I SA/Wa 1295/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. Z., J. Z. i W. Z. na decyzję Wojewody Ciechanowskiego z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 1992 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...], Wojewoda Ciechanowski po rozpatrzeniu odwołania K. Z., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w P. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], a stanowiącej część działek nr [...] i [...] o ogólnej pow. [...] ha. W zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny: Przedmiotowa nieruchomość został a nabyta przez Skarb Państwa od K. i M. Z. aktem notarialnym z dnia 30 sierpnia 1979 r. Rep. nr [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości pod realizacje budowy osiedla mieszkaniowego. Z wnioskiem z dnia 12 lutego 1992 r. o zwrot ww. nieruchomości zwróciła się poprzednia współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości K. Z. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, we wnioskowanym zakresie, uznając iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Po rozpatrzeniu odwołania K. Z., Wojewoda Ciechanowski decyzją z dnia [...] lutego 1993 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie zwrotu nieruchomości . W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że powołanym akcie notarialnym cel wywłaszczenia nie był ściśle określony, a jedynie zaznaczono, że przy akcie okazano decyzję Wojewody Ciechanowskiego z dnia [...] maca 1979 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...]. Organ wskazał, że badanie powołanej decyzji i planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. dowodzi, że nie cała nieruchomość była objęta planem realizacyjnym, ponieważ część nieruchomości leżąca bezpośrednio nad rzeką nie była nim objęta. Teren ten nie została wprawdzie zabudowany, ale jest to tzw. teren wentylacji wewnętrzne. Forma jego zagospodarowania - posadzenie drzew, urządzenie trawnika i wytyczenie alejek, które są funkcjonalnie powiązane z osiedlem mieszkaniowym. W związku z tym stwierdzono, że brak jest przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze opisano cały przebieg postępowania o zwrot i związane z tym perturbację m.in. dotyczące wydzielenia geodezyjnego działki, o której zwrot skarżąca wnioskowała. Jej zdaniem cel wywłaszczenia na części nieruchomości nie został zrealizowany, dlatego obowiązkiem organu było orzec o jej zwrocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia18 kwietnia 1994 r. sygn. akt IVSA 690/93 zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na śmierć skarżącej. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt IV SA 690/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie, w związku z ustaleniem następców prawnych skarżącej: J. Z., W. Z. i Z. Z., którzy wstąpili w miejsce skarżącej w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzki sąd administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Stronami takiego postępowania są: poprzedni właściciele wywłaszczonej nieruchomości (względnie ich spadkobiercy), aktualny właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości oraz najemcy, dzierżawcy i użytkownicy wywłaszczonej nieruchomości. Jednak legitymację czynną do wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, miał zgodnie z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127ze zm.) tylko poprzedni właściciel albo jego spadkobierca. W przypadku kiedy przed wywłaszczeniem nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, to z wnioskiem o zwrot może wystąpić każdy ze współwłaścicieli i wniosek taki wszczyna postępowanie. Wniosek pochodzi bowiem od podmiotu uprawnionego. Odrębną kwestią jest to natomiast to, że dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem. Jednak nie można tego warunku odnosić do samego złożenia wniosku wszczynającego postępowanie. Pozostali współwłaściciele mogą bowiem wyrazić zgodę na zwrot nieruchomości już w trakcie postępowania, bądź też w przypadku braku zgody części ze współwłaścicieli, pozostali współwłaściciele mogą uzyskać wyrok sądowy w oparciu o art. 199 Kc dający im prawo do występowania o zwrot. W przedmiotowej sprawie postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej zostało wszczęte na wniosek jednego z byłych współwłaścicieli - K. Z., mimo że w dacie złożenia wniosku nieruchomość stanowiła współwłasność skarżącej oraz jej trzech synów. M. Z. zmarł bowiem w dniu 15 sierpnia 1991 r. a spadek po nim z mocy ustawy nabyli: K. Z., Z. Z., W. Z. oraz J. Z. (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt [...]). Dlatego też w takiej sytuacji organ powinien był wezwać do udziału w postępowaniu pozostałych byłych współwłaścicieli. Natomiast w przedmiotowej sprawie organy pominęły te osoby wydając decyzję bez ich udziału. Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przede wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów nie wchodząc w merytoryczną poprawność rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że postępowanie prowadzone było wadliwie, bez zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkich stron. W ponownym postępowaniu, organ powinien zapewnić czynny udział wszystkim stronom postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji.