III SA/Kr 354/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Halina Jakubiec spr. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I . uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. S. Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] złotych podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług w dniu orzekania o tych opłatach. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Starosta Powiatu na podstawie art. 150a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) - zwanej dalej: ustawa o promocji- w związku z art. 37j ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2001r. (Dz. U. Nr 6, poz.56) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przyznania J. W. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wskazał, iż skarżący od 11.10.1996r. do 30.06.2000r. pobierał rentę inwalidzką, a w okresie od 01.09.1968r. do 16.10.1995r. był zatrudniony w FM "G." czyli posiadał łącznie 27 lat 1 miesiąc 16 dni pracy, w tym 15 lat w warunkach szkodliwych. Następnie, w wykonaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2001 r. przeliczono skarżącemu rentę od 01.07.2000r. tj. od daty określonej w wyroku oraz przyznając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 30.06.2002r. Organ orzekł w związku z tym, że do dnia 12.01.2002r. skarżący nie spełnił warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, ponieważ faktycznie miał prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od 11.10.1996r. do 30.06.2002r, co stanowi negatywną przesłankę do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda decyzją z dnia [..] (znak [...]), po rozpoznaniu odwołania J. W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie uznał argumentu odwołującego, iż okres pobierania renty inwalidzkiej zaliczany winien być do stażu pracy, a w konsekwencji do okresu wymaganego do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że okresy pobierania renty inwalidzkiej nie podlegają wliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Prawo do zasiłku przedemerytalnego wypłacanego przez Powiatowe Urzędy Pracy przysługuje po spełnieniu warunków określonych w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i nie powinno być mylone ze świadczeniami przyznawanymi na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym i wypłacanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy Sygn. akt III SA/Kr 354/06 uprawniające do zasiłku to okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust.1 pkt 2 tej ustawy oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust.2 pkt 1,2,4 i 5. Przepis pozwalający zaliczyć okres pobierania renty do okresu 365 dni uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych to art. 23 ust.2 pkt 3, który nie został wymieniony w art. 24 ust.2 jako "okres uprawniający do zasiłku". Ten ostatni przepis ustanawia definicje legalną okresu " uprawniającego do zasiłku ". W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. W. zarzucił decyzji Wojewody nieuwzględnienie trzech okresów pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych oraz przedłożonego dowodu w postaci świadectwa pracy, pomimo, iż dowody na te okoliczności zalegają w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że podstawą zaskarżonej decyzji były ustalenia dotyczące okresów pracy oraz pobierania renty dokonane na podstawie przedłożonych przez skarżącego: świadectwa pracy z dnia 28.09.1995r. znak [...] potwierdzającego zatrudnienie w F. M. "G." SA w G. w okresie od 01.09.1968r. do 16.10.1995r. w pełnym wymiarze czasu, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 15.10.1998r. w F. M. "G." SA w G. w okresie od 01.06.1971r. do 14.08.1977r. oraz od 15.08.1977r. do 16.10.1995r., zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29.12.2000r. znak [...] informującego, że skarżący pobierał rentę inwalidzka w okresie od 11.10.1996r. do 30.06.2000r., decyzji ZUS z dnia 28.12.2001r. znak: [...] orzekającą o przeliczeniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 01.07.2000r. do 30.06.2002r, decyzji ZUS z dnia 27.10.2005r. znak [...] orzekającą o przeliczeniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 01.12.2002r. do 30.11.2005r. W pozostałym zakresie uzasadnienie odpowiedzi na skargę pokrywa się z treścią uzasadnienia decyzji Wojewody tj. jako zasadniczą podstawę odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego organ wskazał okoliczność, że w dacie 31.12.2001r. ani przed 12.01.2002r. skarżący nie spełnił przesłanek dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej gdyż pobierał rentę. Sygn. akt III SA/Kr 354/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związanym granicami skargi -zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Kierując się powyższymi kryteriami należy uznać, że skarga J. W. zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w skardze wskazanych. