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie jako ewidentnie bezprzedmiotowego. Taką decyzję wydano w sprawie i jest ona prawidłowa. Poprawności zaskarżonej decyzji nie zmienia fakt, że organ pierwszej instancji niepotrzebnie w uzasadnieniu swojej decyzji wypowiedział się w kwestii istnienia podstaw do ponoszenia przez KRUS opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, mimo, iż KRUS z mocy prawa objął nieruchomość w trwały zarząd i z tytułu trwałego zarządu zostały ustalone opłaty roczne należne od trwałego zarządcy. W kwestii, bowiem, obowiązku dalszego ewentualnego ponoszenia opłat rocznych z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości przez dotychczasowego wieczystego użytkownika a obecnego trwałego zarządcę nieruchomości, może wypowiedzieć się wyłącznie sąd cywilny bądź w postępowaniu o zwrot opłaty (opłat) nienależnie uiszczonej, bądź – jak się sądowi administracyjnemu wydaje - w postępowaniu o ustalenie istnienia obowiązku ponoszenia opłat rocznych. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił ( art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).