II SA/Gl 242/07
WyrokWSA w Gliwicach2007-12-05
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Iwona Bogucka, Ewa Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ostateczna zatwierdzająca klasyfikację gleboznawczą gruntów, która stanowi podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków, może zostać uchylona lub zmieniona na podstawie art. 155 k.p.a. w celu przywrócenia poprzedniego stanu ewidencyjnego, jeśli przemawia za tym interes strony, mimo że stan faktyczny na gruncie odpowiada stanowi ujawnionemu w ewidencji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ostateczna zatwierdzająca klasyfikację gleboznawczą gruntów, która stanowi podstawę wpisu do ewidencji gruntów i budynków, nie może zostać uchylona lub zmieniona na podstawie art. 155 k.p.a. w celu przywrócenia poprzedniego stanu ewidencyjnego, nawet jeśli przemawia za tym interes strony. Interes społeczny w zakresie ewidencji gruntów polega na jej aktualności i zgodności ze stanem faktycznym, a żądanie przywrócenia nieaktualnego stanu ewidencyjnego jest z tym interesem sprzeczne. Ponadto, specyfika postępowania w zakresie ewidencji geodezyjnych i kartograficznych wyklucza modyfikację stanu prawnego w trybie art. 155 k.p.a., gdyż zmiany w ewidencji mogą być dokonywane jedynie w trybie i na podstawie określonych przepisów prawa, a nie na podstawie interesu strony.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków, domagając się wykreślenia rodzaju użytków (tereny przemysłowe) i wpisania pierwotnego rodzaju (grunty rolne), twierdząc, że przekwalifikowanie nastąpiło bez podstawy prawnej. Po odmowie organu I instancji i uchyleniu tej decyzji przez organ II instancji, Prezydent Miasta odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] r. o zmianie klasyfikacji uzupełniającej gruntów, wskazując, że decyzja ta zatwierdziła faktyczne zmiany na gruncie, który był i nadal jest terenem zabudowy przemysłowej, a nie dokonała zmiany przeznaczenia gruntów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając zarzuty odwołania za bezzasadne, gdyż faktyczny stan użytkowania gruntów odpowiadał stanowi ujawnionemu w ewidencji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów procedury i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant starszy referent Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi W.K. i E.H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie klasyfikacji gruntów oddala skargę.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] r. wspólnicy spółki cywilnej E. H. i W. K. złożyli do Prezydenta Miasta M. wniosek o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działek nr [...],[...] i [...]. Żądanie dotyczyło wykreślenia ujawnionego w ewidencji rodzaju użytków (tereny przemysłowe) i wpisaniu pierwotnego rodzaju tych użytków (grunty rolne). Wnioskodawcy podnieśli, że wskazane grunty zostały bez podstawy prawnej przekwalifikowane z gruntów rolnych na tereny zabudowy przemysłowej. Przekwalifikowanie to nastąpiło na podstawie decyzji Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. z dnia [...] r nr [...], która w ocenie wnioskodawców nie mogła być podstawą dla dokonanej zmiany, albowiem dotyczyła wyłącznie klasyfikacji gleboznawczej.
Na wniosek ten Prezydent Miasta udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] r., które strona uznała za decyzję administracyjną i złożyła od niej odwołanie. Kwalifikację taką uznał Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., który decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji odmawiająca wprowadzenia zmiany danych ewidencyjnych w operacie gruntów i budynków i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz stwierdzono, że organ nie ustalił rzeczywistego żądania strony, która we wniosku zarówno domagała się ujawnienia w ewidencji rodzaju użytków rolnych obowiązujących przed wydaniem decyzji z [...] r. jak i kwestionowała zastosowaną procedurę i podstawę prawną w postępowaniu dotyczącym klasyfikacji gruntów. Zalecono w związku z powyższym, aby organ ustalił treść żądania strony.
