II FSK 1384/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 128/06 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 stycznia 2006 r. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 128/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. W. (cyt. dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 stycznia 2006 r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. - oddalił skargę. Jako podstawę prawną podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: P.p.s.a.). 2.1. Uzasadniając zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku podał, że postanowieniem z dnia 2 września 2005 r., nr [...], Wójt Gminy N. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że do opodatkowania nie został zgłoszony m.in. budynek "punktu skupu żywca" o powierzchni 304,48 m-, nabyty dnia 15 października 2002 r. Organ I instancji decyzją z dnia 21 listopada 2005 r., nr [...], ustalił podatek od nieruchomości na 2002 r. w kwocie 17.016,40 zł. 2.2. Odwołując się od decyzji organu I instancji do SKO w L., podatnik podniósł, że nieruchomość nabyta aktem notarialnym z dnia 15 października 2002 r., Rep. A nr [...], z punktem skupu żywca o powierzchni 304,48 m-, od dnia jej nabycia do chwili obecnej nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż budynek był w bardzo złym stanie technicznym. Jednocześnie wyjaśnił, że obecnie budynek ten jest gruntownie remontowany, dlatego też uwzględnienie go w decyzji zmieniającej, jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, wraz z naliczeniem podatku wg stawki 13,20 zł za m-, jest bezzasadne. 2.3. Organ odwoławczy decyzją z dnia 23 stycznia 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 21 listopada 2005 r., wskazując w uzasadnieniu, że zły stan techniczny budynku nie powoduje zwolnienia podatnika z obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości. 2.4. W skardze na powyższą decyzję organu II instancji, skierowanej do WSA w Białymstoku, podatnik wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że organy obu instancji popełniły błąd dokonując rozstrzygnięcia na podstawie przepisów obowiązujących obecnie, a nie aktów prawnych obowiązujących w 2002 r. Podkreślił, że pojęcie "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą" ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.; w skrócie: u.p.o.l.) reguluje od 1 stycznia 2003 r. W poprzednim stanie prawnym, tj. obowiązującym w dniu nabycia punktu skupu żywca, ustawa ta zawierała definicję "gruntów związanych z działalnością gospodarczą", milczała natomiast na temat "budynków związanych z (prowadzoną) działalnością gospodarczą". W ocenie skarżącego, w poprzednim stanie prawnym opodatkowanie wyższą stawką podatkową było uzależnione jedynie od rzeczywistego wykorzystywania posiadanej nieruchomości w prowadzonej działalności gospodarczej. Taki też pogląd dominował zarówno w praktyce organów podatkowych, jak i w orzecznictwie. Wyjaśnił, że punkt skupu żywca nabył z zamiarem przeznaczenia na działalność gospodarczą, jednak po dacie nabycia obiektu oraz po gruntownej analizie jego stanu technicznego zmienił zdanie. Budynek nie był wykorzystywany na działalność gospodarczą w 2002 r. i nie jest wykorzystywany do dziś. Fakt ten, zdaniem skarżącego, pośrednio potwierdza protokół z oględzin z dnia 8 listopada 2005 r., w którym podano, że budynek znajduje się w trakcie gruntownego remontu. Skarżący wskazał, że okoliczność, iż obiekt został kupiony jako punkt skupu żywca, a działalność skarżącego polegała na handlu hurtowym i detalicznym żywnością, dodatkowo potwierdza nieprzydatność tegoż budynku w spornym okresie w prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący uznał za niezasadny zarzut dotyczący niezłożenia informacji o zmianie sposobu wykorzystania budynku punktu skupu żywca, ponieważ spełnił ten obowiązek w dniu złożenia aktualnej informacji o wszystkich innych nieruchomościach nabytych w dniu 15 października 2002 r., poprzez fakt nieujęcia go w wykazie nieruchomości podlegających opodatkowaniu. 2.5. Odpowiadając na skargę, SKO w L. wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty w niej podniesione za niezasadne. 3. Rozpatrując skargę, WSA w Białymstoku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Akceptując pogląd wyrażony w uchwale NSA z dnia 28 grudnia 1995 r., sygn. VI SA 21/95 (publ. ONSA 1996/1/9), Sąd uznał, że w 2002 r. budynki podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą mogły być uznane za obiekty wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. także wtedy, gdy w roku podatkowym nie były wykorzystane do prowadzenia wspomnianej działalności, a tym samym już samo posiadanie przez przedsiębiorcę budynku decydowało o zastosowaniu wyższej stawki podatku od nieruchomości, właściwej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Odnosząc się do argumentu, że nabyty budynek skupu żywca był w złym stanie technicznym, oraz że zakres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej zwalniał go z obowiązku uiszczenia od tegoż budynku podatku od nieruchomości, Sąd zauważył, że na mocy art. 1 i 11 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683; w skrócie: ustawa o zmianie), począwszy od 1 stycznia 2003 r. wprowadzono do w.w. ustawy - poprzez dodanie art. 1a - słowniczek pojęć zawierający definicje legalne na użytek u.p.o.l. W art. 1a ust. 1 pkt 3 znowelizowanej u.p.o.l. wskazano, że użyte w ustawie określenie "budynki i budowle związane z działalnością gospodarczą" oznacza budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy. Od powyższej zasady ustawodawca przewidział wyjątki: pierwszym z nich są budynki mieszkalne i grunty związane z tymi budynkami bez względu na sposób ich wykorzystywania, a drugi - ze względów technicznych. Powyższe oznacza, że możliwość wyłączenia z opodatkowania budynków będących w posiadaniu przedsiębiorcy z uwagi na ich stan techniczny pojawiła się dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. W związku z powyższym, argument o złym stanie technicznym budynku skupu żywca, który został nabyty w dniu 15 października 2002 r., nie mógł być brany pod uwagę przy wymiarze podatku od nieruchomości za 2002 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że nabycie 15 października 2002 r. nieruchomości zabudowanej m.in. budynkiem punktu skupu żywca na cele prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązywało skarżącego do uiszczenia podatku od całej nabytej nieruchomości, tj. od gruntów i budynków, począwszy od dnia 1 listopada 2002 r. wg stawek określonych dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą. 4. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniósł podatnik (reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego), zaskarżając ten wyrok w całości. Powołując się na podstawę kasacyjną uregulowaną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 ust. 2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. do 30 listopada 2002 r. i uznanie, że pomimo złego stanu technicznego budynku uniemożliwiającego jego wykorzystanie na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, budynek ten podlega opodatkowaniu w wysokości określonej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadniając skargę kasacyjną podano, że trudno zgodzić się z argumentacją przedstawioną w wyroku, iż definicje legalne znajdują zastosowanie do stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2003 r., w sytuacji gdy ustawa już wcześniej regulowała zasady opodatkowania nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, rozróżniając wysokość stawki opodatkowania w zależności od przedmiotu opodatkowania. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, ustawodawca wprowadzając słowniczek pojęć, miał na uwadze uporządkowanie rozbieżności interpretacyjnych dotyczących wyłączenia z opodatkowania budynków, które z uwagi na zły stan techniczny nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazano, że powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001 r., sygn. I SA/Gd 1521/99, stwierdzając, że za budynki i grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumieć należy takie nieruchomości, które przeznaczone są bezpośrednio na wspomniany cel lub spełniające funkcje usługowe (np. plac manewrowy) albo dodatkowe wobec tej działalności. Zdaniem strony, także w stanie prawnym obowiązującym w 2002 r., zły stan techniczny obiektu, uniemożliwiający jego wykorzystanie na cele związane z działalnością gospodarczą, powodował, że budynek ten nie podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Inna wykładnia art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. spowodowała niezgodność z prawem wyroku Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, tj.: na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 6. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że strona wnosząca skargę kasacyjną powołała się na pierwszą z w.w. podstaw kasacyjnych, tj. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 ust. 2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. do 30 listopada 2002 r. i uznanie, że pomimo złego stanu technicznego budynku uniemożliwiającego jego wykorzystanie na cele związane z prowadzona działalnością gospodarczą, budynek ten podlega opodatkowaniu w wysokości określonej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Na wstępie należy wskazać, że na treść rozstrzygnięcia nie miała wpływu oczywista omyłka we wskazaniu przepisu, którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., co znajduje wyraz w uzasadnieniu tejże skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 5 u.p.o.l., podwyższone stawki podatku od nieruchomości określa się od 1 m- powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i od budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast powoływany przez stronę art. 1a, stanowiący słowniczek pojęć zawierających definicje legalne, został dodany do treści u.p.o.l. przez art. 1 pkt 2 ustawy o zmianie, którą dokonano istotnych zmian w u.p.o.l. z dniem 1 stycznia 2003 r. Jakkolwiek słuszne jest twierdzenie strony, że ustawodawca wprowadzając w.w. słowniczek miał na celu uporządkowanie rozbieżności interpretacyjnych, to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że moc tych przepisów mogła obowiązywać z mocą wsteczną, które strona próbuje wysnuć z faktu, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych już przed datą 1 stycznia 2003 r. regulowała zasady opodatkowania nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stąd też nieuzasadnione jest twierdzenie, że także w stanie prawnym obowiązującym w 2002 r. zły stan techniczny obiektu uniemożliwiający jego wykorzystanie na cele związane z działalnością gospodarczą powodował, że przedmiotowy budynek nie podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W stanie prawnym obowiązującym do 2002 roku dla zaliczenia gruntu lub budynku do kategorii "związanych z działalnością gospodarczą" wystarczył sam fakt ich posiadania przez podmiot gospodarczy. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 1997 r., sygn. SA/Po 3225/95 (opublik.: Orzecz. w sprawach Samorządowych 1997 nr 4, poz. 112), stwierdził, że: "Związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej", o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5 lit. a/ u.p.o.l., nie może być utożsamiane jedynie z działalnością faktyczną" oraz: "Podatek od nieruchomości w swojej konstrukcji nie nawiązuje do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie." Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2001 r., sygn. I SA/Ka 2111/00 (niepubl.): "Grunt (część gruntu), budynek (część budynku), część budynku mieszkalnego, zajęte przez podmiot gospodarczy dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, przez cały okres posiadania ich przez ten podmiot, w całości są gruntem, częścią gruntu, budynkiem lub częścią budynku związanymi z działalnością gospodarczą, tj. gruntem, budynkiem, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 3 u.p.o.l." Reasumując należy stwierdzić, że w roku 2002, aby zaliczyć grunt lub budynek do kategorii "związanych z działalnością gospodarczą" wystarczył fakt ich posiadania przez podmiot gospodarczy bez względu na to, czy tenże grunt lub budynek nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na stan techniczny. 6. Z wyżej przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a.