IV SA/Wa 1989/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi D. M. i J. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących D.M. i J. M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia (...) grudnia 2005r. (...) wydanym na podstawie art. 64 ust.1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), art. 7 ust 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266 ze zm. / oraz art. 106 § 5 kpa uzgodnił warunki zabudowy terenu działki o numerze ewidencyjnym (...) położonej w miejscowości M., dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków inwentarskich (kurników), budynku magazynowego, dwóch silosów zbożowych, ośmiu silosów paszowych, wagi wozowej oraz pasów zieleni ochronnej w ramach istniejącej zabudowy. Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 107 § 4 kpa odstąpił od sporządzenia uzasadnienia postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli w dniu 16 maja 2007r. (data nadania w urzędzie pocztowym) L. D. i K. D.. W uzasadnieniu podnieśli, iż Wojewoda Wielkopolski wydając zaskarżone postanowienie i odstępując od sporządzenia uzasadnienia nie wziął pod uwagę, iż nie brali oni udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazali również, iż Wójt Gminy N. notorycznie odmawiał uznania ich za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, w związku z czym nie brali czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Ponadto Wójt Gminy N. nie dokonał wymaganego prawem sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, a więc nie została przeprowadzona gruntowna analiza całego terenu wokół planowanej inwestycji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia (...) lipca 2007r. (...) uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż zasadniczą kwestią jest ustalenie czy zaskarżone postanowienie zostało wydane przez właściwy organ. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust.1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych - dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor parku. Zatem zadania dotyczące gruntów rolnych objęte dyspozycją tego przepisu są zadaniami starosty z zakresu administracji rządowej. W związku z powyższym uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkuje jego uchyleniem i umorzeniem postępowania przed tym organem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożyli inwestorzy D. M. i J. M.. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: * art. 16 kpa poprzez uchylenie prawomocnego postanowienia; * art. 141 § 1 i 2 kpa poprzez uwzględnienie zażalenia pochodzącego od osób, które nie były stronami w postępowaniu oraz zażalenia wniesionego po terminie do jego wniesienia; - art. 134 w związku z art. 141 § 2 kpa poprzez niestwierdzenie niedopuszczalności zażalenia i uchybienie terminu do jego wniesienia, mimo że zostało wniesione od prawomocnego postanowienia, po dwóch latach po jego wydaniu, przez osoby nie będące stronami postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) grudnia 2005r. jest postanowieniem pierwszoinstancyjnym. Jest ono postanowieniem uzgodnieniowym, wydanym w ramach toczącego się głównego postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Podstawę prawną wydania postanowienia stanowił art. 53 ust. 4 pkt. 6 i art. 64 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym / Dz. U. Nr 80, poz. IM ze zm. /. Art. 106 § 1 kpa stanowi, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Z kolei § 5 art. 106 kpa przewiduje, że zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. Powyższe ma o tyle znaczenie, że zażalenie służy wyłącznie od postanowień wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego i tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Wynika to z treści art. 141 § 1 kpa, zgodnie z którym na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W postępowaniu uzgodnieniowym zajęcie stanowiska przez organ zgodnie z art. 106 § 5 kpa następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Postępowanie zażaleniowe rządzi się określonymi regułami, które muszą być przestrzegane, ażeby nie narazić się na zarzut bezprawności działania. Zażalenie służy na postanowienie wydane w pierwszej instancji, które jest nieostateczne. Zażalenie nie służy zatem na postanowienia ostateczne, tj. postanowienia wydane przez organ drugiej instancji w wyniku rozpatrzenia zażalenia oraz postanowienia wydane w pierwszej instancji, co do których upłynął termin wniesienia zażalenia i termin ten nie został stronie przywrócony. Ponadto prawo wniesienia zażalenia przysługuje stronie oraz podmiotowi występującemu w postępowaniu na prawach strony. Z kolei art. 141 § 2 kpa reguluje termin, w jakim strona może wnieść zażalenie od postanowienia, zgodnie z którym termin do wniesienia zażalenia wynosi siedem dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje zasad i trybu wnoszenia zażalenia na postanowienie, zatem na podstawie art. 144 kpa do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W przedmiotowej sprawie Wojewoda Wielkopolski, jako organ I instancji, wydał postanowienie w dniu (...) grudnia 2005r. Postanowienie to zostało doręczone Wójtowi Gminy N. oraz inwestorom D. i J. M.. Jednakże w aktach sprawy brak jest zwrotnych dowodów doręczenia postanowienia tym podmiotom. Zażalenie na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) grudnia 2005r. złożyli L. D. i K. D. w dniu 16 maja 2007r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ II instancji, do którego wpłynęło zażalenie, obowiązany był na wstępie dokonać oceny dopuszczalności zażalenia i zachowania terminu do wniesienia zażalenia, stosując w tym zakresie przepis art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie uczynił tego, a w sprawie, skoro nie ma dowodów doręczenia stronom postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) grudnia 2005r. nie wiadomo, czy w dacie składania zażalenia postanowienie to było już ostateczne, czy też nie. Czy postanowienie to w ogóle zostało doręczone stronom, bo przecież niedopuszczalne jest zażalenie od postanowienia, które nie zostało doręczone lub ogłoszone stronie. Ponadto zażalenie na postanowienie wydane w toku postępowania zgodnie z art. 141 § 1 kpa służy jedynie stronie. W związku z tym należy przyjąć, że zażalenie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Organ nie wyjaśnił okoliczności, czy L. D. i K. D., którzy wnieśli zażalenie od postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) grudnia 2005r. mieli przymiot strony w tym postępowaniu. Należy zauważyć, że nie są oni wymienieni w postanowieniu jako osoby, którym postanowienie ma być doręczone. Wszystkie te okoliczności nie zostały w sprawie wyjaśnione, a mają one wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jeżeli okazałoby się, że zażalenie nie pochodzi od strony, lub że zostało złożone po terminie, organ II instancji obowiązany byłby wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia albo uchybienie terminu do jego wniesienia. Skarżący w treści skargi zarzucają wręcz, że zażalenie zostało złożone od ostatecznego postanowienia. Gdyby okoliczność ta się potwierdziła, to za niedopuszczalne należałoby uznać uchylenie ostatecznego postanowienia pierwszoinstancyjnego w postępowaniu zwykłym w drodze zażalenia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego takiego postanowienia mogłoby nastąpić jedynie w drodze postępowania nieważnościowego lub wznowieniowego przy zaistnieniu stosownych przesłanek. Postanowienie wydane nawet z naruszeniem prawa co do właściwości, obowiązuje i jest wiążące, dopóki nie zostanie uchylone zgodnie z prawem. Wobec powyższego Sąd uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, czym naruszono przepisy art. 7, 77 § 1, 80 kpa co mogło mieć wpływ na wynika rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien odnieść się do powyżej przedstawionych kwestii. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.