W związku z rozstrzygnięciem organu odwoławczego Prezydent Miasta pismem z dnia [...] r. wezwał strony do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dokumentacji niezbędnej do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Z akt sprawy nie wynika, czy dokumenty takie zostały złożone i czy w związku z wnioskiem organ podejmował jakieś kolejne czynności.
Natomiast pismem z dnia [...] r. działające przez pełnomocnika strony zawnioskowały o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] r. o zmianie klasyfikacji uzupełniającej gruntów na obszarze obrębu [...]. Jako podstawę prawną żądania podano art. 155 k.p.a. Podniesiono, że zgodnie z tym przepisem przesłanką uchylenia decyzji jest m. in. słuszny interes strony. Wskazując na ten interes powołano się na prowadzone postępowanie podatkowe dotyczące wymiaru podatku od nieruchomości. Wprowadzone na podstawie przedmiotowej decyzji zmiany w ewidencji zostały ujawnione między [...] r. a [...] r. Jeszcze mapa wydana stronom [...] r. przez Wydział Geodezji UM charakteryzowała działki jako grunty rolne. Strona pozostawała zatem w przeświadczeniu o takim stanie gruntów. Natomiast organy podatkowe uznają, że spółka zaniżyła zobowiązanie podatkowe. Decyzja ostateczna z [...] r. dotyczyła zmiany klasyfikacji gleboznawczej gruntów, natomiast w oparciu o tę decyzję dokonano w istocie zmiany przeznaczenia gruntów z rolnych na tereny zabudowy przemysłowej. Aktualizacji danych dokonano zatem z pokrzywdzeniem stron.
Pismem z dnia [...] r. organ poinformował pełnomocnika stron o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i zajęcia stanowiska. Jak wynika z notatki z dnia [...] r. z materiałem sprawy zapoznała się, z powołaniem na pełnomocnictwo substytucyjne złożone do akt, K. M., która nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] r. Wyjaśniono, że decyzją ostateczną nie dokonano zmiany sposobu przeznaczenia gruntów, ta może bowiem być dokonana jedynie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wskazano, że decyzja ta zatwierdziła faktyczne zmiany na gruncie. Teren ten bowiem był i nadal jest terenem zabudowy przemysłowej. W tym zakresie powołano się na wynik oględzin przeprowadzonych z udziałem stron i organu podatkowego oraz organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków w dniu [...] r. Oględziny te potwierdziły przemysłowy sposób użytkowania działek. Zgodnie z protokołem oględzin, działka nr [...] to teren [...]. Na gruncie znajduje się stacja transformatorowa, teren jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej. Działka [...] to teren [...]. Działka [...] to działka [...].
Odnosząc się do podanej przez stronę podstawy prawnej uchylenia decyzji ostatecznej podniesiono, że nie odpowiada ona przesłankom z art. 155 k.p.a. albowiem na podstawie tej decyzji strona nie nabyła żadnego prawa, nadto nie przemawia za takim uchyleniem interes społeczny. Od ujawnienia decyzji w operacie ewidencji gruntów i budynków, to jest od roku [...], żadna osób z obrębu [...], wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie kwestionowała wprowadzonych zmian, gdyż są one zgodne ze stanem faktycznym na gruncie, a tym samym zgodne z interesem społecznym.
Wyjaśniono, że decyzja z [...] r. zatwierdziła uzupełniającą klasyfikację gruntów na obszarze obrębu [...] przeprowadzoną w roku [...]. Postępowanie klasyfikacyjne zostało przeprowadzone zarówno na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U nr 19, poz. 97 oraz z 1957 r. nr 5, poz. 21) wraz z załącznikiem Tabela Klas Gruntów, jak i na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r w sprawie ewidencji gruntów (M.P. nr 114, poz. 98). To oznacza, że klasyfikację poprzedziła kontrola użytków gruntowych, która oddzieliła grunty nieklasyfikowane od gruntów rolnych i leśnych podlegających klasyfikacji. W konsekwencji decyzja zatwierdziła zarówno zmiany wynikające z kontroli użytków gruntowych jak i zmiany w klasyfikacji użytków rolnych i leśnych. Mapy zmian klasyfikacji i użytków gruntowych były przed wydaniem decyzji wyłożone do wglądu, w wyniku wyłożenia skargi złożyły trzy osoby. Po rozpatrzeniu skarg została wydana decyzja, którą ogłoszono przez wywieszenie w lokalu organu, zgodnie z § 8.1 rozporządzenia RM z 4 czerwca 1956 r.