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego stanowi art. 150a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, który stwierdza, że: prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniła warunki do jego nabycia, natomiast ust. 2 tego artykułu stanowi, że prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełniła warunku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli w dniu 31 grudnia 2001 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i w wyniku zaliczenia okresu pobierania tego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Warunki nabycia zasiłku przedemerytalnego na dzień 31.12.2001r. określał art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w ten sposób, iż: zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co Sygn. akt III SA/Kr 354/06 najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Rozwija tę kwestię art. 37l ust. 1, który stanowi, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku, z zastrzeżeniem ust. 2a. Na gruncie powyższej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę 7 sędziów datowaną na dzień 11.03.2002r. OPS 14/01, ONSA 2002/4/133, w której stwierdził: osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 371 ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Uchwała ta nie traci na znaczeniu mimo zmiany przepisów prawnych i uchylenia ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu na podstawie przepisu derogacyjnego art. 151 ust.1 ustawy o promocji. Podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30.03.2005r. K 19/02 OTK-A 2005/3/28 poprzez stwierdzenie, że w zakresie warunków, jakie musiały być spełnione przy ubieganiu się o prawo do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku emerytalnego wytyczne NSA zawarte w uchwale nadal zachowują swoją aktualność. Na podstawie art. 187 § 2 ppsa co prawda uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążącą w sprawie, w której Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił temu składowi zagadnienie do rozstrzygnięcia niemniej jednak istotnym jest podkreślenie uchwały z uwagi na wagę przedmiotu rozstrzygnięcia i wypowiedź w tej kwestii Trybunału Konstytucyjnego. Istota uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że weryfikacja spełnienia warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego nie powinna być ograniczona do stanu na dzień złożenia wniosku o zasiłek lecz powinna objąć również wcześniejszy etap. W przedmiotowej sprawie organy 4 Sygn. akt III SA/Kr 354/06 w sposób niedopuszczalny ograniczyły zakres rozpoznania do okoliczności w postaci okresu zatrudnienia skarżącego oraz okresu pozostawania na rencie. Pominęły istotną okoliczność, iż J. W. na podstawie decyzji z dnia [...] uzyskał status osoby bezrobotnej jak też przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 06.01.2001 r. W ten sposób organy naruszyły obowiązek wynikający z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowiącego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jest to o tyle istotne naruszenie, iż według ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu posiadanie przez osobę statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku są tymi z warunków wymaganych do przyznania zasiłku przedemerytalnego, które muszą być ustalone jako pierwsze. Ustalenie, że osoba nie spełnia tych warunków czyni bezprzedmiotowym badanie czy posiada wymagany "okres uprawniający do zasiłku". Złożenie przez skarżącego wniosku o zasiłek przedemerytalny w dniu 09.11.2005r, czyli po uchyleniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu implikowało konieczność zbadania czy skarżący status ten i prawo do zasiłku posiadał do dnia 12.01.2001 r. Natomiast prawidłowym w ocenie Sądu było stanowisko organów co do możliwości zaliczenia okresu pobierania renty do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Okres pobierania renty nie zalicza się na podstawie art. 24 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy do "okresów uprawniających do zasiłku", co ma odniesienie do pojęcia z art. 37j ust.1 pkt 1 tej ustawy stanowiącego, o wymogu posiadania "okresu uprawniającego do zasiłku": 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego, zwłaszcza w odniesieniu do dokumentacji pochodzącej z Powiatowego Urzędu Pracy. Sąd zwraca uwagę, iż organy nie wypowiedziały się nie tylko na temat decyzji w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla J. W. z dnia [...] ale także na temat decyzji z dnia [...] (w tym samym przedmiocie), mimo, iż dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Z uwagi na stwierdzenie, że organy naruszyły przepisy postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego dopuściły do sytuacji, iż przy wydaniu decyzji w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego nie została wzięta pod uwagę istotna okoliczność w postaci posiadania przez Sygn. akt III SA/Kr 354/06 skarżącego do dnia 12.01.2001 r. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku przedemerytalnego, co mogło mieć wpływ na ocenę jego uprawnień - Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ustawy ppsa w zw. z § 2 ust.1 i 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).