II SA/Ke 536/07

WyrokWSA w Kielcach2007-11-14

Skład orzekający: Beata Ziomek, Dorota Chobian, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego może zostać wydana, gdy inwestor dopuścił się istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, a postępowanie legalizacyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność decyzji w części dotyczącej inwestora, który nie był stroną postępowania. W pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki został uznany za nieuzasadniony, ponieważ organy nie wykazały, że obiekt narusza aktualnie obowiązujące przepisy prawa, a postępowanie legalizacyjne nie zostało przeprowadzone prawidłowo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku składowo-rekreacyjnego z częścią garażową, wzniesionego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Inwestorzy nie wykonali nałożonych przez organ I instancji obowiązków sporządzenia projektu zamiennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, w tym nieprawidłowe zastosowanie sankcji rozbiórki oraz skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części nakładającej na A. K. obowiązek wykonania rozbiórki. W pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. K. zwrot kosztów postępowania. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2007r. sprawy ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części nakładającej na A. K. obowiązek wykonania rozbiórki, a także stwierdza nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w części nakładającej obowiązki na A. K.; II. w pozostałej części uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A. i K. małżonków K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] / w decyzji mylnie wskazano datę 16.04.2007/, nakazującej odwołującym się dokonanie rozbiórki budynku o przeznaczeniu składowo – rekreacyjnym z częścią garażową, usytuowanego na działkach nr 99 i 100 w miejscowości [...] gm. [...], na podstawie art.138 § 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania tej decyzji doszło w następujących okolicznościach: Decyzją z dnia 6 sierpnia 2002r. Starosta zatwierdził projekt budowlany budynku składowego wraz z garażem i wydał małżonkom K. pozwolenie na budowę budynku składowego oraz montaż instalacji zbiornikowej na gaz płynny o pojemności V=2700 wraz z przyłączem do budynki na działce nr 100 w [...]. Wydanie tej decyzji poprzedzone było decyzją z dnia 28 maja 2002r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na działce nr 100 położonej w [...], dotyczącą budowy budynku składowego. W dniu 25 sierpnia 2004r. organ I instancji przeprowadził kontrolę, w czasie której stwierdzono, że na działkach 99 i 100 znajduje się realizowany budynek składowy z odrębną częścią garażową oraz urządzeniami budowlanymi z nim związanymi tj. naziemnym zbiornikiem na gaz propan – butan oraz zbiornikiem na ścieki sanitarne. Budynek był na etapie realizowania robót wykończeniowych. Ustalono ponadto, że budynek ten jest obiektem dwukondygnacyjnym, z użytkowym poddaszem a ponadto stwierdzono, że jest on realizowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwa polegały na: 1/ zmianie geometrii dachu poprzez zmianę układu połaci dachu / projekt przewidywał więźbę dachowa dwuspadową, natomiast nad częścią budynku wykonano więźbę ośmiopołaciową/, 2/ zmianie usytuowania części garażowej budynku, poprzez odsuniecie jej o 3,8 m w kierunku pół. – zach. i jej lokalizację częściowo na działce nr 99, 3/ wykonaniu dodatkowej instalacji wod. – kan. z przyłączem wody i zbiornikiem na ścieki oraz c.o. Wobec tych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 8 listopada 2004r. nakazał A. i K. małżonkom K. wstrzymać roboty budowlane związane z budową budynku składowego z częścią garażową i następnie decyzją z dnia 29 grudnia 2004r. nałożył na nich obowiązek: 1/ sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 30 maja 2005r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych z pouczeniem, że projekt winien być opracowany zgodnie z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r., a w swej treści winien zawierać ocenę prawidłowości wykonanych robót oraz ich zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, obowiązującymi polskimi normami, a także, że projekt ten powinien być zgodny ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zabudowy, 2/ przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z dnia 3 marca 2005r. Starosta Powiatowy uchylił na podstawie art. 36 a swoją decyzję z dnia 6 sierpnia 2002r. zatwierdzającą projekt budowlany i pozwalającą na budowę. Pismem z dnia 10 czerwca 2005r. K. K. zobowiązał się do dostarczenia wymaganych dokumentów do dnia 1 lipca 2005r. Działający z jego upoważnienia projektant W. G. w dniu 8 lipca 2005r. przedłożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dokumenty wymagane decyzją z dnia 29 grudnia 2004r. jednakże po omówieniu na roboczo projektu budowlanego został on zwrócony z uwagi na konieczność jego uzupełnienia. W. G. zobowiązał się do zwrotu poprawionej dokumentacji do dnia 20 lipca 2005r. Następnie, w związku z nieprzedłożeniem przez zobowiązanych projektu zamiennego w tym terminie, organ I instancji poinformował małżonków K. o zakresie dalej występujących nieprawidłowości w projekcie zamiennym uprzedzając, iż w przypadku niewykonania nałożonych obowiązków w terminie do dnia 30 listopada 2005r. zostanie wydana decyzja w oparciu o przepis art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Pismami dnia 11 stycznia 2006r. i 31 lipca 2006r. K. K. poinformował organ o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynku składowo – rekreacyjnego. Z kolei organ I instancji pismem z dnia 13.10.2006r. poinformował ponownie małżonków K., że w przypadku niewykonania do dnia 30 listopada 2006r. obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 29.12.2004r., zostanie wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 5. W odpowiedzi K. K. poinformował pismem z dnia 5 listopada 2006r., że projekt zamienny zostanie dostarczony po zakończeniu procedur mających na celu uzyskanie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy a pismem z dnia 4 grudnia 2006r., że złożył skargę do Sądu na decyzję SKO uchylającą pozytywną dla niego decyzję Wójta Gminy i umarzającą postępowanie. W związku z niedopełnieniem obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nakazał dokonanie rozbiórki całego obiektu. W odwołaniu od tej decyzji A. K i K. K. zarzucili naruszenie art. 35 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez niewydanie postanowienia określającego obowiązek usunięcia nieprawidłowości, art. 51 ust. 5 w zw. z art. 7 i 9 oraz 107 kpa poprzez zastosowanie najbardziej restrykcyjnego środka przewidzianego w art. 51 i brak wyraźnego uzasadnienia takiego wyboru. Nadto w uzupełnieniu odwołania K. K. podniósł, iż niezgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym organ I instancji stwierdził już w trakcie wstępnego postępowania a mimo to nakładając decyzją z dnia [...] obowiązek sporządzenia projektu zamiennego nie stwierdził potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oraz zarzucił, iż PINB nie wziął pod uwagę, że odstępstwo od zatwierdzonego projektu nastąpiło w czasie, gdy obowiązywał przepis art. 36a prawa budowlanego w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji obowiązującej od 30.05.2004r.; wcześniej art. 36 a nie precyzował katalogu określającego, co jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego. PINB nie wyjaśnił, dlaczego przy rozpatrywaniu sprawy nie oparł się na przepisach obowiązujących w dacie popełnienia czynu, lecz zastosował późniejsze przepisy. Rozpoznając to odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że inwestorzy prowadząc budowę budynku składowego dopuścili się szeregu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, zatem organ I instancji słusznie wstrzymał roboty i decyzją z [...] nałożył na nich obowiązki wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zmierzające do doprowadzenia wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Małżonkowie K. tych obowiązków nie wykonali w związku z czym organ I instancji miał podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki wybudowanego obiektu lub jego części. Termin zakreślony decyzją upłynął 30 maja 2005r. i skoro K. K. dopiero 10 czerwca 2005r, zawarł swoje pierwsze zobowiązanie do dostarczenia projektu zamiennego już wówczas organ był zobligowany do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego i niepotrzebne były dalsze pertraktacje z zobowiązanymi co do kolejnego terminu wywiązania się przez nich z obowiązków. Zasadność natomiast zakresu rozbiórki wynika zdaniem organu odwoławczego