IV SA/Gl 108/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., działając na zasadzie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. B. choroby zawodowej – [...] - wywołanej działaniem [...] i [...], wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że jej wydanie nastąpiło w oparciu o orzeczenia lekarskie, a mianowicie orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno- Lecznicze w Ł. nr [...] z dnia [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. nr [...] z dnia [...], w których stwierdzono brak podstaw do uznania choroby zawodowej – [...] wywołanej działaniem [...]. Uznając, że A. B. pracując w latach [...]-[...] w Kompanii Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego A w R. w charakterze [...], pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy. Jednakże w wymienionych powyżej orzeczeniach lekarze specjaliści uznali, że brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Uznali, że rozpoznane w narządzie [...] zmiany nie są charakterystyczne dla [...] związanej z narażeniem zawodowym. Stwierdzone zmiany uznano za charakterystyczne dla [...], niektóre zaś za związane z wiekiem. Zwracając uwagę na fakt, iż inspektor sanitarny przy podejmowaniu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania, inspektor nie mógł wydać decyzji pozytywnej, gdyż nie został spełniony podstawowy warunek konieczny do rozpoznania choroby zawodowej – tj. rozpoznanie jej przez uprawnioną do tego jednostkę służby zdrowia. Od powyższej decyzji A. B. wniósł odwołanie kwestionując wydane w toku postępowania orzeczenie lekarskie, wskazujące na [...]. Podniósł, że w jego odczuciu zmiana wrodzona charakteryzuje się tym, iż ujawnia się od dzieciństwa, czyli w jego przypadku powinien [...] od dzieciństwa, podczas gdy powołany był do wojska z kategorią zdrowia [...], a także pracując w górnictwie nie uskarżał się na [...]. Dlatego trudno zgodzić się z przedłożonymi w sprawie opiniami. Wskazując, że jego zatrudnienie w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego mogą potwierdzić świadkowie, zgłosił wniosek uzupełnienia postępowania w tym zakresie oraz przeprowadzenia ponownych badań w innej placówce. Decyzją z dnia [...] nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie istniało w miejscu pracy i w czasie jej wykonywania. Jakkolwiek organ przyznał, że A. B. pracując w latach [...]-[...] w Kopalni Węgla Kamiennego A jako [...], pracował jako [...] w warunkach eksponowania na [...] i [...] mogące stwarzać ryzyko dla narządu [...] – czyli powstania choroby zawodowej pod postacią [...], to jednak orzeczenia lekarskie dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych obu szczebli wykluczyły wystąpienie tej choroby zawodowej. W orzeczeniach tych jednostek wydanych na podstawie wywiadu zawodowego i chorobowego, obserwacji klinicznej i przeprowadzonej diagnostyki rozpoznane zmiany – [...], natomiast [...] są zmianami związanymi z wiekiem i przemawiają przeciwko ich związkowi z pracą zawodową, jednocześnie wskazując na samoistną etiologię zmian w narządzie [...]. W odniesieniu do zarzutów odwołania wyjaśnił, że A. B. badany był w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych, wyczerpana została dwustopniowa, przewidziana przepisami, procedura diagnostyczno- orzecznicza i nie ma podstaw by ponowić te badania w innych placówkach. Wskazując, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został szczegółowo uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. i został w rozpoznawanej sprawie zachowany, nie ma więc podstaw do kwestionowania zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego i prowadzenia dalej idących czynności zgodnie ze zgłaszanymi wnioskami. Wobec powyższego organ orzekł jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. B., nie godząc się z powyższą decyzją oraz decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., wniósł o ich zmianę poprzez stwierdzenie u niego choroby zawodowej [...] pod postacią [...], wywołanej działaniem [...] lub [...] a także dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu [...] i zasądzenie kosztów postępowania. Kwestionując orzeczenia lekarskie, będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji uznających rozpoznane zamiany za chorobę o charakterze wrodzonym i związaną z wiekiem, podkreślił, że stanowisko takie sprzeczne jest ze stanem faktycznym oraz z "doświadczeniem życiowym". Podkreślając, że we wszystkich wcześniej przeprowadzanych badaniach, a zwłaszcza wtedy gdy przeprowadzano badania poborowych w związku ze służbą wojskową, czy badaniach okresowych w trakcie zatrudnienia w kopalni, nie stwierdzono u niego problemów związanych ze [...]. Dopiero w [...] rozpoznano u niego [...], a zatem w tym czasie, kiedy pracował w warunkach narażenia zawodowego, w warunkach sprzyjających powstaniu [...]. Dlatego też sformułowania o wrodzonym charakterze jego choroby są dla niego nie do przyjęcia, gdyż jest to po prostu bardzo krzywdzące. Wskazując na swoje dolegliwości, domagał się dopuszczenia z opinii biegłych dowodząc, ze dotychczasowe opinie lekarskie są nieprawidłowe i nie uwzględniają wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne, zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Podstawą rozstrzygnięcia pozostaje jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, gdyż sądy te samodzielnie nie dokonują żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przeprowadzona sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy i polegało na niedostatecznym zebraniu materiału dowodowego oraz nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w oparciu o art. 7 i art. 77 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Nadto trzeba zauważyć, że stosownie do treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie decyzji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, a w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż jej uzasadnienie nie zawiera wystarczających rozważań w tym zakresie. