IV SA/Po 849/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi SPZOZ na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. uchyla zaskarżoną decyzję /-/P. Miładowski /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania M.W. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Wnioskiem z dnia [...] października 2005 r. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. wystąpił do Wójta Gminy S. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135; dalej: ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej) dla M.W. We wniosku wskazano, że pacjent został przywieziony do szpitala w dniu [...] lipca 2005 r. przez zespół ratownictwa medycznego jako przypadek nagły, głęboko nieprzytomny z rozpoznaniem krwotoku mózgowego. Pomimo hospitalizacji w oddziale chirurgicznym, a następnie anestezjologii i intensywnej terapii, zmarł w dniu [...] lipca 2005 r. M.W. nie posiadał żadnych dokumentów, a stan zdrowia nie pozwalał ustalić prawa do ubezpieczenia. Narodowy Fundusz Zdrowia Oddział w P. poinformował, że pacjent nie jest ubezpieczony. SPZOZ otrzymał natomiast informację od Ł.W., iż w dniu [...] maja 1996 r. Sąd Wojewódzki w K. orzekł o jej rozwodzie z M.W., który w dniu [...] kwietnia 2005 r. dokonał wymeldowania z poprzedniego miejsca zamieszkania (B.). Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, Wójt Gminy S. odmówił przyznania M.W. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu podał, że po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania ustalono, iż M.W. był osobą bezdomną zamieszkującą do [...] kwietnia 2005 r. na terenie miasta B. W dniu [...] lipca 2005 r. (przebywając na obszarze Gminy S. w miejscowości W.) został przewieziony jako przypadek nagły do szpitala w S., gdzie zmarł w dniu [...] lipca 2005 r. Organ podał, że zgodnie z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi ośrodek podał, że nie można przeprowadzić wywiadu, gdyż M.W. faktycznie nie zamieszkiwał na terenie Gminy S. W konkluzji Wójt Gminy S. podał, że wobec braku możliwości ustalenia danych wymaganych do wydania decyzji, określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, należało odmówić przyznania prawa do świadczenia na podstawie tego przepisu. Odwołanie od decyzji wniósł Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 5, 7, 8 i 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) poprzez przyjęcie, iż przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej M.W. na okres od dnia [...] do [...] lipca 2005 r. było bezzasadne. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 54 ust 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje wójt gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego – na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Ustawa z dnia 25 lipca 2001 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym definiuje stan nagły jako stan, w którym odroczenie w czasie pomocy medycznej może skutkować utratą zdrowia albo utratą życia. W stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie. Zdaniem skarżącego w sprawie miał miejsce stan nagły. M.W., w momencie przywiezienia go do szpitala, nie miał miejsca stałego zameldowania i nie posiadał przy sobie również żadnych dokumentów. W związku z tym nie było możliwe przedłożenie z wnioskiem Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. z dnia [...] października 2005 roku dokumentu potwierdzającego zamieszkanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Skarżący podniósł także, że M.W. był osobą bezdomną w myśl art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (osobą nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobą nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania). Na podstawie art. 7 ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom z powodu bezdomności, a wysokość pomocy uzależniona jest od sytuacji majątkowej danej osoby. Finansowanie świadczenia zdrowotnego ze środków publicznych polega na udzieleniu pomocy osobie, która nie posiada funduszy na leczenie. W celu ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej świadczeniobiorcy (M.W.), przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy na zasadach i w trybie określonych w przepisach o pomocy społecznej. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie i mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 5 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. SPZOZ w S., jako jednostka zobowiązana do niezwłocznego udzielania świadczenia opieki zdrowotnej w stanach nagłych, nie miała możliwości sprawdzić czy M.W. posiada miejsce zameldowania, a tym bardziej ustalić czy zamierza przebywać w S. na stałe. Zdaniem skarżącego, przy określaniu miejsca zamieszkania bezdomnego należy uwzględnić okoliczności odnoszące się do przyczyny przebywania jego w danej miejscowości. Charakter tej przyczyny, łączący się z wolą bezdomnego (np. konflikt z rodziną, rozwód) powinien skłonić organ do rozważenia czy miejsca jego pobytu nie należy traktować zgodnie z dyspozycja art. 25 Kodeksu cywilnego (jako przebywanie z zamiarem stałego pobytu). M.W. rozwiódł się z żoną w [...] r., a w [...] 2005 r. nastąpiło jego wymeldowanie z miejsca stałego pobytu w B. SPZOZ w S. zarzucił, że organ nie ustalił przyczyny wyboru przez niego okolic S. (m.in. czy nie było to spowodowane posiadaniem rodziny w okolicy) jak też czy nie należy traktować zachowania M. W. jako przejawu chęci stałego pobytu w S. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z art. 19 ustawy o świadczeniach zdrowotnych w celu uzyskania wynagrodzenia za udzielone świadczenie, świadczeniodawca składa wniosek do podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej wraz z rachunkiem, wykazem udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej i ich kosztów oraz pisemnym przedstawieniem okoliczności udzielenia świadczeń uzasadniających ich sfinansowanie ze środków publicznych. Jednak w sprawie nastąpiło zejście śmiertelne pacjenta i tym samym niemożliwym stało się ustalenie jego miejsca zamieszkania przez SPZOZ w S. Wójt Gminy S. jako jednostka wydająca decyzję na mocy art. 54 ustawy o świadczeniach zdrowotnych był uprawniony do uzyskania danych z Centralnej Bazy Adresowej dotyczącej ustalenia miejsca zameldowania M.W., a wywiad środowiskowy można było przeprowadzić na terenie miejsca jego ostatniego przebywania. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. odmówił przeprowadzenia wywiadu, ponieważ osoba faktycznie nie zamieszkiwała na terenie gminy S. Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego była podstawą do odmownej decyzji Wójta na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Skarżący podniósł, że w sprawie nie wyjaśniono dlaczego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie było możliwe. Podsumowując dodał, że brak stałego miejsca zamieszkania nie może powodować dyskryminacji osoby nie zameldowanej. Nie można odmówić prawa do świadczenia zdrowotnego z powodu braku meldunku. W szczególności dotyczy to bezdomnego. Uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135) Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Powołany przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania wobec czego przyjąć należy, że w tym zakresie ma zastosowanie art. 105 k.p.a. Dotyczy on sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wynika między innymi z przyczyn, które powstały na skutek faktów naturalnych np. śmierci osoby fizycznej. Organ wyjaśnił, iż w przypadku, gdy postępowanie toczy się w sprawie praw lub obowiązków osobistych, śmierć strony daje podstawę do umorzenia postępowania. Odwołanie dotyczyło potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy (M.W.), czyli prawa związanego z osobą strony. Wójt Gminy orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w dniu [...] lipca 2006 r. Z akt sprawy wynika, że M.W. zmarł w dniu [...] lipca 2005 r., co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Skargę na decyzję wniósł Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 68 Konstytucji RP poprzez odmowę zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; art. 28 k.p.a. poprzez wskazanie M.W. jako strony w postępowaniu oraz art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i art. 5, 7, 8 i 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) poprzez przyjęcie, iż przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej M.W. na okres od dnia [...] do [...] lipca 2005 r. było bezzasadne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi SPZOZ w S. wskazał, że Konstytucja RP w art. 68 ust. 1 i 2 przewiduje, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. do zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej o charakterze obowiązkowym należy udzielanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne osób bezdomnych i innych osób nie mających dochodu i możliwości ubezpieczenia się na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. W pozostałym zakresie skarżący powtórzył argumenty odwołania. Odnosząc się do uznania postępowania za bezprzedmiotowe dodał, że stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tym zakresie jest chybione. Zdaniem skarżącego M.W. nie był stroną postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uzyskanie statusu strony zależy zatem od wykazania interesu prawnego w postępowaniu lub żądaniu dokonania czynności przez organ. W sprawie świadczenia zdrowotne zostały udzielone M.W. przez zakład opieki zdrowotnej. Ich wartość wyniosła 13596 zł. Szpital poniósł zatem koszty, które w przypadku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy przez Wójta Gminy S., powinny być zwrócone. Skarżący był zatem stroną postępowania, jako że żądał od organu czynności ze względu na swój interes prawny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ przyznał, iż Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. był stroną postępowania, uznając jednakże zarzuty skarżącego niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym, obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (ubezpieczeni), a także inne osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593), co do których nie stwierdzono możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w zw. z art. 12 ustawy o pomocy społecznej). Osoby ubiegające się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej, nie będące ubezpieczonymi, obowiązane są przedstawić dokument, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy). Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Decyzję tę wydaje się po przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających: posiadanie obywatelstwa polskiego i zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego i braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Mając na względzie, iż niejednokrotnie opieka medyczna musi być udzielona natychmiastowo, a świadczeniobiorca z uwagi na stan zdrowia może nie być w stanie uczynić zadość obowiązkowi udokumentowania prawa do opieki, ustawodawca przewidział w ustawie szczególny tryb postępowania, który dotyczy stanów nagłych. Zasadą jest, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 3 zd. 1 ustawy). W stanach nagłych świadczeniodawca nie może jednak warunkować udzielenia świadczenia od okazania dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. W takich przypadkach świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 ustawy), bezpłatnie, także bez skierowania (art. 60 i 61 ustawy). Złożona przez świadczeniobiorcę decyzja potwierdzająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, stanowi dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej. Wynika to z art. 108 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Zgodnie z tymi przepisami (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) oddział wojewódzki Funduszu finansuje świadczeniodawcy, mającemu siedzibę na terenie województwa, z którym zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na terenie danego województwa świadczeniobiorcy innemu niż ubezpieczony, spełniającemu kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i co do którego nie stwierdzono istnienia okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy. Dokumentem służącym potwierdzeniu warunków refundacji leczenia takiego świadczeniobiorcy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy) jest decyzja wójta gminy właściwej ze względu na jego miejsce zamieszkania (art. 54 ust. 1). Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, iż Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. miał interes prawny w wydaniu przez wójta gminy decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. Stanowiła ona bowiem podstawę do uzyskania refundacji kosztów leczenia od oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia. Interes prawny zakładu opieki zdrowotnej w postępowaniu przed organem gminy dodatkowo potwierdza treść art. 51 ust. 3 in fine ustawy, który wprost przyznaje zakładowi uprawnienie i jednocześnie zobowiązuje do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy w przypadkach nagłych. W ocenie Sądu nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. ze względu na śmierć osoby, której prawo do świadczeń opieki zdrowotnej miała potwierdzić zaskarżona decyzja. Analiza przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (por. art. 19 ust. 1, 4 i 5, art. 50, art. 52, art. 53 art. 54, art. 60, art. 61, art. 108 ust. 1 pkt 1, 132 ust. 1 i 4) prowadzi do przekonania, że uzyskanie dokumentu potwierdzającego prawo świadczeniobiorcy jest w jego interesie (bowiem obowiązany jest go przedstawić ubiegając się o udzielenie świadczenia – art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy), natomiast w stanach nagłych interes prawny (w refundacji świadczeń) w tym postępowaniu ma także świadczeniodawca, jeżeli poniósł koszty leczenia (art. 19 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 3 in fine i art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy; por. też. wyrok z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 403/05, publ. ONSAiWSA z 2006 r. Nr 5, poz. 144). Dokument ten służy mu bowiem jako podstawa do wystąpienia do oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia o ich pokrycie. Mając na względzie powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno rozpoznać sprawę ponownie co do istoty zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. lub, jeżeli zajdzie potrzeba uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy co do istoty (pkt 1 petitum skargi), Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sadów administracyjnych dokonuje jedynie kontroli zaskarżonych aktów pod względem zgodności z prawem. Jego kompetencje określa art. 145 § 1 p.p.s.a. Obejmują one uchylenie decyzji lub postanowienia w całości albo w części, stwierdzenie nieważności oraz stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Sąd nie orzeka co do istoty sprawy, a jedynie może zawrzeć w wyroku wskazania, które organ powinien uwzględnić ponownie rozpoznając sprawę (art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a.). Z wymienionych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., postanowił jak w sentencji wyroku. E. Makosz-Frymus J. Stankowski P. Miładowski mb