z następujących przyczyn: inwestorzy wykonali pod częścią budynku nieprzewidziane zatwierdzonym projektem podpiwniczenie, wysokość okapu budynku jest niezgodna z zatwierdzonym projektem i narusza wymogi decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, realizując budynek dokonano jego obrócenia o 90 stopni w stosunku do zatwierdzonego projektu oraz zmieniono odległość między budynkiem a częścią garażową, w efekcie czego część garażowa została usytuowana na działce nr 99 zamiast na działce nr 100. Wykonano również nieprzewidziane w projekcie zadaszenie tarasu, dokonano zmian architektonicznych w szczególności geometrii dachu, podlegających uzgodnieniu z Dyrekcją Parku Narodowego – bez dokonania tych uzgodnień. Odstępstwa wiązały się ze zmianą funkcji przedmiotowego budynku ze składowej na składowo – rekreacyjną o czym zdaniem tego organu świadczy to, że inwestorzy w toku postępowania pierwszoinstancyjnego starając się o decyzję o warunkach zabudowy wystąpili do Urzędu Gminy z wnioskiem o ich ustalenie na przebudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczo – składowego na cele składowo – gospodarczo – rekreacyjne, a nie ulega wątpliwości, że przedmiot w/w wniosku został wcześniej przez inwestorów zrealizowany. Inwestorzy przedstawiając w organie I instancji projekt zamienny również potwierdzili, iż funkcja budynku została zmieniona. Jakkolwiek bowiem na stronie tytułowej w/w projektu oraz na tablicach rysunkowych projektant wskazał obiekt jako składowy to wyodrębnione na rysunkach branży architektonicznej pomieszczenia nie odpowiadają takiej funkcji. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji orzekając o zakresie rozbiórki obiektu słusznie poddał analizie zgodność sposobu realizacji z decyzją o pozwoleniu na budowę, projektem budowlanym, zatwierdzonym tą decyzją oraz decyzją określającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla pierwotnej inwestycji. Mając na uwadze, że zobowiązani nie dopełnili nałożonego na nich obowiązku decyzją z dnia [...] oraz dokonane odstępstwa należy stwierdzić, iż pozostawienie budynku w całości lub w części byłoby równoznaczne z zaakceptowaniem w/w niezgodności, które naruszałyby zarówno przepisy prawa budowlanego jak również interesy osób trzecich. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż nie mają one żadnego wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie. Art. 36 a sprzed jego nowelizacji, obowiązującej od 30 maja 2004r., stanowił, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Natomiast w myśl ust. 3 inwestor, w przypadku wątpliwości co do charakteru planowanego odstąpienia od zatwierdzonego projektu winien wystąpić do właściwego organu, dołączając opinię projektanta, o udzielenie informacji, czy odstąpienie to wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Ponadto nieznajomość Prawa budowlanego nie zwalnia z obowiązku jego prawidłowego stosowania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję, domagając się jej uchylenia, A. i K. małżonkowie K. zarzucili: 1/ rażące naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie niepełnej i wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie że organ I instancji działał zgodnie z prawem podczas, gdy decyzją z dnia [...] nastąpiło naruszenie - art. 36 a poprzez nieustalenie, w jakiej dacie nastąpiły odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i co się z tym wiąże, przepisy w jakim brzmieniu mają w sprawie zastosowanie i dowolne uznanie dokonanych odstępstw za istotne bez uzasadnienia tego rozstrzygnięcia oraz przyjęcie, że w realizowanym obiekcie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania bez uzasadnienia z jakich przesłanek wywiedziono taką tezę, - art. 51 ust. 3 poprzez dokonanie niepełnej i niewłaściwej oceny stanu faktycznego i wydanie decyzji wprowadzającej ich w błąd co do konieczności uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy, zamiast zgodnie z dyspozycją tego przepisu zażądać sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem; - art. 51 ust. 5 poprzez dowolne zastosowanie najbardziej restrykcyjnej / z trzech przewidzianych ustawą/ sankcji, to jest rozbiórki całego obiektu, w sytuacji, gdy uprawnienie do jego wzniesienia wynikało z ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, obiekt nie narusza obowiązujących przepisów budowlanych