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Kompetencja tych jednostek obejmuje stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, określonej jako zaćma wywołana działaniem [...] lub [...]. Orzekające w sprawie organy sanitarne przeprowadziły postępowanie epidemiologiczne, w trakcie którego jednoznacznie ustalono, że skarżący w latach [...] – [...] pracował w Kopalni Węgla Kamiennego A w R., jako [...], gdzie pracując na stanowisku [...] był eksponowany na [...] i [...] stwarzające potencjalne zagrożenie dla narządu [...]. Należy także zauważyć, iż pomimo potwierdzenia pracy w warunkach stwarzających ryzyko zachorowania, swoje rozstrzygnięcia oparły m.in. na przedstawionych przez kompetentne medyczne jednostki diagnostyczne orzeczeniach medycznych, które rozpoznając u skarżącego [...] nie potwierdziły jednocześnie jej zawodowej etiologii, wskazując na charakter [...] oraz zmian związanych z wiekiem. Opinie medyczne, a mianowicie orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno- Lecznicze w Ł. nr [...] z dnia [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. nr [...] z dnia [...] zgodnie potwierdzają, że stwierdzona u A. B. [...], rozpoznana pierwotnie w [...][...]oraz w [...][...], nie nosi znamion charakterystycznych dla [...] o etiologii zawodowej. W orzeczeniu pierwszej instancji określono, że [...] w [...]nie odpowiada charakterystycznym zmianom i umiejscowieniem [...] występujących pod wpływem [...]. Wskazując na charakterystyczne umiejscowienie rozpoznanych zmian, wyjaśniono, że zarówno umiejscowienie zmian jak również krótki okres zatrudnienia na stanowisku [...] oraz znaczna różnica czasowa w wystąpieniu zmian w [...] nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią [...] wywołanej działaniem [...]. W orzeczeniu drugiej instancji dodano jeszcze, że stwierdzone zmiany w [...] mają charakter [...], a [...] są zmianami związanymi z wiekiem. Przedstawiane w sprawie orzeczenia nie wyjaśniają jednak wszystkich wątpliwości, a nadto wkradły się do nich nie zauważone nieścisłości a właśnie to na organie sanitarnym ciąży obowiązek ich jednoznacznego wyjaśnienia. Natomiast rozpatrujący sprawę organ odwoławczy nie zajął stanowiska w sprawie, pomimo, iż w odwołaniu A. B. bardzo wyraźnie kwestionował "wrodzony charakter" rozpoznanej [...], podnosząc, iż nie odczuwał do [...] problemów związanych ze [...]. Dodatkowo podniósł, że w jego odczuciu charakter wrodzony powinien uwidocznić się od najwcześniejszych lat, podczas gdy u siebie takich oznak nie zauważył. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że to organy administracji publicznej orzekające w sprawach chorób zawodowych powinny prowadzić w taki sposób postępowanie, by wyjaśnić wszystkich zgłaszane w toku prowadzonego postępowania dowodowego wątpliwości i niejasności. Nie można uznać by w rozpatrywanej sprawie postępowanie prowadzone przez organ sanitarny spełniało wymienione powyżej wymagania. Nie zostało bowiem wyjaśnione i jednoznacznie określone jak należy rozumieć stwierdzenie zawarte w orzeczeniu medycznym o "charakterze [...]". Nie wytłumaczono, czy problemy ze [...]w takim przypadku powinny ujawnić się już w dzieciństwie, czy charakter "wrodzony" pozostawał lub mógł pozostawać utajony i ujawnił się w dopiero okresie późniejszym, przy sprzyjających okolicznościach – np. w związku z pracą w narażeniu na [...]. Ale w tym ostatnim przypadku należało by uznać, że środowisko zawodowe miało wpływ na pojawienie się choroby. Zatem w przytoczonych okolicznościach, nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny charakteru rozpoznanej choroby – [...]. Nie przekonuje bowiem gołosłowne stwierdzenie, iż o etiologii pozazawodowej choroby decyduje m.in. znaczna różnica czasowa rozpoznania zmian w [...]. Zwłaszcza, że dokładna analiza tego orzeczenia lekarskiego musi prowadzić do stwierdzenia, że nie wynika z niego przywołana różnica czasowa, gdyż w [...] rozpoznano [...] (bez określenia, [...]) a w [...] rozpoznano [...]. Przyjęcie więc, że rozpoznana [...] dotyczy [...] i [...] jest tylko stwierdzeniem orzekającej jednostki medycznej i nie jest niczym poparte. Dlatego też sformułowany wniosek podany powyżej jest w tym stanie rzeczy zbyt daleko idący i nie posiadający wystarczającego uzasadnienia i poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkowe wyczerpujące orzeczenie lekarskie wyjaśniające podniesione wątpliwości, a po jego uzyskaniu ponowna jego wnikliwa ocena w celu rozpatrzenia sprawy pod kątem wyżej naprowadzonych okoliczności. Zgromadzony bowiem w sprawie materiał dowody nie jest wyczerpujący i nie może być podstawą do wydania jednoznacznego rozstrzygnięcia. Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza prawo, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i 3, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i dokonanej w niej wykładni prawa materialnego. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy uzupełni postępowanie we wskazanym powyżej kierunku, wyjaśni podniesione wątpliwości. Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, uzasadniając ją zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.