I SA/Wa 1375/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. W. z Kancelarii [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Wa 1375/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] odmawiającą przyznania I. M. zasiłku celowego na pokrycie kosztów wyjazdu wakacyjnego dla I. M. oraz jej syna P. w wysokości [...] zł. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w L. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L. w/w decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. rozpatrzył odmownie wniosek I. M. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów 14 dniowego indywidualnego wyjazdu wakacyjnego dla syna P. i opiekuna (matki dziecka), które według przedstawionych na piśmie wyliczeń strony wynoszą [...] zł. Organ pierwszej instancji wskazał, że podejmując decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego, Ośrodek Pomocy Społecznej w L. rozważył wszystkie możliwości udzielenia wsparcia na wymieniony cel, jednakże nie był w stanie przeznaczyć tak wysokiej kwoty rodzinie wnioskodawczyni. Podniesiono, że I. M. ma [...] lat, wyższe wykształcenie, samotnie wychowuje [...]-letniego syna P. i jest stałą klientką Ośrodka oraz systematycznie korzysta z pomocy finansowej od 1993 r. Syn P. od 3 lat nie posiada uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Dwuosobowa rodzina I. M. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto, świadczeń rodzinnych w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. W czerwcu 2005 r. dochód własny rodziny wyniósł [...] zł, co stanowi kwotę [...] zł na osobę. Dodatkowo we wskazanym miesiącu wnioskodawczyni otrzymała stypendium szkolne (jednorazowo) z Urzędu Miasta L. na zakup artykułów szkolnych na łączną kwotę [...] zł. Zatem uzyskiwany przez nią dochód przekraczał kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące 316,00 zł., co nie pozwalało, zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, przyznać pomocy bezzwrotnej. Ponadto I. M. nie przyjęła propozycji wysłania syna na kolonie za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmawiając przyjęcia karty kolonijnej na wypoczynek w L. Rozważając możliwość przyznania pomocy finansowej wskazanej przez stronę, Ośrodek wziął pod uwagę nie tylko potrzeby i oczekiwania wnioskodawczyni, ale również najbardziej pilne i konieczne potrzeby innych osób zwracających się o pomoc. Organ orzekający podniósł, że w sytuacji, gdy Ośrodek posiada ograniczone środki, a potrzebujących jest wielu, gmina w pierwszej kolejności jest obowiązana zaspokajać potrzeby osób nie posiadających dochodu własnego lub osób o najniższych dochodach. Oznacza to, iż nie każdy potrzebujący może otrzymać w danym czasie pomoc finansową w satysfakcjonującej go wysokości. Od powyższej decyzji I. M. wniosła odwołanie. Powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną wystąpiła o udzielenie pomocy, również w uzyskaniu zatrudnienia. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podniósł, że art. 8 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dochód I. M. przekraczał wskazane ustawą kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Osoba ubiegająca się o pomoc społeczną powinna zatem we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej i materialnej, a ośrodki pomocy społecznej nie mogą ponosić wszystkich kosztów utrzymania osób ubiegających się o pomoc. Zasiłek stały i zasiłek okresowy, jest przyznawany po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków określonych ustawą o pomocy społecznej, natomiast zgodnie z art. 39 ust. ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Oznacza to, że zasiłek taki może być przyznany, natomiast ośrodek pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania tego zasiłku, tym bardziej w żądanej przez wnioskodawcę wysokości. Ubiegający się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej nie może oczekiwać wieloletniego utrzymywania przez ośrodek pomocy społecznej poprzez comiesięczne zasiłki celowe. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wskazują wysokości przyznawanych zasiłków celowych, natomiast wielkość takiego zasiłku powinna być adekwatna do potrzeb wnioskodawcy, a także możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ponieważ dochód I. M. przekraczał kryterium dochodowe ustalone ustawą, ośrodek pomocy społecznej nie miał obowiązku przyznania zasiłku celowego we wnioskowanej wysokości. Ponadto Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie jest organem właściwym rzeczowo do udzielania pomocy w poszukiwaniu zatrudnienia. Na powyższą decyzję I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wzięło pod uwagę przedstawionej w odwołaniu trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawczym w ostatnich latach. Wydając rozstrzygnięcie Kolegium oparło się jedynie na dokumentach przedstawionych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. W szczególności Kolegium Odwoławcze wydając decyzję kierowało się kryterium dochodowym w przeliczeniu na osobę w rodzinie, natomiast całkowicie pominęło fakt, że po odliczeniu z dochodu tyko koniecznych wydatków na utrzymanie mieszkania, stronie pozostaje kwota [...] zł miesięcznie. Syn skarżącej jest dzieckiem chorym, wymagającym stosowania diety, na którą nie stać wymienionej. Dziecko powinno skorzystać z możliwości wyjazdu na letni wypoczynek, choćby ze względu na konieczność podratowania zdrowia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości pogląd przedstawiony w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2005 r. W dniu 6 lipca 2006 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna wniesiona w imieniu I. M. przez ustanowionego z urzędu adwokata P. W. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tj. naruszenie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, gdyż trafnie podniesiono, że w granicach tej sprawy mieści się również zagadnienie, czy orzekające w sprawie organy w ogóle, lub przynajmniej dostatecznie wnikliwie, rozpatrzyły możliwości zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że jak o tym mowa w art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje pod warunkiem zachowania kryterium dochodowego, jednak z zastrzeżeniem m. in. art. 40 i 41, natomiast sąd odniósł się tylko do art. 40, pominął zaś art. 41, podczas gdy powinien ocenić wydane w sprawie decyzje z uwzględnieniem tego artykułu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez ocenę czy zaskarżone akty lub inne czynności organów administracji publicznej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Podejmując decyzję w sprawie niniejszej w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego organ zgodnie z wytycznymi NSA winien wziąć pod uwagę treść art. 40 i 41 powyżej wskazanej ustawy. Zgodnie z art. 41 zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Zgodnie natomiast z art. 41 w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: - specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; - zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Skarżąca I. M. w dniu 15 czerwca 2005 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wyjazdu wakacyjnego dla wnioskującej oraz jej syna P. W czerwcu 2005 r. dochód własny rodziny wyniósł [...] zł, czyli na osobę [...] zł. Dochód ten przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, 316 złotych. Jednak zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w tym samym artykule organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji powinien odnieść się do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organy tego nie uczyniły. Wprawdzie organ pierwszej instancji powołał w swojej decyzji na art. 41, lecz z treści jej uzasadnienia nie wynika, czy uznał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu, czy też, że skarżąca oczekuje tylko pomocy bezzwrotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w swojej decyzji w ogóle nie odniosło się do art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie organów obu instancji nastąpiło z naruszeniem art. 8, 41 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.