I SA/Wa 1158/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skarg A. O.-J. i T. J., M. R. oraz H. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę oddala skargi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania I. T., M. R., A. O. –J. i T. J., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, położoną W. przy ul. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Zaskarżona decyzja została wydana następującym stanie faktycznym i prawnym: Po rozpatrzeniu wniosków I. T., M. A. R. oraz A. O. – J. i T. J. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wymienione rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił tym, iż stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) odszkodowanie za grunty przejęte pod drogę publiczną, na mocy przepisów tej ustawy przysługuje tylko tej osobie, która była właścicielem gruntu na dzień 31 grudnia 2005 r. Natomiast występujący w tej sprawie I. T., M. A. R. oraz A. O. – J. i T. J. nie byli właścicielami tych nieruchomości w dacie ich przejęcia, tylko nabyli je po tej dacie, w związku z tym nie przysługuje im roszczenie o ustalenie odszkodowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż stosownie do art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie za grunty przejęte pod drogi publiczne na mocy przepisów tej ustawy ustalane są i wypłacane na wniosek osób będących właścicielami w dniu 31 grudnia 1998 r. Organ drugiej instancji jednoznacznie stwierdził, iż przepis art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 grudnia 1998 r. daje uprawnienie do żądania wystąpienia o ustalenie odszkodowania, tylko i wyłącznie osoby która została pozbawiona własności z dniem 1 stycznia 1999 r., a nie osobie która nabyła nieruchomość po tej dacie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg H. P., M. R., A. O. – J. i T. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W analogicznych skargach M. R., A. O. – J. i T. J. wskazano, że skarżący byli wpisani w księdze wieczystej nr [...] jako współwłaściciele jeszcze przed wydaniem przez Wojewodę Mazowieckiego w dniu [...] grudnia 2005 r. decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę W. przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skoro więc przysługuje mu prawo własności, to tym samym musi przysługiwać prawo do odszkodowania. A zarówno w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano żadnej podstawy prawnej eliminującej prawo skarżących do odszkodowania. Natomiast H. P. w skardze wskazała, że jako współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości od 2001 r. składa wnioski o odszkodowanie za pośrednictwem swojej córki I. T., która jest jej pełnomocnikiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi są bezzasadne. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stanowiący materialnoprawną podstawę wydania decyzji art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. zawiera normę o charakterze wywłaszczeniowym. Wprawdzie legalna definicja wywłaszczenia zawarta w art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się wyłącznie do fizycznego wywłaszczenia. Jednak podstawowym przepisem determinującym wykładnię pojęcia wywłaszczenia w polskim systemie prawnym, nie jest powołany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawa, lecz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP mówiący, że wywłaszczenie może nastąpić wyłącznie na cele publiczne i tylko za słusznym odszkodowaniem. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego przyjęte zostało szerokie rozumienie pojęcia wywłaszczenia. W tym miejscu należy wskazać, że już w orzeczeniu z dnia 8 maja 1990 r., wydanym jeszcze na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów konstytucyjnych, Trybunał stwierdził, że wywłaszczenie to "wszelkie pozbawienie własności z przeznaczeniem na cele publiczne, bez względu na formę (nie tylko na podstawie decyzji administracyjnej"). Natomiast oceniając konstytucyjność art. 73 ust. 1 Trybunał Konstytucyjny potwierdzając zgodność tego przepisu z Konstytucją użył pojęcia wywłaszczenie faktyczne. Potwierdzeniem szerokiej wykładni pojęcia wywłaszczenia jest również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2006 r. sygn. akt III CZP 19/06 (OSNC 2006/12/195), w której przejęcie nieruchomości z mocy prawa zostało określone jako faktyczne wywłaszczenie. Skoro to wywłaszczenie w sensie konstytucyjnym zostało dokonane z dniem 1 stycznia 1999 r., to osobom wywłaszczonym należy się odszkodowanie, a nie tym które nabyły grunt po tej dacie. Tym samym, do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądań o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi publiczne w trybie art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), jak wynika to z ust. 4 art. 73 powołanej ustawy, należy zaliczyć wyłącznie właścicieli nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., względnie ich spadkobierców. Skarżący natomiast nabyli prawo własności już po tej dacie, prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że nie są oni uprawnieni do wystąpienia z takim wnioskiem. Nie nastąpiła również żadna cesja praw do odszkodowania na nabywców nieruchomości. Dlatego też osoby te nie mogą występować o wypłatę odszkodowania. Ponadto bezpodstawny jest zarzut skarżącej H. P., że jej córka występowała jako jej pełnomocnik o odszkodowanie. Wnioski o odszkodowanie były złożone osobiście przez I. T. w jej imieniu, a pierwsze pełnomocnictwo zostało udzielone przez H. P. I. T. we wrześniu 2006 r., co I. T. potwierdziła na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. Organy zasadnie przyjęły zatem, że nabywcom przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje roszczenie ustalenie odszkodowania. Wprawdzie organy powinny w tym przypadku wydać decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania, ale orzeczenie o umorzeniu w tych okolicznościach sprawy nie narusza prawa. Z powyższych względów, Sąd, z mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.