III SA/Po 449/07

Dnia 05 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska As.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie opłaty adiacenckiej. o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/M.Kwiecińska /-/B.Sokołowska Decyzją z dnia (...), nr (...) Wójt Gminy ustalił opłatę adiacencką dla J. i J. M. w wysokości (...) zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w D. przy ul. P., działka nr (...), wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, iż organ, ustalając wysokość opłaty, oparł się na wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu kanalizacji zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego J. M. Wysokość stawki opłaty adiacenckiej określona natomiast została w uchwale Rady Gminy nr (...) z dnia (...) (50 % wzrostu wartości nieruchomości). Od powyższej decyzji, J. M., pismem z dnia (...), wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się umorzenia kwoty (...) zł. Swoje żądanie motywował trudną sytuacją materialną. Decyzją z dnia (...), nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603, z późn. zm., dalej jako ustawa o gospodarce nieruchomościami), ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Wskazał ponadto, że w dniu 15 lipca 2003r. nastąpił odbiór końcowy i przekazanie do eksploatacji kanalizacji sanitarnej, a więc od tej daty należy liczyć bieg trzyletniego terminu do wydania decyzji. Termin ten z kolei będzie zachowany, jeśli będzie wydana w tym terminie decyzja ostateczna. Biorąc pod uwagę datę wydania decyzji w I instancji i doręczenia jej stronie, należało uznać, iż trzyletni termin minął w czasie otwartym do wniesienia odwołania. Na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prokurator Rejonowy złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako k.p.a.) poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy należało zastosować art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i dokonać umorzenia postępowania odwoławczego. Zdaniem skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie uznało, iż zachowanie trzyletniego terminu do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej następuje tylko wówczas, gdy w czasie jego biegu wydano decyzję ostateczną. Wobec okoliczności, iż w chwili orzekania przez organ II instancji postępowanie było już bezprzedmiotowe (upłynął termin do ustalenia opłaty), należało umorzyć postępowanie odwoławcze, a nie uchylić decyzję Wójta i umorzyć postępowanie prowadzone przed tym organem. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż Gmina zrealizowała inwestycję w postaci wybudowania kanalizacji sanitarnej, oddanej do użytku mieszkańców gminy w dniu 15 lipca 2003r., stwarzając tym samym warunki do podłączenia do niej nieruchomości przy ul. P. w D. W Dziale III Rozdział 7 ("udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej") ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziano możliwość obciążenia właścicieli nieruchomości opłatami adiacenckimi, jeżeli w wyniku wybudowania, z udziałem środków publicznych, urządzenia infrastruktury technicznej, wskazanego w ustawie, np. kanalizacji sanitarnej – wzrosła wartość nieruchomości. Jednocześnie zakreślono trzyletni termin do wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką, który liczony jest od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej tej opłaty (art. 145 ust. 2, art. 146 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Termin wskazany w powołanym przepisie ustawy jest terminem prawa materialnego i niedochowanie go przez organ administracji publicznej skutkuje tym, iż opłata adiacencka po jego upływie nie może już zostać wymierzona. O zachowaniu trzyletniego terminu do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej powinna decydować data wydania decyzji ostatecznej, a więc takiej, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji (por. Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami pod red. G. Bieńka, wyd. Zachodnie Centrum Organizacji, Zielona Góra, 2000r., s. 212; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2001r., sygn. akt I SA 1278/00; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2006r., sygn. akt I OSK 1023/05; wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 19 lipca 2001r., sygn. akt II SA/Po 738/00). Decyzja Wójta Gminy opatrzona została datą 12 lipca 2006r., a doręczona stronie 13 lipca 2006r., a więc jeszcze przed upływem terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniesienie przez J. M. odwołania od decyzji Wójta (pismem z dnia 25 lipca 2006r.) spowodowało, iż decyzja w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej nie stała się ostateczna przed upływem trzyletniego terminu, liczonego od dnia 15 lipca 2003r. Charakter ostateczny miała dopiero decyzji organu II instancji, wydana 12 października 2006r. i doręczona stronie postępowania 16 listopada 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekając w przedmiotowej sprawie, obowiązane było uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji w I instancji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (zob. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. C. H. Beck, Warszawa, 2008r., s. 618 – 619). Umorzenie postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby w istocie, w konkretnym przypadku, do naruszenia wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), skargę należało oddalić. /-/B. Sokołowska /-/M .Kwiecińska /-/M. Bejgerowska T.M.d