I SA/Łd 332/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący (spr.) Sędziowie: Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu 8 listopada 2006 r. do Urzędu Miasta Ł. Delegatury Ł.-W. wpłynęło pismo A. G. z dnia 6 listopada 2006 r. zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" w przedmiocie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Skarżący powołując się na przepis art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł o uchylenie tej czynności jako bezzasadnej i umorzenie wszczętej egzekucji oraz o ponowne skierowanie sprawy do Referatu Finansowego Delegatury Ł.-W. celem ponownego wyliczenia zadłużenia w spłacie podatku. Nadto zobowiązany zażądał umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości i rolnym w całości lub części lub rozłożenia na raty i umorzenia odsetek. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 123 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej u.p.e.a.), uznał żądanie umorzenia czynności egzekucyjnej za bezzasadne. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. A. stanowi współwłasność małżonków E. i A. G. Zobowiązania z tytułu podatków od nieruchomości są ustalone ostatecznymi decyzjami podatkowymi. Podkreślono, że zobowiązany, powołując się na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wskazał żadnej z okoliczności tam wymienionych. Natomiast wniosek o udzielenie ulgi będzie rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie z żądaniem jego zmiany poprzez wyrażenie zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zażalenia i zakończenia postępowania w sprawie przyznania ulgi podatkowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 i 10 k.p.a. oraz art. 67a Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu podniósł, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę, że postępowanie w sprawie ewentualnego umorzenia zobowiązania podatkowego i rozłożenia go na raty jest w toku. W tym stanie rzeczy wszczęcie egzekucji jest, zdaniem zobowiązanego, przedwczesne i nieuzasadnione. Dodał on, że jego trudna sytuacja materialna nie wynikła z jego winy, lecz jego kontrahentów. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że o kwalifikacji wniesionego przez stronę wniosku decyduje nie nagłówek, lecz treść pisma. Oznacza to, że pismo zobowiązanego w niniejszej sprawie należało rozpoznać jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten, mimo nagłówka, nie mógł być uznany za skargę na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), ten środek bowiem dotyczy zaskarżania czynności faktycznych w postępowaniu egzekucyjnym i jego przewlekłości. Wniosek ten stanowił zarzuty, o czym świadczy wniesienie go w terminie dla zarzutów przepisanym, powołanie się na art. 33 u.p.e.a. oraz sformułowanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Mając to na uwadze organ uznał tak zakwalifikowany zarzut za nieuzasadniony i wyjaśnił, że wniosek o udzielenie ulgi podatkowej stanowi przedmiot odrębnej sprawy, której zawisłość nie ma wpływu na tok postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym nie może zgłaszać zastrzeżeń co do wysokości zobowiązania podatkowego ani powoływać się na okoliczności mające świadczyć o braku jego zawinienia w powstaniu zaległości podatkowej. Nie jest również możliwe przekazanie sprawy z postępowania egzekucyjnego do postępowania orzekającego celem ponownego wyliczenia zadłużenia w zapłacie podatku, o co wnosił zobowiązany. Postępowanie egzekucyjne, jak sama jego nazwa wskazuje, ma na celu wyłącznie wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wystawionym - jak w niniejszej sprawie - na podstawie decyzji administracyjnej i w jego ramach nie bada się kwestii prawidłowości ustalenia tego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 i 10 k.p.a. oraz art. 67a Ordynacji podatkowej, poprzez nie wykazanie należytej staranności w analizie sprawy oraz błędną wykładnię przepisu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych powodów, niż w niej wskazane w skardze. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany wnioskami, zarzutami skargi i powołaną w niej podstawą prawną. Wiążą go jedynie granice danej sprawy oraz zakaz orzekania na niekorzyść strony (poza przypadkiem, gdy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.)). W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonych aktów administracji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia prawa rodzącego konieczność wyeliminowania postanowień z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Ł. wydając postanowienie z dnia [...] powołał się między innymi na art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej u.p.e.a.). Przepis ten stanowi o obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Zgodnie z jego treścią, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 i 9-10 tej ustawy organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zobowiązany powołując się na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wskazał żadnej z okoliczności tam wymienionych. Natomiast wniosek o udzielenie ulgi będzie rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Mając to na uwadze należy więc uznać postanowienie Prezydenta Miasta za stanowisko wierzyciela. Oczywiście postanowienia art. 34 § 1 u.p.e.a. są bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna (ten sam podmiot, vide: uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając między innymi na podstawie art. 18 i art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w uzasadnieniu odniosło się jednak do postanowienia organu pierwszej instancji tak jakby wydane rozstrzygnięcie dotyczyło merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów nie uznając go zaś za stanowisko wierzyciela. Oceniając działania organów administracji należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej w toku postępowania, stojąc na straży praworządności są obowiązane podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym (vide: art. 7 k.p.a). Wyrażona tu zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z powyższym uregulowaniem harmonizuje przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiąc, iż organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest wcześniejsze, prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy (wyrok NSA z dnia 2 października 2003 r., I SA/Łd 822/03, niepubl.). Organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych faktów w danej sprawie. Należy również pamiętać, że w procedurze obowiązuje zasada przekonywania stron. Zgodnie z tą zasadą, organ administracji zobowiązany jest uczynić wszystko, aby strona została przekonana o zasadności rozstrzygnięcia w szczególności, gdy nie jest ono dla niej korzystne (art. 11 k.p.a.). Mając to na uwadze organy administracyjne powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada ta powinna być stosowana przez cały czas prowadzonej przed organem sprawy egzekucyjnej. Obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, co wynika z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 i 11 k.p.a. Oczywiście warunek ten nie jest spełniony, gdy z treści postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nie wynika jednoznacznie, czy jest to stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, czy też postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 4 u.p.e.a.). W takiej sytuacji zarówno strona jak i Sąd nie miały obowiązku domyślać się jakimi konkretnie względami kierowały się organy wydając swe rozstrzygnięcia i czego ono dotyczy. Reasumując Sąd uznał, że dopóki nie jest wiadome co zostało w sprawie rozstrzygnięte, nie może merytorycznie odnieść się do zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Prezydent Miasta Ł. rozpoznając sprawę ponownie powinien na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. wydać postanowienie rozstrzygające zgłoszone zarzuty. Odnośnie zwrotu kosztów, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazany przepis zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł. KR