IV SA/Wa 2060/07

Dnia 26 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2007 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie O. (obecna nazwa Stowarzyszenie O. - zwanej w dalszej części "Stowarzyszeniem"), złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie z wniosku "L." Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu gastronomicznego wraz z programem towarzyszącym przy ul. [...] róg ul. [...] w [...] w W. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. Prezydent W. nie dopuścił Stowarzyszenia, do udziału na prawach strony, w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż z celów statutowych Stowarzyszenia nie wynika wprost wystarczające uzasadnienie, przemawiające za dopuszczeniem go do ww. postępowania administracyjnego na prawach strony. Zażalenie na postanowienie wniosło Stowarzyszenie podnosząc, że konieczność dopuszczenia go do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu wynika w oczywisty sposób z jego celów statutowych. W wyniku rozpoznania zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...], działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 31 Kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (..).. Zdaniem składu orzekającego organ I instancji zgodnie z prawem odmówił Stowarzyszeniu udziału na prawach strony w niniejszym postępowaniu. Wnioskowane przedsięwzięcie nie zmienia istniejących historycznych obiektów i układów urbanistycznych na terenie [...] W., w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie nie podejmuje działań w celu zachowania walorów architektoniczno-urbanistycznych W., nie podejmuje też działań związanych z ochroną i rozwojem terenów zielonych, parków i pomników przyrody [...] W., w tym postępowaniu nie ma miejsca także przypadek określony w punkcie 4 celów statutowych Stowarzyszenia zawartych we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Po zbadaniu Statutu Stowarzyszenia oraz zapoznaniu się z wnioskiem Spółki L. Sp. z o.o. Kolegium uznało, że stanowisko organu I instancji jest zasadne. Z akt sprawy wynika także, że teren inwestycji nie jest objęty żadną formą ochrony prawnej. Skargę na powyższe postanowienie, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie. Żądając jego uchylenia, zarzuciło iż wydane ono zostało z naruszeniem art. 31 § 1 i § 2 Kpa. W uzasadnieniu skargi strona skarżącą wskazała, iż obowiązek dopuszczenia jej do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu wynika w sposób oczywisty z jej celów statutowych, jak również uzasadniony jest interesem społecznym. W ocenie skarżącego nie ulega bowiem wątpliwości, iż w interesie społecznym w szczególności mieszkańców [...] w W. leży zachowanie istniejących walorów architektoniczno-urbanistycznych tej części miasta. Ponadto za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia w szczególności jego cel statutowy jakim jest "podejmowanie działań w celu zachowania walorów architektoniczno-urbanistycznych [...] W.". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. Na wstępie rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż postępowanie toczące się przed organem I i II instancji nastąpiło wbrew zasadom wyrażonym art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do zasad zawartych w art. 6, art. 7 i art. 8 Kpa organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i orzeczenia je poprzedzającego. Stosownie do dyspozycji art. 29 Kpa stronami postępowania mogą być osoby fizyczne i prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Organizacje społeczne w myśl definicji zawartej w art. 5 § 2 pkt 5 Kpa obejmują organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Mając na uwadze różny status organizacji społecznych można do nich zaliczyć stowarzyszenia i organizacje im podobne, związki zawodowe i społeczno-zawodowe organizacje rolników, samorządy zawodowe oraz związki wyznaniowe. Zgodnie z art. 31 § 1 Kpa organizacji społecznej przysługują dwa uprawnienia, które mogą być realizowane odrębnie tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w spawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu. W pierwszym przypadku wszczęcie postępowania powoduje przyznanie tej organizacji społecznej praw strony. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Oceny wymienionych przesłanek dokonuje organ prowadzący postępowanie i wydaje stosowne postanowienie. Jest on zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, faktycznym. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy, odmawiając dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu gastronomicznego wraz z programem towarzyszącym (tereny sportu i rekreacji) przy ul. [...] róg ul. [...] w [...] w W., nie rozważyły i nie uwzględniły wszystkich istotnych kwestii i okoliczności sprawy. Przede wszystkim należy wskazać, iż nie jest trafne stanowisko organów, iż żaden z celów wymienionych w statucie Stowarzyszenia nie uzasadnia, wniesionego przez Stowarzyszenie żądania dopuszczenia go do przedmiotowego postępowania. Zgodnie bowiem ze statutem Stowarzyszenia, jednym z celów jego działania jest ochrona i rozwój terenów zielonych, parków i pomników przyrody [...] W. (pkt 3) . Z akt sprawy (wniosek inwestora, ustalenia organu I instancji co do obecnego rodzaju zagospodarowania terenu ) wynika, zaś iż na terenie objęty planowaną inwestycją znajduje się obecnie zieleń urządzona. Okoliczność ta nie została w ogóle wzięta pod uwagę i rozważona przez orzekające w sprawie organy, pomimo okoliczności, iż jak wskazano powyżej jednym z celów skarżącego Stowarzyszenia jest właśnie ochrona terenów zielonych miasta W. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów w kwestii odmowy umożliwienia skarżącemu podjęcia przez niego statutowych działań w zakresie zachowania walorów architektoniczno-urbanistycznych w postępowaniu administracyjnym, które dotyczy ustalenia warunków zabudowy. Wskazać bowiem należy, iż jedną z podstawowych wartości jakie winne być uwzględniane w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 znajdującej zastosowanie w sprawie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 1999r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), jest uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, w tym właśnie urbanistyki i architektury. Zatem przepis nakazujący uwzględnianie w planowaniu przestrzennym wymagań ładu przestrzennego (urbanistyki, architektury, krajobrazu) rodzi również w tym zakresie obowiązek przestrzegania także norm technicznych i na przykład estetycznych. Walory architektoniczne, to również wartości odwołujące się do ocen pozaprawnych: technicznych i estetycznych. Rozwiązania architektoniczne, będące zjawiskami ściśle estetycznymi, należałoby uznać za dobra wspólne, które stanowią, tak jak na przykład czyste powietrze, wartości o charakterze publicznym, które są przez prawo publiczne szczególnie chronione (zob. M. Szewczyk, glosa do wyroku NSA z 5 października 1999 r., II SA/Gd 686/99, OSP 2000, z. 11, poz. 162). W tym stanie rzeczy przywołana przez organ I instancji okoliczność, iż zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta W., obszar na terenie którego zlokalizowana ma być inwestycja, znajduje się w strefie usługowej, nie może stanowić podstawy do odmowy dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia, do udziału w postępowaniu w którym istnieje wprost powiązanie merytoryczne w sensie prawnym pomiędzy celem stowarzyszenia a przedmiotem sprawy administracyjnej w postaci prawnego nakazu zachowania walorów architektoniczno-urbanistycznych. Jeśli chodzi o analizę drugiej z przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa, która musi zaistnieć, aby organ mógł dopuścić organizację społeczną do prowadzonego postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, iż orzekające w sprawie organy błędnie uznały, iż strona skarżąca nie wykazała, jaki to interes społeczny przemawia za jej udziałem w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy. W ocenie Sądu organ nie dokonał prawidłowej oceny, czy interes społeczny, ustalony i skonkretyzowany w świetle przedmiotu danego postępowania, przemawia za przyznaniem organizacji społecznej uprawnień procesowych w sprawie dotyczącej interesu indywidualnego określonego podmiotu. Otóż w ocenie Sądu za udziałem Stowarzyszenia w spornym postępowaniu przemawia interes społeczny, albowiem Stowarzyszenie to działa między innymi w celu ochrony w/w terenów zielonych, układów urbanistycznych, architektonicznych W. Mając zatem na względzie szerszy aspekt celów jakie przeświecają działalności skarżącego, uznać należy, iż prowadzona przez niego działalność, wpływa na interes społeczeństwa (w tym przypadku mieszkańców W.). Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które uznawały, iż interes społeczny może polegać również na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2464/00, LEX nr 81984). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż wobec niepodjęcia przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1 Kpa), któro to naruszenie miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego wydano w oparciu o art. 200 w/w ustawy.