IV SA/Wa 1513/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron, Asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "Z." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) czerwca 2006 r. nr (...) w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew i krzewów - oddala skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z (...) czerwca 2006r. uchyliło decyzję Prezydenta W. z (...) lipca 2005r. ustalającą dla R. Sp. z o.o. w W. opłatę za usunięte (wycięte) drzewa - 21 sztuk i krzewy - 120 m2 z terenu działki nr (...) w rejonie ul. (...), (...) i ustaliło, iż ww podmiot nie ponosi opłaty za usunięte drzewa i krzewy z posesji w rejonie (...), ul. (...) i ul. (...). Stan sprawy przedstawia się następująco: Prezydent W. decyzją z (...) maja 2003r.: * zezwolił R. Sp. z o.o. na wycięcie drzew i krzewów z posesji w rejonie (...), ul. (...) i ul. (...) (w pkt 1 i pkt 3 decyzji), * ustalił opłaty za ich usunięcie (w pkt 2 i 4 decyzji), * wyznaczył termin i sposób uiszczenia opłat (w pkt 5, 6 i 7 decyzji), * określił warunki usunięcia drzew (w pkt 8 decyzji). R. Sp. z o.o. we wrześniu 2003r. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Decyzją z (...) marca 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z (...) maja 2003r. Następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z (...) maja 2004r. orzekło o uchyleniu decyzji z (...) marca 2004r. i stwierdziło nieważność decyzji z (...) maja 2003r. W dniu 4 stycznia 2005r. do organu odwoławczego wpłynął wniosek R. Sp. z o.o. o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) maja 2004r. w części zezwalającej R. Sp. z o.o. na wycięcie drzew i krzewów (pkt 1, 3 i 8). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z (...) kwietnia 2005r. stwierdziło nieważność decyzji z (...) maja 2004r. w części stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta W. z (...) maja 2003r. w zakresie punktów 1, 2 i 3 oraz punktów 5, 6, 7 i 8 w zakresie drzew i opłat za nie ustalonych w punktach 1 i 2, w pozostałej części odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazało, iż wnioskodawca słusznie podniósł, że z przedmiotowej nieruchomości (objętej zezwoleniem na usunięcie drzew i krzewów) zostały usunięte drzewa i krzewy, zgodnie z ostateczną wówczas decyzją o pozwoleniu na ich usunięcie. Z uwagi na powyższe w dniu (...) maja 2004r., tj. w chwili orzekania przez Kolegium nie było już prawnej możliwości przywrócenia stanu poprzedniego, gdyż zaszły nieodwracalne skutki prawne. Z racji tego we wskazanym zakresie organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z (...) maja 2003r., natomiast w pozostałym zakresie, tj. postanowień zawartych w pkt 4 oraz pkt 5, 6 7 odnoszących się do drzew i krzewów określonych w pkt 3 w ww decyzji Prezydenta odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z (...)27 maja 2004r. W zaistniałej sytuacji procesowej Prezydent W. decyzją z (...) lipca 2005r. ustalił dla R. Sp. z o. o. opłatę w wysokości 1 448 791,60 zł za usunięcie 21 drzew i 120 m2 krzewów na terenie działki nr (...) w rejonie ul. (...) i (...). Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie, podnosząc iż - na podstawie art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z 1991 r. o ochronie przyrody powinna być zwolniona z opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpoznaniu środka zaskarżenia - decyzją z (...) czerwca 2006r. orzekło jak wyżej opisano. W uzasadnieniu decyzji wskazało, iż w sprawie - ze względu na przepis art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody -mają zastosowanie przepisy ustawy z 16 października 1991r. o ochronie przyrody. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji dotyczącego konieczności podwyższenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów o 100% ze względu na fakt, iż chodzi o zieleń miejską. Natomiast za zasadne uznało zastosowanie art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy z 1991r., który stanowi, że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew posadzonych na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Ze względu na szacowany wiek drzew organ odwoławczy stwierdził, iż w dacie ich posadzenia obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej W. Nr (...) z (...) stycznia 1961r. Plan ten rejon ul. (...), (...) i (...), obecnie przy rondzie (...), oznaczał kolorem beżowym i czarnym. Kolor czarny oznaczał zabudowę wielorodzinną, kolor beżowy zaś komunikację drogową, ulice, place, parkingi. Brak było w tym planie założeń ogólnych zawierających np. twierdzenia, że drzewa i krzewy należy sadzić wzdłuż ulic, czy i w pobliżu domów wielorodzinnych. W tej sytuacji organ uznał, iż żadna z funkcji określonych w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie sadzenia drzew i krzewów nie przewidywała zadrzewień. Uzasadnia to więc zastosowanie przepisu art. 47g ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody z 1991r. sprowadzające się do orzeczenia niepobierania opłaty za usunięcie drzew i krzewów z terenu planowanej inwestycji. Stowarzyszenie Z. w W. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z (...) czerwca 2006r. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciło: 1) obrazę prawa materialnego, tj. naruszenie art. 47 g ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody - przez uznanie, iż istnieje podstawa prawna do niepobierania opłaty za usunięcie drzew posadzonych na terenach w stosunku do których w planach zagospodarowania przestrzennego brak jest szczegółowych zapisów o przeznaczeniu tych terenów na cele zadrzewień lub zakrzewień; 2) obrazę prawa procesowego przez naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 104 § 3 K.p.a. polegające na dokonaniu przez organ drugiej instancji w oparciu o zebrane w sprawie dowody dowolnych ustaleń co do przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym dokonano wycinki drzew oraz dowolnych ustaleń związanych z okolicznościami ich nasadzenia, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - w odpowiedzi na skargę - wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. A. Sp. z o.o. w W. (następca R. Sp. z o.o. w Warszawie) - uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego - w piśmie procesowym z 26 października 2007r. (złożonym na rozprawie w dniu 30 października 2007r.) wniosła o oddalenie skargi. Jednocześnie podniosła brak legitymacji po stronie skarżącego Stowarzyszenia do wniesienia skargi, stwierdzając iż sprawa dotyczy opłaty za usunięcie drzew i krzewów, zatem nie jest sprawą wymagającą udziału społeczeństwa i nie mieści się w zakresie jego statutowej działalności. Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu o usunięcie drzew i krzewów. Natomiast w niniejszej sprawie, która nie dotyczy usunięcia drzew i krzewów, a ustalenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów oraz jest odrębnym postępowaniem, Stowarzyszenie Z. nie ma przymiotu strony. Stowarzyszenie S. (kolejny uczestnik postępowania sądowoadminiastracyjnego) w piśmie z 5 listopada 2007r. legitymację do wniesienia skargi przez Stowarzyszenie Z. wywiodło z art. 19 ust. 1 i 2 pkt 24 ustawy Prawo ochrony środowiska i na wskazanej regulacji oparło twierdzenie, iż ustawodawca zezwolenie na wycinkę zieleni i wymierzenie opłaty lub zwolnienie z niej traktuje nierozłącznie. Nadto powołało się na wyrok Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2004r., sygn. akt IV SA 3541/03 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, od którego oddalono kasację i wówczas nie zakwestionowano prawa Stowarzyszenia do wniesienia skargi dotyczącej opłaty za wycinkę drzew. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. Powodem oddalenia skargi było stwierdzenie braku po stronie skarżącej, tj. Stowarzyszenia Z, legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest m. in. organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż legitymacja skargowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej interesu prawnego innych osób w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługuje jeżeli: organizacja ta brała udział w postępowaniu administracyjnym i kwestionowana sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności. Ustawodawca dając więc uprawnienie organizacji społecznej do wniesienia skargi w sprawie, dotyczącej interesu prawnego innych osób, uzależnił jej legitymację czynną od spełnienia łącznie wymienionych wyżej przesłanek. Niespełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organizacja społeczna nie posiada legitymacji skargowej i wniesienie przez nią skargi skutkuje jej oddaleniem. Przekładając powyższe na stan kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić spełnienie przez skarżące Stowarzyszenie pierwszej z wymienionych przesłanek, mianowicie udziału w postępowaniu administracyjnym (zarówno w zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym), natomiast brak spełnienia drugiej przesłanki, albowiem - w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - sprawa, której przedmiotem było ustalenie opłaty za wycięcie drzew i krzewów (za zezwoleniem) nie mieści się w zakresie statutowej działalności skarżącego Stowarzyszenia. Innymi słowy, wniesienie skargi nie było uzasadnione celami statutowymi tej konkretnej organizacji społecznej. Ze statutu, jak również odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, Stowarzyszenia Z. wynika, iż celem działania stowarzyszenia jest propagowanie idei proekologicznych, wolnościowych, pacyfistycznych i praw człowieka; wpływanie na poprawę stanu środowiska naturalnego i zdrowia ludzi; informowanie społeczeństwa o stanie i zagrożeniach środowiska naturalnego; propagowanie proekologicznych zachowań, rozwiązań i technologii; przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycją mogącym pogorszyć stan środowiska; inspirowanie i wspieranie aktywności obywatelskiej w dziedzinie ochrony środowiska, ochrona obiektów i zespołów cennych ze względów przyrodniczych, kulturowych, bądź historycznych; ochrona praw konsumentów; pomoc niezmotoryzowanym ofiarom wypadków drogowych. Stowarzyszenie realizuje swoje cele przez występowanie na prawach strony reprezentującej interes uzasadniony celami statutowymi w postępowaniu administracyjnym, procedurach związanych z planami zagospodarowania przestrzennego oraz w procesach sądowych związanych z naruszeniem zasad ochrony środowiska i dóbr kultury w procesach inwestycyjnych oraz procedurach planistycznych. W ocenie Sądu za uczestniczeniem skarżącego w postępowaniach, których przedmiotem jest ustalenie opłaty za wycięcie drzew i krzewów, celem na przykład pozyskiwania środków finansowych dla podmiotów przeznaczających uzyskane środki na przedsięwzięcia ekologiczne, nie przemawia żaden z wymienionych celów statutowych. Dalej należy też zauważyć, iż aktem administracyjnym wydanym przez Prezydenta W., w postępowaniu zwyczajnym, była decyzja z (...) maja 2003r. zezwalająca wnioskodawczyni R. Sp. z o.o. w W. m. in. na usunięcie (wycięcie) 21 sztuk drzew i 120 m2 krzewów (pkt 3 decyzji), jednocześnie ustalająca opłatę za usunięcie (wycięcie) ww drzew i krzewów w wysokości 1 448 791, 60 zł i nakazująca pobrać ją od posiadającego niniejsze zezwolenie. Decyzja ta - w wyniku jednego z toczących się w sprawie postępowań nadzwyczajnych - została wyeliminowana z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności w części ustalającej ww opłatę (decyzja z (...) maja 2004r., decyzja (...) kwietnia 2005r.). W zaistniałej sytuacji Prezydent W. decyzją z (...) lipca 2005r., poprzedzającą zaskarżoną decyzję, na nowo ustalił opłatę za usunięcie 21 sztuk drzew i 120 m2 krzewów. Kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się na podstawie ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001r., nr 99, poz. 1079, ze zm.) z racji regulacji zawartej w art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. (Dz.U. nr 92, poz. 880, ze zm.). Zgodnie więc z art. 47 f ust. 1 ustawy z 1991r. władający nieruchomością ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (ust. 2 ww przepisu). Opłaty ustala się przy udzielaniu zezwolenia (ust. 4 ww przepisu). Z kolei według art. 84 ust. 1 ustawy z 2004r. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Opłaty również nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (ust. 2 ww przepisu), ale ustala sieje w wydanym zezwoleniu (ust. 3 ww przepisu ). Wobec tak różnego brzmienia art. 47 f ust. 4 ustawy z 1991r. i art. 84 ust. 3 ustawy z 2004r. uprawnioną jest teza, iż ustawa z 2004r. wyraźnie stanowi, że opłatę za usunięcie drzew i krzewów ustala się w ramach wydawanego zezwolenia, czyli w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów (w jednym postępowaniu). W przeciwieństwie do regulacji występującej w ustawie z 1991r., która jedynie stanowiła, iż opłatę ustala się przy udzielaniu zezwolenia, co nie oznacza, że przedmiotowa opłata musiała być ustalona w zezwoleniu. Zatem jej wymiar mógł nastąpić z urzędu, odrębną decyzją. Przedstawiony wywód prowadzi do konkluzji takiej, że udział skarżącego Stowarzyszenia był jak najbardziej uprawniony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Tym samym, z racji tego, że zakres przedmiotowy sprawy mieściłby się w zakresie jego statutowej działalności, miałby legitymację do wniesienia skargi na taką decyzję, jak i w postępowaniu kwestionującym tą decyzję w trybie nieważnościowym. Tymczasem udział skarżącego w przedmiotowym postępowaniu ustalającym opłatę był spowodowany jedynie tym, że organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, jednocześnie naliczył opłatę za ich usunięcie w tej samej decyzji co udzielił zezwolenia. Natomiast, skoro na skutek przedstawionych w stanie sprawy zdarzeń procesowych, doszło ostatecznie do tego, że organ w zaskarżonej decyzji orzekał tylko w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oraz krzewów i ta decyzja była przedmiotem skargi Stowarzyszenia Z. należało uznać, iż skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do jej zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako że będąc organizacją społeczną nie działa w zakresie statutowej działalności wyżej przedstawionej. Powyższe dowodzi, iż Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego przez uczestnika postępowania Stowarzyszenia S., jakoby legitymację do wniesienia skargi przez Stowarzyszenie Z. można było oprzeć na art. 19 ust. 1 i 2 pkt 24 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006r., nr 129, poz. 902, ze zm.). Rzeczywistym jest fakt, iż organy administracji są obowiązane udostępnić każdemu informację o środowisku i jego ochronie znajdujące się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone. Niemniej jednak udostępnieniu takiemu z zakresu ustawy o ochronie przyrody podlegają m. in. wnioski o wydanie zezwolenia oraz zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów oraz decyzje o wymiarze administracyjnych kar pieniężnych za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności, usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów. Tymczasem sporne postępowanie nie należy do żadnej z wymienionych kategorii spraw. Odnosząc się z kolei do niekwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lipca 2004r., sygn. akt IV SA 3541/03 legitymacji procesowej Stowarzyszenia S. należy podkreślić, iż we wskazywanym postępowaniu przedmiotem zaskarżenia była decyzja zezwalająca na usunięcie drzew i ustalająca opłatę za ich usunięcie, natomiast przedmiotem zaskarżenia w omawianej sprawie była decyzja ustalająca opłatę za usunięcie drzew i krzewów. Zdaniem Sądu zasadności należy także odmówić zarzutowi uczestnika postępowania – A. Sp. z o.o. - sformułowanemu w piśmie procesowym z 26 października 2007r. jakoby skarga została podpisana niezgodnie ze sposobem reprezentacji, tj. tylko przez W. S. (wiceprezesa zarządu), podczas gdy jednoosobowa reprezentacja skarżącego przewidziana jest dla postępowań związanych z planami zagospodarowania przestrzennego. Otóż z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż uprawnionym do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniach sądowych jest m. in. dowolny członek zarządu, a taki status posiada W. S. (wiceprezes). W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 151 - orzekł jak sentencji.