W złożonym odwołaniu strony zarzuciły wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Podniesiono, że wbrew twierdzeniom organu I instancji, będąca przedmiotem postępowania decyzja, nie zatwierdzała jednocześnie zmian wynikających z rzekomej kontroli użytków gruntowych. Twierdzenie takie jest gołosłowne. Z uzasadnienia decyzji z [...] r. nie wynika, aby miał miejsce kontrola mająca wykryć zmiany w sposobie użytkowania gruntów.
Nadto skarżący zarzucili, że zmiany klasyfikacyjne zostały ujawnione z dużym opóźnieniem. Za bulwersujące uznano przy tym to, że bez wniosku właścicieli dokonano także zmian w ewidencji dotyczących sposobu użytkowania gruntów. Przekonanie organów, iż podstawą zmian w tym zakresie był decyzja z [...] r. uzasadnia żądanie jej uchylenia, albowiem przeprowadzona aktualizacja została dokonana z pokrzywdzeniem stron. Organy nierzetelnie ustaliły stan faktyczny.
W odwołaniu strony podniosły, że decyzja organu I instancji została skierowana do niewłaściwych stron i wydana bez zapewnienia stronom możliwości zajęcia stanowiska po zapoznaniu się z materiałem sprawy. W końcu strony nie zgodziły się z opinią, że na podstawie decyzji z [...] r. strony nie nabyły praw.
W toku postępowania przed organem odwoławczym ustalono, że mapa klasyfikacyjna stanowiąca integralną część decyzji z [...] r. zaginęła. Zgromadzono nadto dokumentację dotyczącą wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie klasyfikacji uzupełniającej gruntów na obszarze obrębu [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przyjął, że decyzja ta została wydana w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez organ II instancji decyzji (pisma noszącego cechy decyzji) z dnia [...] r. Odnosząc się do zarzutów odwołania oceniono je jako bezzasadne. Dnia [...] r. dokonano oględzin działek, których wyniki nie są kwestionowane. Oględziny te wykazały, że faktyczny stan użytkowania gruntów spółki odpowiada stanowi ujawnionemu w ewidencji gruntów po decyzji z [...] r. Wyjaśniono, że w sprawie nie doszło w drodze decyzji do zmiany przeznaczenia gruntów, tę można bowiem przeprowadzić jedynie w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja klasyfikacyjna zatwierdziła faktyczne zmiany ujawnione na gruncie, który był i jest użytkowany jako teren zabudowy przemysłowej.
Powołanie w podstawie prawnej decyzji klasyfikacyjnej przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (w szczególności § 67 pkt 3) potwierdza, że wydanie decyzji poprzedzone było kontrolą użytków rolnych, a wyniki tej kontroli podlegały z urzędu wprowadzeniu do operatu ewidencyjnego. Przepisy rozporządzenia w sprawie klasyfikacji gruntów stanowią podstawę do ustalenia klasy bonitacyjnych poszczególnych użytków rolnych a przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów stanowią podstawę do ustalenia poszczególnych rodzajów użytków.
Dowodem wykonania kontroli terenowej użytków (przed sklasyfikowaniem gruntów) są szkice polowe, którymi dysponował klasyfikator podczas prowadzenia badań gleboznawczych, na których znajdują się oznaczenia wszystkich rodzajów użytków obrębu [...] stwierdzone w terenie i naniesione na mapy przez geodetę dokonującego pomiaru granic użytków. Za nietrafne uznano zatem zarzuty, że w ewidencji ujawniono nie zmiany klasyfikacyjne, a zmiany w sposobie użytkowania gruntów oraz że organ administracji nie prowadził w tym zakresie postępowania. Oceniono także, że istniejący stan faktyczny jest zgodny z zapisem w rejestrze ewidencji gruntów i budynków, a zapis ten jest prawidłowy. Podpisując bowiem protokół z oględzin z dnia [...] r. strona przyznała, że w operacie tym nie ma błędnych zapisów.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procedury wskazano, że wydanie decyzji w dniu [...] r. zostało poprzedzone zapoznaniem się pełnomocnika stron z materiałem sprawy, a pełnomocnik ten oświadczył, że nie wnosi uwag. W ten sposób organ zrealizował obowiązek z art. 10 k.p.a. Natomiast domaganie się przez strony przywrócenia nieaktualnego stanu ewidencyjnego jest niezgodne z przepisami prawa i inne rozstrzygnięcie w zakresie określenia klas gruntów i użytków gruntowych naruszałoby obowiązujące przepisy. Przyznano, że w decyzji organ I instancji nieprawidłowo podał adres strony zamiast adresu pełnomocnika, uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na sytuację prawną strony, a decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi, o czym świadczy pieczęć kancelarii adwokackiej pełnomocnika przystawiona na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Podali, że należące do nich grunty zostały przekwalifikowane z rolnych na tereny zabudowy przemysłowej. Wedle wiedzy skarżących, zmiana ta została dokonana na podstawie decyzji Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. z dnia [...] r. Zmianę tę ujawniono w ewidencji gruntów i budynków dopiero po dniu [...] r. Decyzja z [...] r. wywołała zatem inne konsekwencje prawne niż to wynika z jej treści. Wydana ona została w postępowaniu dotyczącym zmiany klasyfikacji gleboznawczej gruntów, tymczasem w oparciu o decyzję tę zmieniono przeznaczenie terenu z rolnego na teren zabudowy przemysłowej. Aktualizacja w operacie ewidencji gruntów została zatem dokonana z pokrzywdzeniem stron.
Skarżący zauważyli, że organy w jednym postępowaniu rozpoznały dwa wnioski, co stanowi istotne uchybienie procedury. Innej sprawy dotyczy bowiem wniosek o zmianę klasyfikacji gruntów z dnia [...] r. a innej wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Postępowania te są od siebie niezależne.
Uzasadniając żądanie uchylenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym skarżący wskazali, że decyzja ta w przekonaniu organów stanowiła podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów co do sposobu ich użytkowania. Ponieważ zmiana ta zostało dokonana z pokrzywdzeniem strony, zasadne jest żądanie jej uchylenia. Jak podano, zamiarem skarżących było wyjaśnienie, jak doszło do zmian w zapisach ewidencji gruntów oraz usunięcie błędnych danych z ewidencji. Wskazano, że zmiany nie były przez okres [...] lat ujawnione, nie można zatem wyprowadzać z nich negatywnych konsekwencji dla stron. Wniosek o nadzwyczajną weryfikację decyzji zmierzał do złagodzenia konsekwencji podatkowych względem spółki. Postępowanie w sprawie klasyfikacji gruntów mogło dotyczyć tylko gruntów rolnych, pod lasami i wodozbiorami o pow. do 10 ha. Postępowanie wszczęte w roku [...] dotyczyło zatem gruntów rolnych, które takimi po jego przeprowadzeniu pozostały.
W skardze powtórzony został zarzut uchybień procesowych: skierowania decyzji do niewłaściwej strony oraz wydania przedwcześnie, bez zapewnienia stronie możliwości ustosunkowania się do materiału dowodowego. Zarzucono, że materiał ten nie został prawidłowo zebrany. Organ powoływał się na wyniki oględzin z dnia [...] r, które zostały przeprowadzone na potrzeby postępowania podatkowego przez inny organ. Naruszono w ten sposób reguły przeprowadzania dowodu z oględzin.
