I OSK 969/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek NSA Jerzy Solarski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1470/07 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez gminę własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1470/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę D.S. i M.S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Jelenia Góra własności gruntu, stanowiącego część nieruchomości w Jeleniej Górze oznaczonej jako działka nr [...], będącego własnością skarżących. D. i M.S. uważali, że część ich działki [...] została włączona i użytkowana jako droga nr [...], bowiem - aktem notarialnym z dnia [...] września 1980 r. nabyli działkę nr [...] o pow. 1,51 ha, graniczącą z działka nr [...] własność Skarbu Państwa o pow. 800 m2 (po komunalizacji własność Gminy Jelenia Góra), zaś po odnowieniu ewidencji gruntów w 1996 r. powierzchnia działki nr [...] wyniosła 1,5736 ha, zaś działka [...] - 1.066 m2 - po podziałach działka nr [...] otrzymała numerację [...] - zbyta na rzecz Skarbu Pastwa i [...], zaś działka [...] - [...],[...],[...]. Skarżący stwierdzili, że z ich działki [...] przeszło pod drogę gminy do działki [...] - 741 m2 i domagali się stwierdzenia nabycia części działki pod drogę przez Gminę Jelenia Góra. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził: Podstawę rozstrzygnięcia wniosku D.S. i M.S. stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Z przepisu tego wynikają trzy przesłanki, które musza być spełnione łącznie aby mogło dojść do przejścia prawa własności, zaś niewystąpienie jednej z nich uniemożliwia wydanie decyzji o przejściu tego prawa. Sformułowanie "zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono przed 1 stycznia 1999 r. do odpowiedniej kategorii dróg, zgodnie z ustawą o drogach publicznych, co w sprawie nie miało miejsca. Z pisma Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w Jeleniej Górze z dnia [...] marca 2006 r. wynika bowiem, że działka nr [...] jest drogą wewnątrzosiedlową, o nieutwardzonej nawierzchni, nie jest zatem drogą publiczną w rozumieniu ustawy. Nadto z akt sprawy nie wynika, aby jakakolwiek część działki nr [...] weszła w skład działki obecnej [...]. Reprezentowana przez adwokata z urzędu, D.S. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne pierwszej i drugiej instancji art. 7, 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego czego skutkiem jest błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za organem, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uznanie, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną jest co najmniej przedwczesne, gdyż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym w szczególności załączonych przez skarżącą załączników do skargi) prowadzi do następujących wniosków: Po pierwsze - w wyniku odnowienia ewidencji gruntów dokonanej w 1996 r. działka nr [...] została pomniejszona o powierzchnię 0,0364 ha, działka nr [...] została powiększona o 0,0266 ha. Z wykazu właścicieli i władających wynika natomiast, że powierzchnia działki nr [...], wydzielonej z nr działki [...], to obszar 0,0741 ha. Powyższe może oznaczać, że część działki o nr [...] to część dawnej działki nr [...] będącej własnością skarżącej, co nie zostało zweryfikowane tak przez organy administracji, jak i Sąd; Po drugie - pismo Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w Jeleniej Górze z dnia [...] marca 2006 r., z którego wynika, iż działka nr [...] stanowi drogę wewnętrzną nie może stanowić dowodu, że w istocie utworzona na nieruchomości droga nie ma charakteru drogi publicznej. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2006 r. zaliczenie danej drogi do odpowiedniej kategorii dróg następuje w drodze uchwały (por. uzasadnienie wyroku WSA, I SA/Wa 2215/2005). W aktach sprawy brak jest wzmiankowanej uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jak to podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wniosek Danuty D.S. i M.S. mógł być rozpoznany tylko na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej "ustawa", bowiem domagali się oni stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Jelenia Góra prawa własności części ich nieruchomości użytkowanej jako droga. Zgodnie z tym przepisem nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis ten, jak to stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, zawiera przesłanki jakie muszą być spełnione łącznie, aby mogła zostać wydana decyzja stwierdzająca przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Rolą organu prowadzącego postępowanie w sprawie jest więc udokumentowanie wystąpienia tych przesłanek, zaś Sądu Administracyjnego - w przypadku skargi - ocena czy zgromadzony przez organ materiał dowodowy wskazuje, że rzeczywiście przesłanki te wystąpiły. W niniejszej sprawie organy obu instancji na podstawie zgromadzonych dowodów stwierdziły, iż w sprawie nie wystąpiły warunki wskazane w ww. przepisie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał to za zasadne. Takiej ocenie Wojewódzkiego Sądu zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania z tego względu, że błędnie przyjął za organami brak przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy. Jednak z takim zarzutem nie można się zgodzić. Oceniając przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy - pozostawanie nieruchomości we władaniu Gminy Jelenia Góra, brak tytułu własności Gminy, zajęcia pod drogę publiczną, Wojewódzki Sąd uznał, że żadna z tych przesłanek nie wystąpiła, na co wskazuje materiał dowodowy sprawy. Skarżąca, zarzucając, iż materiał ten jest niepełny, nie przedstawiła żadnych innych, aniżeli znajdujące się w aktach administracyjnych dowodów, mających świadczyć, iż przesłanki z ww. przepisu zaistniały. Droga oznaczona jako działka obecnie [...] nie jest drogą publiczną, jak to uznał Sąd i należy się w tym zgodzić, gdyż w aktach nie ma żadnego wymaganego ustawą o drogach publicznych aktu administracyjnego o zaliczeniu jej do dróg gminnych nie tylko przed 1 stycznia 1999 r. ale w ogóle. Jest natomiast pismo właściwej jednostki organizacyjnej stwierdzające, że nie jest to droga publiczna. W skardze kasacyjnej zarzucono, że nie ma żadnej uchwały w sprawie drogi i jest to wada postępowania. Jednak brak jest uchwały, bowiem nie została ona podjęta, na co jest dowód w aktach (pismo Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów) i właśnie to świadczy o niewystąpieniu jednej z koniecznych przesłanek, ustanowionych art. 73 ust. 1 ustawy, co już samo tylko było wystarczające do uznania odmowy wydania decyzji, której domagała się D.S. za zasadne. Skarżącej w istocie chodzi o niezgodność powierzchni działki nr [...], obecnie [...] określonej w akcie notarialnym o jej nabyciu, a później dokonanym odnowieniem powierzchni. Jednak tryb przewidziany w art. 73 ust. 1 ustawy nie jest tu właściwy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).