I SA/Po 820/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Stanisław Małek /spr./ as.sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji z uwagi na uchybienie do jego wniesienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że orzeczenia wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ R.Wiatrowski /-/ K.Wolna-Kubicka /-/ S.Małek Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie przepisu art. 17 § 1 w związku z art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954) orzekł: "odmówić rozpatrzenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji kwoty [...] zł z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia". W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu stwierdził, iż B. H. 16 listopada 2006r. wniósł o zwolnienie spod egzekucji kwoty [...] zł przysługującej mu z tytułu sprzedaży w dniu [...] r. A. i M. małż. S. nieruchomości położonej w T.. Zainteresowany uzyskał 14 lutego 2005r. informację o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności. W tym dniu odebrał bowiem osobiście zawiadomienie o powyższym zajęciu. Przepis art. 38 powołanej ustawy stanowi, iż kto nie będąc zobowiązanym rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji. Organ pierwszej instancji uznał, iż żądanie jest bezzasadne, gdyż termin do złożenia wniosku upłynął 28 lutego 2005r. B. H. wniósł zażalenie, domagając się uwzględnienia wniosku. Zarzucił naruszenie przepisu art. 123 kpa przez błędne rozstrzygnięcie o odmowie rozpoznania wniosku oraz art. 35 § 1 i art. 6 kpa przez rozstrzygnięcie bez merytorycznego rozpoznania wniosku. Zainteresowany podkreślił, iż złożenie wniosku nawet po upływie określonego terminu nie stanowi podstawy do odmowy rozstrzygnięcia sprawy. Może być jedynie przesłanką wywierającą wpływ na nieuwzględnienie argumentacji przedstawionej we wniosku. Pozostawienie sprawy bez rozpoznania narusza słuszne jego interesy. Wnoszący zażalenie powołał się na wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie SA/Bk 310/98, w którym wskazano, iż fakt przekroczenia terminu (art. 38 § 1 powołanej ustawy) powinien być uwzględniony przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku w sprawie wyłączenia spod egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w P. zaskarżonym postanowieniem na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, a organ egzekucyjny w przypadku przekroczenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji nie jest obowiązany do jego merytorycznego rozpoznania. Odnosząc się do powołanego w zażaleniu orzeczenia NSA organ odwoławczy powołał się na inne rozstrzygnięcie (SA/Sz 1419/99), w którym wyrażono odmienny pogląd. B. H. wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 123, 35 § 1, art. 6, art. 7 i art. 8 kpa). Wskazał, iż wniosek o wyłączenie spod egzekucji pozostawiony został bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż przepis art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stwarza podstaw do wydania postanowienia odmawiającego rozpatrzenie sprawy. W piśmie uzupełniającym skargę zainteresowany zarzucił, iż czternastodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem nie został przekroczony, gdyż "nie miał prawa ani obowiązku zapoznawać się z treścią korespondencji, którą organ egzekucyjny skierował do jego żony". Okoliczności związanych z zajęciem prawa majątkowego nie mógł przedstawić w toku postępowania z uwagi na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami skargi, zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną może wystąpić do organu egzekucyjnego- w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Postanowienie organu pierwszej instancji oparte zostało na przepisie art. 17 § 1 w związku z art. 38 § 1 powołanej ustawy. Nie ustosunkowując się co do zasadności wniosku o wyłączenie spod egzekucji ani też do ustaleń będących podstawą faktyczną postanowienia, należy stwierdzić, iż ze wskazanych przepisów nie wynika uprawnienie organu egzekucyjnego do wydania postanowienia o odmowie rozpatrzenia wniosku "z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia". Powołany przez organ odwoławczy przepis art. 123 kpa ma charakter normy ogólnej, a podstawę do wydania postanowienia musi zawierać konkretny przepis prawa formalnego. Przepis art. 38 ustawy nie określa konsekwencji prawnych spowodowanych przekroczeniem terminu do wystąpienia z żądaniem wyłączenia od egzekucji zajętej rzeczy lub prawa. Organ egzekucyjny, jak to wynika z przepisów art. 38 – 44 wydaje postanowienie uwzględniające wniosek o wyłączeniu albo odmawiające wyłączenia. Odmowa wyłączenia nastąpi zarówno wówczas gdy zainteresowany nie wykaże jego merytorycznej zasadności jak i wówczas gdy złoży wniosek z uchybieniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie. Jest to bowiem materialnoprawna przesłanka uwzględniana przy ocenie merytorycznej zasadności wniosku. Należy wskazać, iż prawidłowe rozstrzygnięcie wniosku o wyłączenie spod egzekucji ma istotne znaczenie dla dalszego trybu postępowania osoby zainteresowanej, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. Na ostateczne bowiem postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, o której wyżej mowa, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego do egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 40 § 2 ustawy). Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270). Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżone postanowienia wydane zostały bowiem z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt przekroczenia terminu określonego w przepisie art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien bowiem stanowić materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie spod egzekucji (por. NSA SA/Bk 310/98). Podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia nie mogło być orzeczenie powołane przez organ odwoławczy (NSA SA/Sz 141/99). W orzeczeniu tym pominięto bowiem problem skutków rozstrzygnięcia o odmowie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji w sytuacji jego złożenia po upływie ustawowego terminu, a w szczególności, iż w takim przypadku byłaby to czynność materialno – techniczna. Wskazać należy także, iż rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny winien zawiadomić o toczącym się postępowaniu osobę obowiązaną do zapłacenia należności podatkowych (art. 28 kpa). Osoba ta jest bowiem stroną niniejszego postępowania o wyłączenie spod egzekucji, gdyż dotyczy to jej interesu prawnego. Z tych powodów na podstawie powołanego przepisu oraz art. 152, art. 200 i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/R. Wiatrowski /-/K. Wolna – Kubicka /-/St. Małek kk