I OZ 384/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. O. i M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 751/07 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnieniu skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych częściowo, tj. poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia ½ wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. O. i M. O. na uchwałę Rady Miasta T. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na przejęcie na rzecz Gminy T. darowizny nieruchomości położonych w obrębie L. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 751/07 przyznał M. O. i M. O. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych częściowo, tj. poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia ½ wpisu od skargi na uchwałę Rady Miasta T. z dnia [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na przyjęcie na rzecz Gminy T. darowizny nieruchomości położonych w obrębie L. W uzasadnieniu postanowienia Sąd biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dostarczonych przez skarżących dokumentach uznał, że obecnie nie mają oni dostatecznych środków na uiszczenie wpisu w pełnej wysokości, wynoszącej 300 zł. Natomiast w ocenie Sądu okoliczność, że skarżący utrzymują się z emerytury M. O. oraz uzyskują dochód z gospodarstwa rolnego, pozwala przyjąć, iż zachodzą przesłanki do częściowego przyznania prawa pomocy, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Zdaniem Sądu nie można uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia od wpisu (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sąd doszedł do wniosku, że skarżący mogą uiścić wpis częściowy w wysokości 150 zł, który odpowiada połowie wysokości wpisu. Mając na względzie sytuację materialną wnioskodawców Sąd stwierdził, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. O. i M. O. i wnieśli o zwolnienie ich od ponoszenia pełnych kosztów sądowych. Skarżący wskazali, że Sąd nie uwzględnił kosztów leczenia M. O. oraz spłacanej pożyczki budowlanej, zużycia gazu. Dodatkowo podnieśli, że czesne syna zostało podwyższone przez uczelnię. W tej sytuacji, skarżący nie są w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa w żądanym zakresie. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia swojej sytuacji materialnej, zaś na Sądzie rozpoznającym wniosek o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek jego analizy i ustosunkowanie się do podanych w nim informacji. Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszkają z dwoma synami. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że są właścicielami domu o pow. 150 m2, nieruchomości rolnej o pow. 1,26 ha wraz z budynkami gospodarczymi oraz samochodu osobowego – Audi A4 (rok produkcji – 1999 r.). Dochodem skarżących jest emerytura M. O. w wysokości 2.481,32 zł (brutto) – 2.027 zł (netto), dochód z działalności gospodarczej M. O. (za 2006 r. – 2.185,96 zł) oraz dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego (za 2006 r. – 1.423,50 zł). Stałe miesięczne obciążenia wynoszą zgodnie z oświadczeniem skarżących: media – 600 zł, czesne na naukę syna - 320 zł, rata pożyczki budowlanej - 376 zł, ubezpieczenie na życie - 153 zł, zakup lekarstw - 200 zł. Zgodnie zaś z przedstawionymi fakturami (dowodami wpłaty) - prąd 195,09 zł, 152,54 zł za wodę w rozliczeniu trzymiesięcznym co daje miesięcznie około 50 zł, 115,27 zł za telefon komórkowy, 320 zł czesne na naukę syna, 153 zł ubezpieczenie na życie. W rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że istotną kwestią, mającą wpływ na ocenę możliwości finansowych skarżących jest fakt, iż przedmiotowa sprawa jest jedną z trzech, w których skarżący zobowiązani są do uiszczenia należnego wpisu sądowego. Tym samym ocena możliwości poniesienia przez skarżących kosztów postępowania w tej sprawie musi być dokonana przez pryzmat obciążeń finansowych wynikających z konieczności uiszczenia wpisów w tych pozostałych sprawach, z uwzględnieniem faktu, że obowiązek poniesienia kosztów powstał w tym samym, albo zbliżonym czasie. Tymczasem w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów powołanej wyżej ustawy i ich interpretacji, nie dokonał jednak właściwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżących podanej we wniosku. Sąd stwierdził jedynie, że nie znalazł przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących w całości. Dokonując ponownej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej skarżących w aspekcie łącznej kwoty wpisów, jakie mają obowiązek ponieść, Sąd pierwszej instancji winien dokonać tej oceny z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.