a doprowadzenie do zgodności z decyzją o warunkach zabudowy obejmującą teren, na którym zlokalizowany jest obiekt, możliwe jest po wykonaniu robót budowlanych 2/ naruszenie art. 107 § 3 kpa "poprzez brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji z jakich powodów organ odwoławczy odmówił wiarygodności i mocy dowodowej kwestiom podniesionym w odwołaniu i uzupełnieniu do odwołania – przedstawiony zarzut braku postanowienia w przedmiocie uzupełnienia złożonego projektu zamiennego, kwestia zmiany brzmienia art. 36 a Prawa budowlanego itd." W odpowiedzi na tę skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji w części nakładającej obowiązek rozbiórki na A. K. z uwagi na to, iż nie jest ona inwestorem przedmiotowego budynku. Poza tym organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed sądem działający w imieniu skarżącego K. K. jego pełnomocnik wniósł o stwierdzenie na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 kpa nieważności całej decyzji z uwagi na to, iż została ona skierowana do A. K., która nie była ani inwestorem budowy ani też właścicielem nieruchomości, na której wzniesiono budynek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie najdalej idącego żądania skarżącego, to jest stwierdzenia nieważności decyzji, wskazać należy, iż faktycznie z przedłożonej na rozprawie kserokopii decyzji z dnia 19 listopada 2002r. wynika, iż A. K. nie była inwestorem budowy, nie jest ona także właścicielem nieruchomości, na której wzniesiono budynek. Ponadto, ze znajdującego się w aktach administracyjnych aktu notarialnego z dnia 28 marca 1995r. wynika, że skarżący pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej i brak jest jakichkolwiek dowodów, z których by wynikało, iż A. K. jest zarządcą tego obiektu. Przepis art. 52 Prawa budowlanego określa w sposób szczegółowy i wyczerpujący na kogo można nałożyć obowiązki, wynikające m. in. z art. 51. Ponieważ A. K. nie jest żadną z tych osób, nie mogła ona być stroną w sprawie a co za tym idzie wszystkie decyzje, jakie zapadły w tej sprawie, w części do niej skierowanej i nakładającej na nią obowiązki, są dotknięte nieważnością. Dlatego też uwzględniając stanowisko zarówno organu jak i skarżącego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 53 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej uppsa/ orzekł jak w punkcie I wyroku. Odnośnie żądania K. K., aby stwierdzić na tej samej podstawie nieważność całej zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu żądanie to jest nieuzasadnione. W sprawie nie jest sporne, iż K. K. jest zarówno inwestorem jak i właścicielem nieruchomości, w związku z czym posiada on przymiot strony i prawidłowo – stosownie do art. 52 Prawa budowlanego - organy na niego nakładały obowiązki. Brak jest przeszkód prawnych do stwierdzenia nieważności tylko części decyzji, jeżeli odnośnie pozostałej części decyzji brak jest okoliczności świadczących o jej nieważności. Za uzasadniony natomiast należało uznać wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 / w skardze najprawdopodobniej omyłkowo wskazano na art. 53 ust. 3/ oraz art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Aby móc zastosować przepis art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego niezbędne jest wcześniejsze nałożenie na inwestora, czy też inne osoby wymienione w art. 52, obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3, przy czym nie może budzić wątpliwości to, iż tylko wówczas organ może stosować sankcje przewidziane w ust. 5, gdy wcześniej w sposób prawidłowy określi obowiązek, jaki ma wykonać inwestor. Niewłaściwe określenie przez organ nadzoru budowlanego obowiązków nie może pociągać za sobą negatywnych dla strony skutków. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót oraz – w razie potrzeby – wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Celem prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Ustawodawca w tym przepisie posługuje się takim właśnie pojęciem, a nie pojęciem doprowadzenia do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę. Oznacza to, iż przy nakładaniu obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 3 organ nadzoru powinien na wstępie ustalić, czy wzniesiony obiekt narusza aktualnie obowiązujące przepisy czy też nie. Tylko w tym drugim przypadku, gdy stwierdzi, że wykonane roboty, chociaż w sposób istotny odbiegają od zatwierdzonego projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę to jednak nie naruszają aktualnie obowiązującego prawa administracyjnego, może ograniczyć się tylko do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego. W innym wypadku, gdy organ stwierdzi, że wykonane prace z uwagi na aktualnie obowiązujące przepisy nie mogą zostać zalegalizowane, nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem / aktualnie obowiązującym/. W niniejszej sprawie w decyzji z dnia [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ I instancji nałożył / nie licząc obowiązku przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, którego to obowiązku na tej podstawie nie mógł nałożyć – por. wyrok NSA IV SA 639/01 Monitor prawniczy 2003r Nr 4 poz. 147/ tylko obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, co mogłoby świadczyć, iż organ uznał, iż obiekt w aktualnym stanie jest zgodny z przepisami prawa administracyjnego. Dlatego też zupełnie niezrozumiałe staje się nakazanie rozbiórki całego tego obiektu z uzasadnieniem że "pozostawienie budynku w całości lub w części byłoby równoznaczne z zaakceptowaniem w/w niezgodności, które naruszałyby przepisy Prawa budowlanego jak również interesy osób trzecich". W decyzji tej organ jednocześnie określił, iż złożony projekt zamienny ma być zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy. Takie "doprecyzowanie" obowiązku nie znajduje uzasadnienia w treści art. 51 ust. 1 pkt 3. Poza tym skoro plan zagospodarowania terenu jest prawem miejscowym organy powinny prawo to znać i wiedzieć że dla tego terenu w dacie wydawania tej decyzji nie obowiązywał żaden plan / wcześniej obowiązujący plan, do którego odwoływała się wydana inwestorowi decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z 2002r. utracił swą moc z końcem 2003r./. Natomiast domaganie się, aby projekt zamienny, uwzględniający dokonane zmiany był zgodny z warunkami decyzji o warunkach zabudowy nie było w niniejszej sprawie możliwe do spełnienia. Skoro bowiem inwestor w sposób istotny, jak to ustaliły organy, odstąpił od pozwolenia na budowę a także wydanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projekt zamienny z tą decyzją z oczywistych powodów nie mógł być zgodny. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] nie wynikało zresztą o jaką decyzję o warunkach zabudowy organowi chodzi, co pociągnęło za sobą wystąpienie przez inwestora z wnioskiem o wydanie nowej decyzji. Z pisma organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2005r. a przede wszystkim z pisma z dnia 29 listopada 2005r. skierowanego przez PINB do Urzędu Gminy zdaje się wynikać, iż nakładając taki obowiązek organ miał na myśli wystąpienie przez inwestora o wydanie nowej decyzji o warunkach zabudowy. Takiej zaś nowej decyzji, w sytuacji, gdy budynek już stał, inwestor nie mógł otrzymać. Co prawda Wójt Gminy na wniosek K. K. decyzją z dnia 7 września 2006r. ustalił warunki zabudowy na działkach 99 i 100 budynku składowo – rekreacyjnego oraz garażowego w takim kształcie, w jakim został on wzniesiony, lecz decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium a postępowanie w tej sprawie zostało umorzone. Skarga na tę decyzję została oddalona. Powodem takiego rozstrzygnięcia nie było to, że w tym miejscu taki obiekt nie może istnieć ale to, że skoro obiekt ten już istnieje, postępowanie o ustalenie warunków jego budowy jest bezprzedmiotowe. Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż organ I instancji w sposób nieprawidłowy, gdyż z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora obowiązki. Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 51 ust. 5. Przepis ten przewiduje cztery rodzaje rozstrzygnięć, jakie organ może podjąć w przypadku niewykonania w terminie obowiązku. Niewątpliwie rozbiórka całego obiektu jest najsurowszą sankcją dla inwestora, który zdecydował się na istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dlatego też sankcja ta powinna być stosowana tylko wyjątkowo, gdy nie jest możliwe zalegalizowanie obiektu w żadnej jego części. W niniejszej sprawie takie rozstrzygnięcie byłoby uzasadnione tylko wówczas, gdyby organy ustaliły, że obecnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie pozwalają na istnienie na tym terenie jakiegokolwiek budynku. Ani organ odwoławczy ani też organ I instancji nie wskazały, jakie konkretnie przepisy czynią niemożliwą legalizację. Przeciwnie, skoro, jak wcześniej była o tym mowa, na inwestora został nałożony obowiązek sporządzenia projektu zamiennego, bez jednoczesnego nałożenia innych obowiązków, można by sądzić iż organy nie widziały w świetle obowiązujących przepisach przeszkód, by taki budynek w tym miejscu istniał. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że dlatego należy nakazać rozbiórkę całego obiektu, gdyż został on wykonany niezgodnie z zatwierdzonym projektem. Ta jednak okoliczność stanowiła przesłankę do wszczęcia postępowania z art. 50 i 51 /gdyby skarżący prowadził prace budowlane zgodnie z projektem, wówczas w ogóle te przepisy nie miałyby zastosowania/ natomiast nie może uzasadniać nakazania rozbiórki całego obiektu, skoro zgodnie z ust. 5 art. 51 właśnie w sytuacji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu i niewykonania w terminie obowiązku organ ma do dyspozycji cztery różne rozstrzygnięcia i to właśnie to konkretne rozstrzygniecie powinno być należycie uzasadnione. Tymczasem organ, poza wskazaniem, że skarżący odstąpił od zatwierdzonego projektu, jedynie w sposób ogólnikowi wskazał, że pozostawienie budynku w całości lub w części byłoby równoznaczne z zaakceptowaniem niezgodności, które naruszałyby bliżej niesprecyzowane przepisy Prawa budowlanego jak również bliżej nieokreślone interesy również bliżej nieokreślonych osób trzecich. Faktyczny brak właściwego uzasadnienia wydanego nakazu czyni uzasadnionym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja w pozostałej części podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c uppsa. Na podstawie art. 135 tej samej ustawy za uzasadnione Sąd uznał zastosowanie tego środka również w stosunku do decyzji organu I instancji jak i decyzji tego organu z dnia 29 grudnia 2004r., albowiem jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Natomiast za niezasadny uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 36 a. Prawa budowlanego. Faktem jest, iż przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane / Dz. U. Nr 93 poz. 388 ze zm./ brak było szczegółowego określenia, co stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skoro jednak zgodnie z art. 2 tej ustawy jej przepisy stosuje się również do spraw wszczętych i nie zakończonych przed wejściem jej w życie, tym bardziej mają one zastosowanie do spraw wszczętych już po wejściu w życie ten nowelizacji. Postępowanie w niniejszej sprawie przed organami administracyjnymi zostało wszczęte, gdy przepis art. 36 a w nowym brzmieniu już obowiązywał. Zgodnie zaś z jego pkt 1,2,3,6 i 7 z istotnym odstąpieniem mamy do czynienia, gdy dotyczy ono zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu w tym. m. in. wysokości, geometrii dachu, zmianie sposobu użytkowania obiektu lub jego części oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania lub decyzji o warunkach zabudowy. Wzniesiony przez skarżącego obiekt został posadowiony częściowo na innej działce, jest wyższy, ma inny układ połaci dachowych. Według obowiązującego w dacie wydania decyzji o warunkach zabudowy planu zagospodarowania na tym terenie dopuszczalne było wznoszenie tylko budynków funkcjonalnie związanych z rolnictwem i to tylko wówczas, gdy ich realizacja nie była możliwa na terenach budowlanych wyznaczonych planem. Jak natomiast wynika z projektu zamiennego, w budynku tym m. in. przewidziana jest sauna a tego rodzaju pomieszczenie z użytkowaniem rolniczym nie ma nic wspólnego. Dlatego też okoliczność, kiedy skarżący dopuścił się samowoli polegającej na odstąpieniu od zatwierdzonego projektu jest bez znaczenia, a kwestionowanie przez niego ustaleń organów, iż odstąpił on w sposób istotny od zatwierdzonego decyzją z 2002r. projektu budowlanego jest bezzasadny. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić wskazane wcześniej uwagi tak aby wyeliminować nieprawidłowości przy stosowaniu zarówno art. 51 ust. 1 pkt 3 jak i ust. 5 Prawa budowlanego. Będą miały również na względzie to, iż nałożenie obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 3 jest możliwe tylko w ciągu 2 miesięcy od wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 uppsa, zaś na podstawie art. 152 tej samej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło