I FZ 131/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., o sygn. akt III SA/Wa 1470/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 9 lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za styczeń i grudzień 2000 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1470/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1500 zł skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy uzasadniając swój wniosek m.in. brakiem stałego zatrudnienia (zbiera złom, puszki i makulaturę, które wystarczają mu na zakup jedzenia oraz opłacenie przejazdów) oraz jakiegokolwiek majątku. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowanym bezrobotnym i nie korzysta z opieki społecznej. Skarżący podał, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną i nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego, a ponadto małżonka nie jest w stanie pożyczyć mu pieniędzy na opłacenie wpisu, bowiem ma na utrzymaniu troje uczących się dzieci. Sąd I instancji powołując się na brzmienie stosownych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., normujących kwestię prawa pomocy uznał, że przedstawiona przez skarżącego w przesłanych dokumentach sytuacja majątkowa nie świadczy o trudnościach finansowych, uniemożliwiających mu poniesienie kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania. Sąd podkreślił, że mimo wielokrotnego występowania do Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach skarżący konsekwentnie nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie oceny własnej sytuacji materialnej przedstawionej w pismach składanych do Sądu, jak również dokumentów potwierdzających jego sytuację rodzinną czy też wysokość uzyskiwanych dochodów lub ich brak. Sąd zwrócił również uwagę, że niezrozumiałym jest dlaczego skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, a także nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, co mogłoby umożliwić mu znalezienie zatrudnienia i w konsekwencji poprawić sytuację finansową. Takie działanie skarżącego w przekonaniu Sądu wskazują, że nie podejmuje on żadnych działań mogących przyczynić się do poprawy jego sytuacji materialnej. Sąd podkreślił również, że nie jest jasna kwestia relacji łączących skarżącego z żoną, bowiem skarżący na różnych etapach postępowania w tej i w innych sprawach zamiennie twierdził, że prowadzi lub nie prowadzi gospodarstwa domowego z żoną. Odnosząc się do wniosku strony w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika Sąd przyjął, że strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma zapewniony szereg gwarancji procesowych, chroniących jej prawa, do których należą m.in. określony w art. 6 p.p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań oraz wskazana w art. 134 § 1 p.p.s.a. zasada rozstrzygania w granicach danej sprawy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, do którego załączył kserokopię formularza PIT-37 za 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione, ponieważ skarżący nie podniósł w nim żadnych okoliczności, które w sposób skuteczny podważałyby słuszność podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. W skarżonym postanowieniu Sąd słusznie wskazuje, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie zostały w sposób dostateczny wykazane przez wnioskodawcę. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyty przez ustawodawcę zwrot: "gdy wykaże" wskazuje zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia w sposób dostateczny okoliczności, które uniemożliwiają mu poniesienie wymaganych prawem kosztów i tym samym zamykają drogę do skutecznego dochodzenia swych praw przed sądem. Tymczasem skarżący, oprócz powtarzanych na kolejnych etapach postępowania sformułowań dotyczących rzekomo trudnej sytuacji materialnej i braku możliwości pozyskania środków z majątku, jakim dysponuje żona skarżącego, nie przedstawił żadnych dokumentów, które uwiarygodniłyby powyższe twierdzenia. Mimo sygnalizowania przez Sąd I instancji licznych wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawca w żaden sposób nie odniósł się do nich we wniesionym do tutejszego Sądu zażaleniu. Za istotny w sprawie dokument nie można uznać nadesłanej kserokopii formularza PIT-37, bowiem nie wynika z niej jakie są rzeczywiste źródła uzyskiwania przez skarżącego dochodu. Ponadto nadal niejasna pozostaje sytuacja rodzinna wnioskodawcy, w szczególności relacje łączące go z małżonką, na której, jak słusznie wskazuje Sąd I instancji w swym uzasadnieniu, ciąży obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami, rozciągający się na prowadzenie postępowania sądowego. Skarżący utrzymując, że posiada rozdzielność majątkową z żoną również na tę okoliczność nie przedstawił żadnych wiarygodnych dokumentów. Wobec nie wykazania przez wnioskodawcę, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalić zażalenie.