II GZ 42/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1115/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1115/07, odmówił przyznania prawa pomocy A.K. w sprawie z jego skargi na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżący we wniosku stwierdził, że w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji stracił źródło utrzymania i nie posiada stałej pracy. Jedynym źródłem utrzymania są dochody uzyskiwane z renty pobieranej przez ojca w wysokości 663,14 zł brutto miesięcznie. Sąd mając tylko powyższe dane o sytuacji majątkowej skarżącego, zobowiązał go do przesłania w terminie 14 dni szeregu dokumentów: - zeznania podatkowego skarżącego za rok 2006, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, - zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), - ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego ojca skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego, - wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Skarżący w określonym terminie nie nadesłał żądanych dokumentów, ani żadnych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z 15 listopada 2007 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy stwierdzając, że skarżący w sposób niewystarczający udokumentował swoją sytuację materialną. W ponownym wniosku skarżący powtórzył, że nie ma stałego źródła dochodu i jedynym dochodem jest renta pobierana przez jego sparaliżowanego ojca, który wymaga kosztownej rehabilitacji i ciągłej opieki. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Skarżący w rozpoznawanej sprawie zarówno na wezwanie, jak i do ponownego wniosku nie załączył dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego oraz jego dochodów. Zdaniem Sądu wobec braku dokumentów źródłowych nie mógł on zbadać, czy ubiegający się o prawo pomocy spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył, że nie posiada stałej pracy oraz że opiekuje się sparaliżowanym ojcem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w opisanej w przepisach sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy zaś od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przyjmuje się, że gdy fakty, które strona podała we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie strona wezwana do nadesłania dokumentów i oświadczeń wykazujących aktualną sytuację majątkową poprzestała na oświadczeniu, że nie osiąga żadnych dochodów i utrzymuje się z renty pobieranej przez ojca. W tym stanie rzeczy zgodzić należy się z Sądem I instancji, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Twierdzenia skarżącego o złej sytuacji majątkowej nie zostały bowiem niczym poparte. Wobec powyższego uprawnione było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że na podstawie złożonego oświadczenia ocena aktualnej sytuacji majątkowej strony nie była możliwa, co musi wywołać negatywne dla strony skutki. Skoro strona nie przedstawiła wiarygodnych dokumentów to istotnie Sąd nie dysponował materiałem, który uzasadniałby wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, gdyż strona uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie, mimo pouczenia o spoczywającym na stronie ciężarze wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.