W skardze strona skierowała także zarzuty wobec decyzji z dnia [...] r. wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. W decyzji tej brak takich istotnych elementów jak oznaczenie adresata. Brak również dowodów na to, że była ona komukolwiek doręczona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśniono, że bezzasadnym jest zarzut, jakoby w jednym postępowaniu rozpoznano dwa wnioski. Zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego doszło bowiem do ustalenia treści żądania strony i organ prawidłowo przyjął, że dotyczy ono uchylenia decyzji ostatecznej. Podano także, że strona skarżąca w dniu [...] r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej klasyfikację gruntów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy podnieść, że Sąd nie podziela przekonania organu odwoławczego, jakoby w toku postępowania doszło do takiego sprecyzowania treści żądania strony, które pozwoliło rozstrzygnąć w jednym postępowaniu o całości zgłoszonych żądań. Przeczy temu stanowisko samych stron, które zarzucają, że odmiennych żądań dotyczyły wnioski z [...] r. i z [...] r. W ocenie Sądu wniosek z dnia [...] r. dotyczący dokonania zmian w ewidencji nie został rozpoznany po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. Postępowanie w tym zakresie winno zatem być kontynuowane.
Odnosząc się natomiast do przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie należy podkreślić, że dotyczy ono decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a, zatem kontrola jej legalności musi odnosić się do przesłanek określonych w tym przepisie.
Zgodnie z przepisem art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji, który ja wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony. W takim przypadku organ właściwy wydaję decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Z brzmienie powołanego przepisu można wywnioskować, że postępowanie na jego podstawie wszczynane jest z urzędu. Nie można jednak wykluczyć zgłoszenia w tym zakresie żądania przez stronę, które może być co najmniej kwalifikowane jako zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji.
Tryb przewidziany w art. 155 k.p.a. jest jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych dla wzruszenia decyzji ostatecznych. Może on mieć zastosowanie zarówno do decyzji wadliwych, jak i niewadliwych. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Kwalifikowane wady, stanowiące podstawę zastosowania art. 145 § 1 lub 156 § 1 k.p.a. nie mogą zostać usunięte przez organ za zgodą strony. Jakkolwiek argument ten nie był w niniejszej sprawie podstawą do odmowy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, można zwrócić uwagę, że w pismach strony pojawiały się ogólnie sformułowane zarzuty wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, strona wystąpiła także z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z [...] r. Ponieważ w postępowaniu prowadzonym z wniosku strony na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie ma możliwości badania przesłanek nieważności decyzji, zarzuty wskazujące na kwalifikowane wady decyzji uniemożliwiają uchylenie lub zmianę decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a.
Decyzja wydawana na podstawie art. 155 k.p.a. ma charakter decyzji uznaniowej. Wzruszenie decyzji ostatecznej w tym trybie jest możliwe jedynie, gdy przemawia za tym interes strony lub słuszny interes społeczny, strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji oraz nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. W niniejszej sprawie zgodna strony nie budzi wątpliwości. W przekonaniu Sądu nie można również przyjąć, że decyzja w sprawie klasyfikacji gleboznawczej jest decyzją, na podstawie której strona nie nabyła prawa. W odniesieniu do kategorii prawa, praktyka stosowania art. 155 k.p.a. wypracowała szerokie rozumienie tego terminu. Za dopuszczalne uznaje się stosowanie art. 155 k.p.a. zarówno do decyzji uprawniających, jak i zobowiązujących, decyzji konstytutywnych i deklaratoryjnych. Można zatem przyjąć, że z przypadkiem "nabycia prawa" mamy do czynienia wszędzie tam, gdzie w drodze władczego rozstrzygnięcia władzy publicznej dochodzi do sprecyzowania i zindywidualizowania sytuacji prawnej podmiotu. Ze skutkiem takim mamy do czynienia w sytuacji orzeczenia zatwierdzającego wprowadzenie zmian w dotychczasowej klasyfikacji gleboznawczej gruntów, w zakresie w jakim odnosi się on do określenia cech i parametrów nieruchomości należących do określonych podmiotów. Sąd nie podzielił wobec powyższego stanowiska organów, że ograniczeniem dla zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. jest charakter decyzji ostatecznej.
