II OZ 277/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. N. – R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 649/07 odrzucające sprzeciw Z. N. – R. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2007 r, sygn. akt II SA/Kr 649/07 o oddaleniu wniosku Z. N. – R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. N. – R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], znak [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie NSA/post. 1 – postanowienie ,,ogólne" W dniu 10 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 649/07 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 243 § 1, art. 244, art. 245 §1,2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270) oddalił wniosek skarżącej Z. N.-R. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na uzasadnienie argumentów, które uzasadniałyby zwolnienie jej od ponoszenia kosztów postępowania a osiągany przez nią miesięczny dochód nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie referendarza sądowego doręczono stronie skarżącej w dniu 31 sierpnia 2007 r. (data na pieczęci zwrotnego poświadczenia odbioru). W dniu 2 września 2007r. (data na kopercie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) skarżąca Z. N.-R., złożyła sprzeciw na postanowienie tutejszego Sądu podnosząc, iż wydane postanowienie z 10 sierpnia 2007 r. jest dla niej krzywdzące, gdyż preferuje się wyłącznie ludzi o wielkich pieniądzach do prawa do obrony przed Sądami Administracyjnymi. Zdaniem skarżącej fakt, że obywatel polski popadł w kłopoty finansowe oznacza, że taki obywatel nie ma już prawa do obrony swojego majątku na drodze postępowania sądowego, bo nie stać go na opłatę w wysokości 500 zł. Jak wskazała dalej strona Sąd stwierdził, że uzyskiwany dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł netto pozwala na zadośćuczynienie obowiązkowi wnoszenia stosownej opłaty bez wywołania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Wskazała, że po odliczeniu kosztów czynszu, gazu , prądu, telefonu nie jest możliwe utrzymanie się w Polsce za kwotę która wynika z rachunku: 500 zł koszty sądowe, [...] zł czynsz, [...] zł telefon, [...] zł gaz, [...] zł prąd, co daje łącznie [...] zł - zatem po odliczeniu z renty [...] zł pozostaje [...] zł. Skarżąca podniosła również, iż będzie zmuszona szukać innych rozwiązań, gdyż na sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy nie może liczyć. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił powyższy sprzeciw, uznając iż jest on niezasadny. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca we wniesionym sprzeciwie podała informację o wydatkach jakie ponosi, jednakże nie podała czy wydatki te są wydatkami miesięcznymi (brak takiej informacji w treści sprzeciwu) oraz kto dokładnie ponosi te wydatki, zważywszy iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów ani dowodów potwierdzających fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego tj. np. orzeczenia o separacji. Podano, że twierdzenia skarżącej nie są poparte żadnymi dowodami (brak chociażby odcinka renty wskazującego na rzeczywistą jej wysokość) a wobec powyższego Sąd nie może zweryfikować twierdzeń skarżącej zawartych w sprzeciwie a tym samym uwzględnić sprzeciw. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. N. – R. podała, że Sąd Wojewódzki nie żądał od niej potwierdzeń ,,renty" i wydatków miesięcznych, związanych z koniecznym utrzymaniem a jedynie określenia wysokości renty, co jak twierdzi uczyniła we wniosku PPF. Wskazała dalej, że nie przedstawiła Sądowi I instancji odcinka renty, gdyż ostatni odcinek ZUS przesłał jej we wrześniu 2005 r., co potwierdza załącznik nr 1, a poza tym jest on już nieaktualny, co znajduje potwierdzenie w treści załącznika nr 2. Podała dalej, że wyróżnione przez nią wydatki (zał. 3, 4 i 5) są opłatami miesięcznymi oraz że nie sądziła, iż kwestia ta może budzić wątpliwości. Wskazała też, że ze względu na rozdzielność majątkową (zał. nr 6) wydatki ponosi w całości sama. Podała, że świetle przedstawionych przez nią dokumentów, po odliczeniu koniecznych opłat, na konieczne utrzymanie pozostaje skarżącej [...] zł miesięcznie. Wniesiono o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127O ze zm.) wynika, iż sprzeciw może być odrzucony, gdy został wniesiony po terminie oraz gdy jego braki formalne nie zostały uzupełnione. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż nie zaistniała żadna z przesłanek odrzucenia sprzeciwu. Postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2007 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych doręczono Z. N.– R. w dniu 31 sierpnia 2007r. (data na pieczęci zwrotnego poświadczenia odbioru). Jak wynika natomiast z daty na kopercie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca sprzeciw w WSA w Krakowie złożyła w dniu 2 września 2007 r. Zachowała ona zatem wskazany w doręczonym odpisie przedmiotowego postanowienia 7 - dniowy termin do złożenia sprzeciwu. Wskazać należy dalej, iż z zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; oznaczenie rodzaju pisma; osnowę wniosku lub oświadczenia; podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika oraz wymienienie załączników. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania braków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie. Stwierdzić należy, iż wniesiony w przedmiotowej sprawie sprzeciw zawiera wszystkie obligatoryjne elementy pisma procesowego, co innymi słowy oznacza, iż nie posiada on braków formalnych. Skoro tak, to stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie istniała podstawa do wezwania skarżącej do uzupełnienia sprzeciwu. Skoro natomiast taka podstawa nie istniała, to nie mogła zaistnieć druga z wymienionych przesłanek odrzucenia sprzeciwu. W sprawie należy też zwrócić uwagę na sprzeczność sentencji zaskarżonego postanowienia z jego uzasadnieniem, uznającym sprzeciw za niezasadny i wypowiedzeniem się co do jego meritum. W związku z tym wskazać należy na marginesie, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem podatkowym. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro zatem zdaniem Sądu I instancji niemożliwa była ocena sytuacji materialnej skarżącej na podstawie zawartych we wniosku PPF informacji, to skarżąca powinna była zostać wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień, nie zachodziła zaś podstawa do odrzucenia sprzeciwu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.