I OZ 880/07

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2007-11-27

Skład orzekający: Marek Stojanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca liczne postępowania sądowe może zostać zwolniona od kosztów sądowych w zakresie częściowym, jeśli jej sytuacja majątkowa nie wskazuje na niemożność poniesienia tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego. Sąd podkreślił, że prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od opłat sądowych) może być przyznane jedynie wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sama okoliczność prowadzenia licznych postępowań sądowych nie stanowi podstawy do zwolnienia od kosztów, jeśli sytuacja majątkowa nie uzasadnia takiego wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący P. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił ten wniosek, uznając, że sytuacja majątkowa skarżącego (dochód, współwłasność działki z budowanym domem) nie uzasadnia zwolnienia, a sama okoliczność prowadzenia licznych postępowań sądowych nie jest wystarczająca. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie, którego nie uzasadnił.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2007r., sygn. akt II SA/Kr 279/07 o oddaleniu wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że skarżącego nie można zaliczyć do kategorii osób, którym nieprzyznanie prawa pomocy uniemożliwi obronę przed sądem swoich uzasadnionych interesów. Sąd wskazał, że miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł netto, ponadto w ¼ jest on współwłaścicielem udziału we współwłasności działki budowlanej wraz z budowanym na niej domem o powierzchni ok. [...] m2. Oprócz tego skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu i wychowaniem dziecka, zakupem ubrań, czy dojazdem do pracy. W ocenie Sądu, tak przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego, nie stanowi powodu do zwolnienia go od kosztów sądowych, którymi to kosztami na obecnym etapie jest uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Okolicznością dającą podstawy do zwolnienia od ponoszenia kosztów nie jest także, zdaniem sądu, okoliczność, że skarżący w różnych miastach Polski prowadzi liczne postępowania sądowe. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2007r., P. B. złożył zażalenie, którego nie uzasadnił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993roku, nr 61, poz. 284 ze zm.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie wnosił skarżący w niniejszej sprawie, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać jednak należy, iż ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu. Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy obciąża wnioskodawcę. Oznacza to, iż wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem prawa pomocy. Informację składaną Sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie uznał, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafne jest także stwierdzenie Sądu, że nie można uznać, iż okolicznością dającą podstawy do zwolnienia od ponoszenia kosztów jest okoliczność wielu prowadzonych postępowań sądowych przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie przepisów art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło