II SA/Bk 14/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), asesor WSA Jacek Pruszyński,, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego i orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 roku Nr [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] o odmowie wymeldowania pana L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy B. [...] w B. i orzekł o wymeldowaniu L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] w B. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: K. Ż. – przedstawiciel ustawowy małoletniego R. Ż., wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie L. K. z pobytu stałego w lokalu położonym na nieruchomości przy ul. B. [...] w B. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Burmistrz Miasta B. odmówił wymeldowania L. K. W uzasadnieniu podniósł, iż lokal jest własnością R. Ż. z mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z 2004r., wydanego w sprawie egzekucyjnej o świadczenie pieniężne przeciwko L. K. Lokal przekazano przedstawicielowi ustawowemu małoletniego właściciela – K. Ż. w dniu 31 marca 2005r. W protokole przekazania odnotowano brak na nieruchomości użytecznych rzeczy i oddanie pod dozór nielicznych znajdujących się tam sprzętów: pralki, lodówki i stołu. Fakt bardzo złego stanu technicznego budynku stwierdzono podczas oględzin dokonanych w dniu 4 maja 2005r. przez pracowników Urzędu Miasta B. Burmistrz wskazał, iż L. K. zameldowany został w przedmiotowym lokalu w dniu 31 lipca 2003r., jednak zamieszkiwał w nim już na długi czas przed zameldowaniem. Jedynie w okresie zimowym, z uwagi na brak opału, nocował u znajomych. Został aresztowany w dniu 9 września 2003r. i od tego dnia odbywa karę pozbawienia wolności, jednak deklaruje chęć powrotu do miejsca stałego pobytu po odzyskaniu wolności. W tych okolicznościach organ I instancji, wskazując na uregulowanie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) uznał, iż nie zaistniały przesłanki uzasadniające wymeldowanie, w szczególności fakt niezamieszkiwania L. K. w spornym lokalu nie nosił cechy dobrowolności, a to dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu jest podstawowym warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując ją w całości, złożył K. Ż., jako przedstawiciel ustawowy małoletniego. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2005r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś zameldowanie L. K. na pobyt stały nie ma mocy prawnej z uwagi na dokonanie go przez osobę nieupoważnioną, nie posiadającą tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i nieruchomości, na której on się znajduje. K. Ż. wskazywał ponadto, iż nie jest prawdą, jakoby L. K. zamieszkiwał przed aresztowaniem w przedmiotowym lokalu. Jego zdaniem, miejscem zamieszkania w/w było mieszkanie w B. przy ul. K. [...], odebrane następnie w postępowaniu egzekucyjnym. O opuszczeniu lokalu w B. świadczył zaś, zdaniem odwołującego się, brak w nim jakichkolwiek przedmiotów codziennego użytku, czy rzeczy osobistych oraz grożący zawaleniem, bardzo zły stan techniczny budynku, a ponadto brak wody i prądu. Na tej podstawie wniósł o zmianę decyzji poprzez wymeldowanie L. K. z przedmiotowego lokalu. Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. Nr [...] Wojewoda P. uchylił decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2005r. i orzekł o wymeldowaniu w/w ze spornego miejsca pobytu stałego. Powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych argumentował, iż jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Analizując wyniki postępowania wyjaśniającego i zgromadzone w sprawie dowody wskazał, iż L. K. przebywał w lokalu w B. przy ul. B. [...] jeszcze przed datą zameldowania w nim na pobyt stały (w dniu 31.07.2003r.) oraz przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności. Zdaniem Wojewody już wówczas lokal nie nadawał się do trwałego zamieszkiwania z uwagi na bardzo zły stan techniczny, zmuszający lokatora do poszukiwania noclegów w okresie mrozów w innym miejscu. Ponadto w dacie zameldowania toczyła się przeciwko L. K. egzekucja należności pieniężnej z nieruchomości, na której stoi budynek mieszkalny. Wskazał, iż ostatecznie L. K. utracił własność nieruchomości, albowiem postanowieniem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 10 sierpnia 2004r. sygn. akt I Co [...] została ona przysądzona na rzecz małoletniego R. Ż. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego K. Ż. i wydana przez komornika w dniu 31.03.2005r. wierzycielowi. Znajdujące się na działce nieliczne i nadające się do użytku ruchomości (pralka, lodówka i stół) oddano po dozór. Tak ustalony stan faktyczny uprawniał, zdaniem Wojewody, do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Na powyższą decyzję skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody wniósł L. K. argumentując, iż miejsca swojego stałego zamieszkania w B. przy ul. B. [...] nie porzucił ani nie opuścił dobrowolnie, zaś jego nieobecność ma charakter przejściowy i wynika z niespodziewanego aresztowania w dniu 9 września 2003r. Zadeklarował chęć powrotu do dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania i zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe argumenty i wskazał dodatkowo, iż zarzuty podnoszone przez skarżącego wobec prawidłowości postępowania egzekucyjnego i postępowania w sądzie powszechnym nie podlegają ocenie organów administracji publicznej. Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem z dnia 1 czerwca 2006 roku sygn. akt. II SA/Bk 1/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w/w decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Podkreślono przede wszystkim, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Zdaniem Sądu Wojewoda P. wydał rozstrzygnięcie o wymeldowaniu L. K. bez dogłębnej analizy przesłanek je uzasadniających. W konsekwencji nieprawidłowo zastosował przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Na tej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji powinien dokonać prawidłowej wykładni podstawowej przesłanki uzasadniającej wymeldowanie, tj. przesłanki opuszczenia lokalu i ustalenie czy fizyczne nieprzebywanie przez L. K. w lokalu przy ul. B. [...] w B. spowodowane tymczasowym aresztowaniem, a następnie koniecznością odbywania kilkuletniej kary pozbawienia wolności, odpowiada przesłance opuszczenia lokalu. Po przeprowadzeniu interpretacji pojęcia opuszczenia lokalu Sąd wskazał, iż należy dokonać prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod normę prawną art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Przy tym należy mieć na uwadze, iż na rozprawie w dniu 01.06.2006r. przed sądem administracyjnym K. Ż. oświadczył, iż w chwili obecnej sporny budynek nie istnieje, gdyż został rozebrany. Rozpoznający sprawę organ winien tę kwestię wyjaśnić oraz ocenić, czy i jaki ma ona wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe wytyczne, Wojewoda P. rozpoznając ponownie odwołanie R. Ż. reprezentowanego przez K. Ż. od decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] o odmowie wymeldowania pana L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy B. [...] w B., decyzją z dnia [...] października 2006 roku Nr [...] uchylił w/w decyzję i orzekł o wymeldowaniu L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] w B. Przekładając regulację art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). na stan faktyczny niniejszej sprawy organ wskazał, iż fakt nieistnienia przedmiotowego lokalu nie budzi żadnych wątpliwości i ma istotne znaczenie w sprawie. Dalsze bowiem zameldowane L. K. w lokalu przy ul. B. [...] w B. byłoby fikcją meldunkową – stanem sprzecznym z celem norm ustawowych regulujących zameldowanie jako rejestracja faktu pobytu osoby w lokalu o oznaczonym adresie. Ponadto podniósł, iż podczas odbywania przez L. K. kary pozbawienia wolności (która trwa nadal) nieruchomość przy ul. B. [...] w B. została przejęta przez K. Ż. reprezentującego małoletniego R. Ż. Nastąpiło to w postępowaniu egzekucyjnym realizującym prawomocne orzeczenie sądowe. Bezcelowym zdaniem organu byłoby zatem rozważanie stanowiska L. K. co do dobrowolności, czy też trwałości takiego stanu sprawy, chociaż taki właśnie stan sprawy warunkuje dalsze nie zamieszkiwanie L. K. w miejsce dotychczasowego zameldowania. Nowy właściciel dokonał bowiem rozbiórki domu mieszkalnego z uwagi na jego prawie całkowite zużycie techniczne. Brak zatem lokalu z oczywistych powodów przesądza o jego opuszczeniu. Na powyższą decyzję skargę wniósł L. K. argumentując ponownie, iż miejsca swojego stałego zamieszkania w B. przy ul. B. [...] nie porzucił ani nie opuścił dobrowolnie, zaś jego nieobecność ma charakter przejściowy i wynika z faktu odbywania kary pozbawienia wolności. Zadeklarował chęć powrotu do dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania i zameldowania, po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Skarżący ponadto podkreślił, iż stan techniczny domu był dobry do czasu kiedy przejął go K. Ż. i go zdewastował. Zauważył również, iż w chwili obecnej został on pozbawiony jedynego dachu nad głową. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Sąd nie może powracać do kwestii już wcześniej przesądzonych (vide: wyrok NSA z 22 marca 1999r., IV S.A. 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna o której mowa w w/w przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Wojewoda P. ponownie przeprowadzając postępowanie zainicjowane odwołaniem pana K. Ż. i wydając w dniu [...] października 2006 r. decyzję nr [...], uchylającą decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] w B. i orzekając o wymeldowaniu L. K. z pobytu stałego w/w lokalu, związany był wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 1/06. Ustaleniami prawnymi i wskazaniami w/w wyroku związany był również sąd orzekający w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1/06 sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji powinien dokonać prawidłowej wykładni podstawowej przesłanki uzasadniającej wymeldowanie, tj. przesłanki opuszczenia lokalu. Po przeprowadzeniu zaś interpretacji pojęcia opuszczenia lokalu należy dokonać prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod normę prawną art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, mając na uwadze przy tym to, iż w chwili obecnej sporny budynek nie istnieje, gdyż został rozebrany. Na tej podstawie sąd wskazał, że rozpoznający sprawę organ winien tę kwestię wyjaśnić oraz ocenić, czy i jaki ma ona wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Przeprowadzona analiza postępowania organu, który wydał zaskarżoną obecnie decyzję wskazuje, że Wojewoda P. szczegółowo wyjaśnił okoliczności wskazane w w/w wyroku i w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, iż spełnione zostały w chwili obecnej przesłanki określone art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). uzasadniające wymeldowanie skarżącego L. K. z lokalu położone przy ul. B. [...] w B. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Podkreślić trzeba w szczególności, iż do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdyż rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub też poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było przede wszystkim ustalenie, czy opuszczenie lokalu w tych okolicznościach miało charakter trwały i dobrowolny. W toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego oraz w skardze pan L. K. twierdził, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, a został do tego zmuszony wskutek osadzenia go Zakładzie Karnym. Nadto podnosił, iż po jego opuszczeniu ma zamiar wrócić do lokalu położonego w B. przy ul. B. [...], gdyż jest to jego jedyny "dach nad głową". Niemniej jednak podkreślić należy, iż obecnie przesłanki te schodzą na dalszy plan w sytuacji kiedy to bezspornie organ ustalił, iż przedmiotowy lokal nie istnieje już - została dokonana jego rozbiórka (wyjaśnienia K. Ż. udzielone do protokołu rozprawy z dnia 1 czerwca 2006 roku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1/06, oględziny posesji przeprowadzone w dniu 1 września 2006 roku k. 270-268 akt administracyjnych organu II instancji). W tych okolicznościach faktycznych rzeczywiście dalsze zameldowane pana L. K. w lokalu przy ul. B. [...] w B. byłoby fikcją meldunkową, a tym samym – jak wskazał Wojewoda P. - stanem sprzecznym z celem norm ustawowych regulujących zameldowanie, jako rejestracja faktu pobytu osoby w lokalu o oznaczonym adresie. Opuszczenie bowiem lokalu przez pana L. K. ma obecnie charakter trwały i ostateczny, gdyż przedmiotowego lokalu już nie ma. Mimo zatem chęci powrotu do tego lokalu po opuszczeniu zakładu karnego, powrót do niego nie będzie możliwy. Stan taki natomiast bezpośrednio wynika z tego, że – mimo, iż uprawnienia właścicielskie nie mają znaczeniu przy ustalaniu przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych –dysponentem tegoż lokalu był R. Ż. Restytucja zatem stanu poprzedniego nie będzie w chwili obecnej możliwa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie sygn. akt II OSK 561/05 "w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny"(opublikowany w bazie LEX nr 194344). Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, iż zameldowanie w lokalu ma charakter jedynie ewidencyjno-porządkowy i odzwierciedla wyłącznie określony stan faktyczny tj. okoliczność stałego lub czasowego przebywania określonej osoby w konkretnym miejscu. W sytuacji kiedy dany lokal fizycznie już nie istnieje nikt faktycznie nie może w nim przebywać. Było by to bowiem sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania, aby ktoś był zameldowany w lokalu który nie istnieje. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze podnieść należy ponownie, iż zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie nie wywierają jakichkolwiek skutków w sferze prawnej, w tym w zakresie uprawnień właścicielskich podmiotu, którego dotyczą: ani fakt zameldowania nie powoduje nabycia własności lub szczególnych przywilejów co do określonego przedmiotu, ani wymeldowanie nie powoduje utraty do niego uprawnień. Tym samym argumenty wskazane w skardze nie mogą być oceniane w niniejszym postępowaniu. Dla rozstrzygnięcia o wymeldowaniu pana L. K. żadnego znaczenia nie ma bowiem, kto jest lub był właścicielem nieruchomości przy ul. B. [...] w B. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).