II OZ 89/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludwik Żukowski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1927/07 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1927/07 (doręczonym w dniu 16 stycznia 2008 r.) na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wezwał skarżące Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie, w dniu 21 stycznia 2008 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. W treści zażalenia wskazało, że Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i w świetle przepisu art. 24 a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873) oraz przepisu art. 9 sporządzonej w Aarhus Konwencji z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706), powinno być zwolnione od kosztów sądowych. Ponadto Stowarzyszenie podniosło, że w oparciu o przepis art. 239 P.p.s.a. powinno znajdować się w katalogu podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych z mocy ustawy. Skarżące stowarzyszenie wskazało, że przepis art. 239 P.p.s.a. w sposób niesprawiedliwy pomija organizacje pożytku publicznego, pozbawiając je prawa do zwolnienia od opłat sądowych, a ponadto, iż jest niezgodny z Konstytucją RP, postanowieniami Konwencji z Aarhus i ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania – art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a. W związku z tym, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 P.p.s.a.), przewodniczący miał obowiązek wezwania skarżącego stowarzyszenia do uiszczenia należnej opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.). Na podstawie art. 198 P.p.s.a. na zarządzenie przewodniczącego, przysługuje zażalenie – jeżeli ustawa przewiduje takie prawo. Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, jakoby Stowarzyszenie "[...]", jako organizacja pożytku publicznego, było zwolnione od kosztów sądowych na mocy art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W myśl bowiem powołanego przepisu zwolnienie takie przysługuje organizacjom pożytku publicznego tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Natomiast przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Przepis art. 239 P.p.s.a., który określa zamknięty katalog uprawnionych do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy, nie wymienia organizacji pożytku publicznego jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych. Wprawdzie przepis art. 240 P.p.s.a. przewiduje możliwość zwolnienia, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, organizacji społecznych z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane. W tej sytuacji zwolnienie Stowarzyszenia "[...]" od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. po złożeniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku, gdy spełni warunki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wpis od skargi został nieprawidłowo określony. Zgodnie z powołaną w zaskarżonym zarządzeniu podstawą prawną (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), skarga powinna dotyczyć postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym; w takim przypadku wysokość wpisu wynosiłaby 100 zł. Tymczasem przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta miasta [...] W. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. W tego rodzaju sprawach, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, wpis stały wynosi 200 zł. Okoliczność ta (wadliwa wysokość wpisu sądowego) nie może jednak skutkować uwzględnieniem zażalenia i uchyleniem zaskarżonego zarządzenia, gdyż – po pierwsze – Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami zażalenia (art. 197 § 2 w zw. z art. 183 § 1 P.p.s.a), a po drugie – na przeszkodzie stoi zakaz reformationis in peius (art. 193 w zw. z art.134 § 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.