II FZ 565/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.U. Sp. zo.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 983/07 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.U. Sp. zo.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie 5 Postanowieniem z dnia 5 września 2007 r, sygn. akt III SA/Wa 983/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 246 § 1 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.) odmówił D.U. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 lutego 2007 r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Rozpoznawana sprawa była przedmiotem postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 4 lipca 2007 r., które utraciło moc na skutecznego wniesienia przez stronę sprzeciwu. Relacjonując przebieg postępowania WSA podkreślił, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 5.620 zł strona wniosła o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podniosła, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej oraz koncentruje się na ochronie praw w prowadzonych wobec niej postępowaniach podatkowych i egzekucyjnych. Nie ma środków na rachunkach bankowych oraz jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu. Z załączonego do akt odpisu z KRS-u wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 500.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego strona wyjaśniła, że z uwagi na brak jakichkolwiek środków nie dysponuje żadnym bilansami, rachunkami zysków i strat, a działalności nie prowadzi od 2003 r. Ponadto nie sporządza zeznań w podatku dochodowym od osób prawnych, nie ma lokat dewizowych, ani rachunków bankowych. Prezes Spółki przebywa za granicą i nie rozlicza się podatkowo w Polsce. Pełnomocnik nie ma szczegółowej wiedzy o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Tym samym sugestia pełnomocnika, że Sąd powinien wystąpić do organów skarbowych celem ustalenia jej sytuacji finansowej nie ma podstaw prawnych. W interesie spółki winno leżeć podjęcie wszelkich działań w celu wyczerpującego przedstawienia i udokumentowania sytuacji, w jakiej się znajduje. Skarżąca nie nadesłała informacji potwierdzających zajęcie jej praw majątkowych oraz podniosła, że nie ma wiedzy dotyczącej prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Wymijające są również oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej Prezesa Spółki. Fakt, że nie składa zeznań podatkowych w Polsce, nie świadczy o tym, iż nie może udokumentować wysokości swoich dochodów. WSA podkreślił, że mimo braku jakichkolwiek środków finansowych i nieprowadzenia działalności gospodarczej od 2003 r. spółka była w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 2.000 zł w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 955/06 oraz 15.000 zł w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 3038/06 oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika. Reasumując WSA podkreślił, że Sąd na mocy art. 255 p.p.s.a. wzywał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Z tego obowiązku strona nie wywiązała się brak jest więc podstaw do stwierdzenia, ze sytuacja w jakiej znajduje się strona wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieprzyznanie spółce prawa pomocy w zakresie całkowitym pomimo, iż nie dysponuje ona środkami na opłatę kosztów sądowych. W ocenie pełnomocnika to, że strona nie posiada środków na uiszczenie wpisu jest okolicznością obiektywną. Natomiast fakt przedłożenia lub nieprzedłożenia dokumentów pozostaje bez wpływu na sytuację finansową strony. Podkreślono, że spółka od 2003 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. W wyniku toczących się postępowań podatkowych organy egzekucyjne zajęły wszystkie rachunki strony. Spółka przez to nie osiągnęła przychodów i nie była w stanie pokryć nawet kosztów zmian w Rejestrze Przedsiębiorców KRS. Spółka przedłożyła wartość aktywów jakimi dysponuje w chwili obecnej, które są równe 0 zł. Z kolei dokumenty, których żądał WSA nie mogą być przedstawione "z powodu fizycznego ich nieistnienia". Przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak środków na ich sporządzenie. Autor zażalenia podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż strona posiada rachunki bankowe, albowiem sam fakt, iż przesyłane są zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych nie stanowi, że skarżąca jest w dalszym ciągu ich posiadaczem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze należy wskazać, że pełnomocnik strony błędnie zarzucił orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., które dotyczy przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca jest osoba prawną Sąd pierwszej instancji rozpoznając jej wniosek oparł się na art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie ma charakteru obowiązkowego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Odnosząc się do przedmiotowego postępowania należy stwierdzić, że strona nie podważyła argumentów WSA, które doprowadziły do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że strona pomimo wezwania, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia niezbędnych zdaniem Sądu dokumentów, nie przedłożyła ich i tym samym nie uwiarygodniła w stopniu dostatecznym, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Bez względu na okoliczności związane z trudnościami w uzyskaniu potrzebnej dokumentacji Sąd nie był w stanie w pełni ustosunkować się do wniosku strony skarżącej, a tym samym uniemożliwiono to pełną ocenę jej sytuacji finansowej. Dziwi też fakt, że mimo toczących się postępowań egzekucyjnych wobec spółki jej pełnomocnik nie jest w stanie przedstawić stosownej dokumentacji dotyczącej tych postępowań. Ponadto w złożonym zażaleniu pełnomocnik strony z jednej strony podał, że spółka nie posiada rachunków bankowych, a z drugiej wskazał, że zostały one zajęte w wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Z kolei jeżeli rachunki skarżącej zostały zamknięte to winna ona przedłożyć stosowne zaświadczenia z banków. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. ----------------------- 4