Mimo powyższych zastrzeżeń, Sąd przyjął, że wydana przez organy odmowa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 155 k.p.a. jest uzasadniona a zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, działając w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. organ nie może ograniczyć się wyłącznie do zbadania legalności decyzji ostatecznej. Przepis ten nie jest również podstawą do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy załatwionej decyzją ostateczną. Jego stosowanie związane jest z weryfikacją decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. – gdy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (por. komentarz do art. 155 k.p.a. (w:) M. Jaśkowska. A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005). Działając na podstawie art. 155 k.p.a. organ rozważa zatem, czy istnieją uzasadnione względy społeczne lub indywidualne, dla których winno dojść do zmiany lub uchylenia decyzji. Ma to zastosowanie zarówno do decyzji obarczonych wadami niekwalifikowanymi, jak i decyzji prawidłowych, zgodnych z prawem, których zmiana leży jednak w interesie strony lub interesie społecznym. Uwzględnienie tego interesu należy do sfery uznania administracyjnego.
Należy podzielić przekonanie organów, że interes społeczny, w odniesieniu do ewidencji gruntów i budynków, polega na jej aktualności i zgodności ze stanem faktycznym. Zadaniem organów w tym zakresie jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności i zgodności z dokumentami i danymi źródłowymi. Nie stanowi zatem przekroczenia granic uznania przyjęcie, że stan zgodności ujawnionych w operacie danych z aktualnym stanem faktycznym sprzeciwia się uchyleniu decyzji ze względu na interes społeczny a domaganie się przywrócenia nieaktualnego stanu ewidencyjnego jest z tym interesem sprzeczne. Nie może również być uznane za realizację słusznego interesu strony żądanie wprowadzenia do operatu zmian sprzecznych z istniejącym stanem faktycznym.
W końcu Sąd za konieczne uznał wzięcie pod uwagę, że o dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. decyduje również materialny przedmiot postępowania. Zastrzeżenie, że uchyleniu lub zmianie decyzji nie mogą sprzeciwiać się przepisy szczególne nie może być ograniczane wyłącznie do sytuacji, gdy przepisy te wprost wyłączają stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 155 k.p.a. Dopuszczalność zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym za zgodą strony jest ograniczona także w tych przypadkach, gdy specyfika postępowania i orzekania w danym rodzaju spraw wyklucza tak dokonywaną modyfikację stanu prawnego. W przekonaniu Sądu ograniczenie takie ma miejsce w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w związku z prowadzeniem ewidencji geodezyjnych i kartograficznych.
Należy zwrócić uwagę, że zastosowanie art. 155 k.p.a. może doprowadzić do zmiany danych ewidencyjnych poprzez zmianę lub uchylenie decyzji będącej podstawą wpisu z powołaniem na kategorię interesu. Konkluzja taka budzi zastrzeżenia. Podstawę prawną dla przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz. U. nr 19, poz. 97 ze zm.). Projekt klasyfikacji przeprowadza uprawniony klasyfikator Zgodnie z § 9 tego aktu, prawomocne orzeczenie w sprawie klasyfikacji gruntów stanowi podstawę do wniesienia wyników klasyfikacji do ewidencji gruntów i budynków. Tak więc ani ustalenie klasy gruntu nie może być dokonane w dowolny sposób, w szczególności na drodze porozumienia strony z organem ewidencyjnym, ani zmiana w ewidencji nie może opierać się na korekcie decyzji przeprowadzonej ze względu na interes strony i za jej zgodą. Zmiana ta może zostać dokonana jedynie w trybie i w oparciu o dokumenty o jakich mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454).
Mając na uwadze podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło