II FZ 446/07

Dnia 21 sierpnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Danuty H.–H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2007r. sygn. akt I SA/Go 1256/06 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Danuty H.–H., Grzegorza H.–H., oraz Jarosława H.–H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 17 lipca 2006r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok postanawia o d d a l i ć z a ż a l e n i e. 1. Postanowieniem z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Go 1256/06, wydanym w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 16 stycznia 2007r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim także odmówił skarżącej Danucie H.-H. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, podstawą odmowy przyznania tego prawa pomocy we wnioskowanym zakresie było ustalenie, iż skarżąca Danuta H.-H., Grzegorz H.-H. oraz Jarosław H.-H. na obecnym etapie postępowania mogą bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego rodziny ponieść należne koszty postępowania poprzez uiszczenie wpisu sądowego. Według Sądu argumentacja skarżącej co do jej sytuacji finansowej i majątkowej jest ogólnikowa i opiera się przede wszystkim na twierdzeniu, że utrzymuje się jedynie z renty. Oprócz tego jest chora, nieprzerwanie leczy się i ma z tego tytułu nadzwyczajne wydatki. Tymczasem skarżąca mieszka wraz z dwoma synami, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dysponują oni aktualnie dochodami miesięcznymi w kwocie przekraczającej trzy i pół tysiąca złotych /tj. renta skarżącej w wysokości 445,90 zł, renta rodzinna syna Grzegorza w wysokości 1629,50 zł, wynagrodzenie syna Jarosława w kwocie 1600 zł/. Nie można było pominąć też faktu, że obowiązek uiszczenia wpisu sądowego ciąży solidarnie na skarżącej oraz jej synach, a więc obejmuje łącznie trzy osoby i wystarczy, że którakolwiek z nich uiści należny wpis, aby pozostali zwolnieni zostali z powyższego obowiązku. Zgodnie z twierdzeniem Sądu z treści przepisu art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ wynika, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek uzasadniających przyznanie go. Skarżąca zaś nie okazując określonych dokumentów, do których przedłożenia była wezwana, nie uczyniła zadość powyższemu obowiązkowi. 2. Zaskarżając powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Podaje ona, podobnie zresztą jak w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, że jest przewlekle chora, nieprzerwanie leczy się, utrzymuje się jedynie ze skromnej renty. Dodatkowo obecnie jest po operacji. Mieszka wspólnie z synem Grzegorzem, który pobiera rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Skarżąca wywodzi, iż to, że wpis od skargi ciąży na niej solidarnie z pozostałymi skarżącymi, nie uzasadnia odmowy zwolnienia jej od ponoszenia kosztów. Przytacza także fakty, które nie znajdują się w pismach poprzednio kierowanych do Sądu, a które mają świadczyć, że także jej synowie nie są w stanie uiścić należnego wpisu. Mianowicie, twierdzi, że jej straszy syn Jarosław H.-H. nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Syn ten przed dwoma laty ożenił się, ma dziecko i nie zamieszkuje już z matką. Z kolei drugi z synów Grzegorz H.-H. prowadzi z nią co prawda wspólne gospodarstwo domowe, w dalszym ciągu otrzymuje też rentę rodzinną, ale w związku z tym, że mieszka w N. i musi codziennie dojeżdżać na uczelnię do Z.-G. /zaświadczenie z uczelni/ ma zwiększone koszty utrzymania i renta ta nie wystarcza mu na opłacenie kosztów sądowych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mającego zastosowanie w sprawie art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, dalej p.p.s.a., wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Użyte w tym przepisie pojęcia nieostre, tj. niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji strony. Względnie w sytuacji, gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania jej kondycji finansowej za pomocą odpowiednich dokumentów. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające, do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, tak aby wykazać, że poniesienie pełnych kosztów postępowania byłoby w tym przypadku niemożliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Pamiętać bowiem trzeba, że obowiązkiem strony jest precyzyjne umotywowanie swojego wniosku, jako że prawo pomocy to swoista forma dotowania strony przez Państwo poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Co do zasady bowiem strona zobowiązana jest partycypować w kosztach postępowania. Wynika stąd nakaz stosowania wspomnianej instytucji w sposób wyjątkowy, przy uwzględnieniu obiektywnie skomplikowanej /a nie jedynie w przekonaniu strony/ sytuacji materialnej wnioskodawcy. Z omówionym wyżej obowiązkiem strony skarżącej powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności i przedłożonych na jego poparcie dokumentach. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpatrzony należycie. Trafne było spostrzeżenie Sądu I instancji, że skarżąca przedstawia tylko pisemną argumentację, której charakter jest ogólnikowy, z uwypukleniem pobierania niskiej renty, a z pominięciem innych okoliczności. Sąd przedstawił sytuację skarżącej wynikającą z danych podanych przez skarżącą we wniosku o prawo pomocy, sformułowanym na druku PPF, która według obiektywnej oceny nie wskazuje na to, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jako że obowiązek uiszczenia wpisu w kwocie 641 zł ciąży solidarnie na trzech skarżących, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a osiągających łącznie dochody w wysokości przekraczającej trzy i pół tysiąca złotych miesięcznie. Skarżąca pomija w swoim zażaleniu fakt wzywania Jej przez Sąd pismem z dnia 2 listopada 2006 r. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, jako niewystarczających do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej poprzez m.in. złożenie dwóch ostatnich zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, podanie dochodów z ostatnich 6 miesięcy, jak też podanie wysokości miesięcznych wydatków rodziny, w tym na żywność, opłaty stałe, leki oraz inne potrzeby. Wezwanie to pozostało bez żadnej odpowiedzi. W związku z tym Sąd I instancji, zgodnie ze stwierdzeniem zawartym w powyższym wezwaniu, iż w przypadku braku takiego uzupełnienia danych wniosek będzie rozpoznany w oparciu o dane zawarte w złożonym przez skarżącą formularzu, prawidłowo jako podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął właśnie te dane, które, co wykazano powyżej, nie uzasadniały pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej. W zażaleniu skarżąca zmienia swoje oświadczenie o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym syna Jarosława, a nadto podaje nowe okoliczności: to, że syn codzienne dojeżdża na uczelnię i ponosi koszty, jak i to, że obecnie jest po operacji. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca nie przedstawia żadnych dowodów. W związku z tym te dodatkowe okoliczności nie mogą zostać uwzględnione. Jednocześnie Sąd zauważa, że w przypadku zmiany okoliczności życiowych strony w takim stopniu, że można stwierdzić pogorszenie sytuacji także i materialnej, strona może wystąpić ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że aby wniosek taki mógł być rozpoznany, strona musi wykazać zmiany w swoim położeniu uzasadniające konieczność ubiegania się o taką pomoc, a co najważniejsze, winna okoliczności podawane przez siebie udokumentować możliwie jak najobszerniej. W tym stanie rzeczy zażalenie, jako niezasadne, podlegało oddaleniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 2 p.p.s.a.