I SA/Wa 1554/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S.H. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.L. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy [...] lok. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewoda Małopolski orzekł o przekazaniu wniosku S.H. z dnia 7 listopada 2005 r., dotyczącego przyznania odszkodowania za nieruchomość pozostawioną na obszarze Państwa Polskiego w związku z wysiedleniem w 1945 r. do ZSRR, do załatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S.H., zwracając się ponownie z prośbą o przyznanie rekompensaty za nieruchomość pozostawioną we wsi A., pow. N. Rozpoznając przedmiotową sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 kpa zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Pouczenie takie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia zawarte zostało w uzasadnieniu postanowienia Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2005 r. Postanowienie to doręczone zostało stronie w dniu 25 listopada 2005 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 2 grudnia 2005 r. Zażalenie strony zostało natomiast nadane w ukraińskiej placówce pocztowej w dniu 19 maja 2006 r., do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęło zaś w dniu 24 maja 2006 r. Mimo znacznego uchybienia terminu wnioskodawczyni nie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, ani też nie wskazała przyczyny uchybienia terminowi. Organ drugiej instancji zaznaczył, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy skarżący wniósł zażalenie z uchybieniem siedmiodniowego terminu, organ odwoławczy nie ma innej możliwości jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, co wynika z przepisu art. 134 kpa. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do odstąpienia od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania postanowienia na podstawie art. 134 kpa. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła S.H. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 28 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącej, uzasadniając przedmiotową skargę podniósł, że organ drugiej instancji błędnie zakwalifikował pismo z dnia 22 maja 2006 r., nazwane "zażaleniem", jako środek zaskarżenia postanowienia Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2005 r. i zaniechał zastosowania art. 9 kpa, które to działania organu mogłyby stworzyć stronie możliwość podjęcia takich środków, które dałyby jej szansę załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2006 r. nie narusza prawa. Na wstępie podkreślić należy, że warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej powoduje zaś bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 141 § 2 kpa zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Organ drugiej instancji obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie wniesione zostało w terminie określonym w art. 141 § 2 kpa. Jeżeli zaś organ stwierdzi, że zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu, to stosownie do treści art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa, wydaje postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl zaś art. 144 kpa do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2005 r. zostało doręczone S.H. w dniu 25 listopada 2005 r. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem – jak słusznie zauważył organ drugiej instancji - w dniu 2 grudnia 2005 r. Zażalenie na powyższe postanowienie nadane zaś zostało w ukraińskiej placówce pocztowej w dniu 19 maja 2006 r. Zauważyć należy, że nadane ono zostało zarówno na adres Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., gdzie wpłynęło w dniu 26 maja 2006 r., jak i na adres Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, gdzie wpłynęło w dniu 24 maja 2006 r. Nie ulega więc wątpliwości, że przedmiotowe zażalenie wniesione zostało po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia skarżącej postanowienia organu pierwszej instancji. Zasadnie zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął, że w sprawie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, co skutkowało z kolei wydaniem postanowienia na mocy art. 134 kpa o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Podkreślić trzeba, że wnosząc zażalenie skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 kpa). Za chybione uznać ponadto należy podnoszone przez pełnomocnika skarżącej twierdzenia dotyczące błędnego zakwalifikowania przez organ drugiej instancji pisma skarżącej z dnia 22 maja 2006 r. nazwanego "zażaleniem" i niezastosowania przez organ art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skoro bowiem sama skarżąca wnosząc przedmiotowe pismo nazwała je zażaleniem, a przy tym jednoznacznie wskazała, że wnosi je w nawiązaniu do postanowienia Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2005 r., to - w ocenie Sądu - nie można uznać, że przedmiotowe pismo zostało błędnie zakwalifikowane i że miało ono inny charakter niż zostało to przyjęte przez organ drugiej instancji oraz że konieczne było podjęcie przez organ czynności, o których mowa w art. 9 kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.