II FZ 338/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Antoni Hanusz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości D.M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 577/07 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości D.M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 grudnia 2006 r. nr [ ] w przedmiocie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 rok postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 338/07 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 577/07, odmówił Syndykowi Masy Upadłości D.M. Sp. z o.o. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 grudnia 2006 roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 rok. Sąd w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej jako u.p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W dalszej kolejności Sąd zważył, że wykazanie powyższych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący ma zatem obowiązek we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wykazać, że spełnione są przesłanki wymienione w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Syndyk Masy Upadłości D.M. Sp. z o.o. nie poparł wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji żadną argumentacją, nie wskazał też na wystąpienie którejś z przesłanek wskazanych w przywołanym art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Zdaniem Sądu nie było więc możliwe, z uwagi na brak przywołania przez stronę skarżącą okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 u.p.p.s.a., merytoryczne zbadanie zasadności wniosku. W konsekwencji Sąd wskazując na art. 61 § 3 u.p.p.s.a. orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego Syndyk Masy Upadłości D.M. Sp. z o.o. zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 u.p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w ocenie autora zażalenia, w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższy zarzut strona wnosząca zażalenie domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia argumentowano, że wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności tylko częściowo oparty jest na zasadzie skargowości. Z tej przyczyny, sąd rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej ma w ocenie autora zażalenia, obowiązek uwzględnić z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu. Zdaniem strony skarżącej, sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu ma obowiązek mieć na uwadze interes nie tylko wnioskodawcy, ale i innych uczestników postępowania oraz uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet te nie podniesione we wniosku, o ile są możliwe do wyinterpretowania na podstawie akt sprawy. Jednocześnie w uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wobec spółki D.M. ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku oraz ustalono i sporządzono listę wierzycieli spółki. W tej sytuacji zdaniem autora zażalenia nie można wykluczyć, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzić może znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Rozpoznając niniejsze zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Postępowanie przed sądami administracyjnymi, którego reguły określone zostały w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oparte zostało na zasadzie kontradyktoryjności, gdyż jego istotę stanowi spór o prawo prowadzony przez strony tego postępowania będące podmiotami reprezentującymi odmienne interesy. W sferze ustalania faktów i zbierania dowodów, zasada ta jest traktowana jako uzupełnienie zasady dyspozycyjności, również zawartej przez ustawodawcę w treści norm wskazanej powyżej ustawy procesowej. Zasada dyspozycyjności w postępowaniu sądowadministracyjnym przejawia się przyznaniem stronom tego postępowania kompetencji między innymi do rozporządzania przysługującymi im uprawnieniami procesowymi wynikającymi z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do tych uprawnień należy też występowanie z wnioskiem o przyznanie ochrony tymczasowej, na podstawie art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności organu administracji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Należy także pamiętać, że przyznanie sądowi kompetencji udzielenia, w określonych w ustawie sytuacjach, ochrony tymczasowej stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 61 § 1 u.p.p.s.a., w myśl którego, wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z regulacji zawartej w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. wynika bezspornie, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji przez sąd może nastąpić jedynie po przekazaniu skargi do sądu oraz na wniosek skarżącego o ile zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd nie ma tym samym kompetencji, co niesłusznie podniósł autor zażalenia, uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez wniosku strony, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej. W konsekwencji należy uznać, że skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji ograniczając jednocześnie możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 u.p.p.s.a., to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia choć jednej z nich. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie przez sąd ochrony tymczasowej należy do strony, a jej podjęcie wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Brak wskazania przez stronę we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej okoliczności uzasadniających spełnienie tych przesłanek, stanowi więc o ich braku i uniemożliwia sądowi jej udzielenie. Gdyby przyjąć, na co błędnie wskazuje strona wnosząca zażalenie, że sąd z urzędu powinien doszukiwać się istnienia okoliczności uzasadniających spełnienie którejś z przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, oznaczałoby to nadanie sądowi kompetencji prowadzenia postępowania w sposób oficjalno – śledczy, a więc sprzeczny z zasadą kontradyktoryjności. Podkreślić także należy, że stosownie do art. 106 § 3 u.p.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić, jedynie pomocniczo, dowody uzupełniające z dokumentów, o ile okaże się to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Czym innym natomiast jest, czego zdaje się nie zauważać autor zażalenia, sposób w jaki sąd ma obowiązek rozpoznać wniosek strony o udzielenie ochrony tymczasowej oceniając wskazane w nim okoliczności z punktu widzenia wystąpienia ustawowych przesłanek zawartych w art. 61 § 3 u.p.p.s.a., które sformułowane zostały w sposób nieostry. Dokonując zatem tych czynności sąd ma obowiązek kierować się interesem zarówno wnioskodawcy jak i pozostałych uczestników postępowania mając na uwadze między innymi wytyczne przedstawione w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 13 września 1989 roku R (89) 8. Sąd wydając postanowienie na skutek rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej ma zatem obowiązek, na podstawie art. 141 § 4 w związku z art. 166 u.p.p.s.a., za każdym razem odnieść się do wskazanych w nim okoliczności oraz wyjaśnić z jakich względów uznał, że w danej sprawie zachodzą bądź nie występują przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności stosownie do art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Niewskazanie zatem przez stronę we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków stanowi zatem, co już było podnoszone powyżej, brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd i uniemożliwia uwzględnienie żądania strony w tym zakresie. Przechodząc z kolei do oceny będącego przedmiotem zażalenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 maja 2007 roku należy stwierdzić, iż orzeczenie to nie narusza prawa. Sąd bowiem rozpoznając wniosek Syndyka Masy Upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością D.M. o udzielenie ochrony tymczasowej słusznie zauważył, że pismo to nie wskazuje okoliczności uzasadniających spełnienie którejś z przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności określonych w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd prawidłowo zastosował wskazany powyżej przepis oraz orzekł o odmowie udzielenia ochrony tymczasowej. Kwestie wskazane natomiast przez skarżącą w zażaleniu stosownie do których, z uwagi na okoliczność, iż wobec spółki z o.o. D.M. ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku oraz ustalono i sporządzono listę wierzycieli spółki zachodzi ryzyko, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzić może znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, nie mogły zostać poddane merytorycznej kontroli w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego określonych w art. 15 § 1 u.p.p.s.a. należy bowiem jedynie kontrolowanie pod względem zgodności z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. W zakresie tym nie mieści się natomiast merytoryczna ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, na podstawie okoliczności wskazanych przez stronę we wniosku do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd kasacyjny dokonuje bowiem jedynie weryfikacji tej oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.