III SA/Wa 924/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę III SA/Wa 924/07 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty Z.B. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Z.B. na podstawie tytułu wykonawczego Urzędu Miasta S. z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...], obejmującego należności z tytułu dodatkowej opłaty za niedotrzymanie terminu zabudowy działki. Zawiadomieniem z dnia 25 października 2006 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia rentowego zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Pismem z dnia 16 października 2006 r. Z.B. wniósł do organu egzekucyjnego zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc, że zobowiązanie na pokrycie którego została zajęta renta, uległo przedawnieniu i jako takie nie podlega egzekucji. Organ powołał się na art. 33 pkt 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), zwanej dalej "u.p.e.a.", stanowiący podstawę zarzutu oraz na art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., z którego wynika, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym, od tego dnia liczy się upływ powyższego terminu. Zarzuty wnosi się więc w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Są one środkiem zaskarżenia, które służą w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w praktyce oznacza, że nie można się nim posłużyć w następnych stadiach tego postępowaniu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. doręczył skarżącemu odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w dniu 6 stycznia 2004 r. Tytuł wykonawczy zawierał pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że termin do wniesienia zarzutu upłynął z dniem 13 stycznia 2003 r. Tymczasem Z.B. wniósł zarzut pismem z dnia 16 listopada 2006 r., uzupełnionym pismem z dnia 18 grudnia 2006 r., co oznacza, że wniósł go po upływie ustawowego terminu. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi on o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., mającym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W rozpatrywanej w sprawie jednak skarżący nie wystąpił do organu egzekucyjnego o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, co powoduje, że jego pismo zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie może zostać rozpatrzone. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący przekonany jest o przedawnieniu dochodzonych należności, powinien zwrócić się o wyjaśnienie do Urzędu Miasta S. jako wierzyciela. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z.B., który wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kwot wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ błędnie zinterpretował art. 33 u.p.e.a., że zarzuty można wnieść tylko w terminie siedmiu dni od doręczenia tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącego przepisy u.p.e.a. nie ograniczają terminu w którym można wnosić zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej przed jej zakończeniem. Z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wynika jedynie, że tytuł wykonawczy powinien zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Oznacza to tylko tyle, że do czasu wniesienia przez zobowiązanego w ciągu 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego, zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i rozpatrzenia tych zarzutów, organ egzekucyjny nie podejmuje czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, odmiennie jednak określił termin do wniesienia zarzutu przez skarżącego, który w tej wersji upłynął z dniem 15 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przystępując do czynności egzekucyjnych, organ jest obowiązany doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu egzekucyjnego zawierający zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Można zatem stwierdzić, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub nawet jeszcze wcześniej, na etapie postępowania zabezpieczające go (art. 158 § 3 u.p.e.a.), nie zaś w jego toku. Po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu zobowiązany może skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, to jest wskazanie okoliczności uzasadniających odstąpienie od egzekucji (art. 45 u.p.e.a.). Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a, zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W przypadku dokonania czynności po upływie wskazanego terminu czynność taka jest prawnie nieskuteczna. Powyższe stanowisko znajduje poparcie m. in. w wyroku NSA z dnia 8 lutego 1994 r., SA/Wr 1463/93 (niepubl.), w którym Sąd stwierdził, że "zobowiązanemu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzulę o skierowaniu odpisu tytułu do egzekucji administracyjnej, służy prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. Jeśli pomimo uchybienia terminu organ rozpoznał zarzuty stosownie do art. 138 § 1 k.p.a., organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu." Podobne stanowisko przyjął również NSA w powoływanym przez organ wyroku z dnia 24 października 2000 r., sygn. I SA/Ka 712/99. Upływ terminu siedmiodniowego powoduje także niemożność uzupełnienia przez dłużnika zarzutów złożonych w terminie, powołujących ich nowe podstawy. Również zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 grudnia 1997 r. I SA/Lu 1246/96 (LEX nr 35893) "podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu przed Sądem czyni zarzut ten spóźnionym". Zatem upływ terminu do wniesienia zarzutu powoduje dla dłużnika istotne konsekwencje prawne, pozbawiając go podstawowego środka ochrony własnych interesów. Gdy chodzi o sposób obliczania terminu, skutki doręczenia, skutki braku pouczenia, skutki błędnego pouczenia i sposoby doręczenia, znajdują tu w pełni zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem we wszystkich tych kwestiach u.p.e.a. nie wypowiada się. Zagadnienia te nie należą również do tych, o których można by mówić, że w postępowaniu egzekucyjnym występują tu cechy swoiste. Są to wszystko typowe czynności techniczne, do których rozwiązania posiłkowo stosuje się k.p.a.. (art. 18 u.p.e.a). Reasumując stwierdzić należy, że skoro tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu 6 stycznia 2004 r., to termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 13 stycznia 2004 r., a nie 13 stycznia 2003 r. jak wyliczył organ w zaskarżonym postanowieniu, czy w dniu 15 stycznia 2004 r.- jak wskazał w odpowiedzi na skargę. Ta pomyłka organu nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, skoro zarzut został wniesiony znacznie ponad dwa lata po upływie ustawowego terminu i skarżący nie wystąpił o jego przywrócenie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia 33 i 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. nie zasługują na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.