III SA/Wa 1688/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania skargi na czynność egzekucyjną za bezprzedmiotową i umorzenia postępowania w sprawie 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienie i poprzedzające je postanowienie nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1688/07 Uzasadnienie Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako k.p.a.), art. 18, art. 23 § 5 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], którym uznano skargę na czynności egzekucyjne za bezprzedmiotową i umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego M. K. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wszczął w stosunku do małżonków G. i M. K. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005, który został określony decyzją z dnia [...] września 2006 r. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] organ dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego i jego małżonki z rachunku bankowego. Zawiadomienie to doręczono zobowiązanym razem z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 30 listopada 2006 r. Pismem z dnia 30 listopada 2006 r. M. K. wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na wystawieniu przez organ zawiadomienia o w/w zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz wniósł o "umorzenie czynności wykonanych w formie zajęcia rachunku bankowego" oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że zajęcia rachunku bankowego dokonano na podstawie tytułu wykonawczego, który w zawiadomieniu o zajęciu oznaczono numerem [...] podczas gdy skarżącemu doręczono odpis tytułu o numerze [...]. Skarżący podnosił że egzekwowana od niego należność nie istnieje z uwagi na to, że skarżący z małżonką w zeznaniu podatkowym za rok 2005 wykazali nadpłatę podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005. Ponadto skarżący wskazał, że decyzja wymiarowa na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy nie jest ostateczna, gdyż wniesione zostało od niej odwołanie a ponadto skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji, który do dnia złożenia skargi nie został rozpatrzony. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] uznał skargę wniesioną przez M. K. na w/w czynność egzekucyjną za bezprzedmiotową i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2006 r. zostało uchylone w dniu [...] grudnia 2006 r. Z tego względu organ uznał, że stosując odpowiednio przepis art. 105 k.p.a. należało umorzyć postępowanie prowadzone na podstawie skargi wniesionej przez zobowiązanego na w/w zajęcie, które przed rozpoznaniem skargi zostało uchylone. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Ministra Finansów. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosił, że organ egzekucyjny w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania obowiązany był do wydania decyzji na podstawie art. 105 k.p.a. a nie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie postanowienia. Skarżący twierdził, że z oznaczenia tytułu wykonawczego oraz jego oznaczenia w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności wynika, że w stosunku do skarżącego organ w przedmiocie podatku dochodowego za rok 2005 prowadził dwa postępowania egzekucyjne. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Minister Finansów stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. i organ zgodnie z treścią przepisu art. 17 § 1 u.p.e.a. obowiązany był do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Odnosząc się do zawartego w skardze i w zażaleniu zarzutu niewłaściwego oznaczenia tytułu wykonawczego organ wskazał, że numer [...] w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego został dodany do numeru tytułu wykonawczego [...] przez system informatyczny EGAPLOTAX oraz, że okoliczność ta nie ma wpływu na prawidłowe oznaczenie tytułu wykonawczego. Na postanowienie organu drugiej instancji M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący podniósł te same argumentu dotyczące oznaczenia tytułu wykonawczego, które zawarł w skardze na czynność egzekucyjną oraz w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucał naruszenie art. 26 § 1 i 5 oraz art. 1a u.p.e.a. przez uznanie w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowe dokonania zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącemu przed doręczeniem mu tytułu wykonawczego. Skarżący twierdził, iż organy nie rozważyły istnienia egzekwowanego obowiązku, mimo że zdaniem skarżącego przysługiwała mu nadpłata w podatku dochodowym za rok 2005. Zdaniem skarżącego zaniechaniem tym organy naruszyły przepisy art. 7 w związku z art. 1a u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wypełniając określony w tym przepisie obowiązek rozważenia, czy w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, które nie zostało wskazane przez autora skargi, Sąd doszedł do wniosku, że wydane w niniejszej sprawie w obydwu instancjach postanowienia naruszały przepis art. 105 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie organy uznały, że skoro zajęcie wierzytelności., którego dotyczyła skarga wniesiona przez skarżącego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., zostało uchylone to skarga stała się bezprzedmiotowa, a także bezprzedmiotowe stało się postępowanie zainicjowane tą skargą. Z poglądem tym zgodzić się nie można. Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga określona w powołanym przepisie służyć ma zapewnieniu możliwości weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym czynności podejmowanych przez organ lub egzekutora w celu wyegzekwowania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Zatem w przypadku wniesienia skargi określonej w powołanym przepisie, jej przedmiotem jest uprawnienie zobowiązanego do uzyskania wypowiedzi organu nadzoru co do prawidłowości czynności podjętych w postępowaniu egzekucyjnym przez organ egzekucyjny lub egzekutora. Tak określona istota skargi na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora przesądza o tym, że nie można uznać za bezprzedmiotową skargi, która dotyczy konkretnej czynności dokonaj w postępowaniu egzekucyjnym, chociażby czynność ta później została uchylona. Skoro czynność postępowania egzekucyjnego miała miejsce to zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązany ma prawo do jej zweryfikowania z udziałem organu nadzoru. Należy przy tym podkreślić, że samo uchylenie czynności nie zawsze oznacza zniesienie wszystkich negatywnych skutków tej czynności, gdyż w przypadku niektórych czynności samo ich wykonanie pociąga za sobą skutki o charakterze nieodwracalnym. Zatem uzyskanie oceny legalności dokonanej w postępowaniu egzekucyjnym czynności może mieć znaczenie dla zobowiązanego w związku z możliwością dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej czynnościami niezgodnymi z prawem. Z tych względów Sąd nie mógł uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., który na podstawie art. 18 u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonane w niniejszej sprawie zawiadomienie skarżącego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego było nieprawidłowe. W zawiadomieniu tym wskazano nieprawidłowy numer tytułu wykonawczego. W zawiadomieniu do właściwego numeru tytułu wykonawczego dodano nowy człon. Zgodnie z treścią załącznika nr 14 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego należy wskazać numer tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie organ w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2006 r. wskazał niewątpliwie inny numer tytułu niż prawidłowy numer wpisany na tytule wykonawczym. Okoliczności tej nie może zmienić fakt, że różnica w zakresie oznaczenia tytułu wykonawczego dotyczyła jednego członu numeru, który zdaniem organów został dopisany automatycznie przez program informatyczny przy pomocy którego sporządzone zostało zawiadomienie o zajęciu. Przypisanie czynności egzekucyjnej do konkretnego postępowania egzekucyjnego następuje przez wskazanie na dowodzie dokumentującym wykonanie tej czynności numeru tytułu wykonawczego na podstawie, którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W przypadku osób w stosunku, do których organ prowadzi postępowania na podstawie więcej niż jednego tytułu wykonawczego owo przyporządkowanie czynności egzekucyjnych do konkretnego postępowania może mieć istotne znaczenie w związku z potrzebą uzyskania przez obowiązanego orientacji w przebiegu poszczególnych postępowań egzekucyjnych. Wskazanie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego innego numeru tytułu wykonawczego niż rzeczywisty numer tytuły wykonawczego na podstawie, którego prowadzono postępowanie egzekucyjne nie przyczynia się do właściwego informowania zobowiązanego o przebiegu postępowania egzekucyjnego. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 26 § 1 i 5 w związku z art. 1a u.p.e.a. przez uznanie, że nie narusza prawa zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, które zostaje dokonane przed doręczeniem skarżącemu odpisu tytuły wykonawczego należało uznać za bezzasadny. Przepis art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że wszczęcie egzekucji w administracji następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tak więc treść tego przepisu wskazuje wprost, że możliwe jest zajęcie wierzytelności zobowiązanego przed doręczeniem mu tytułu wykonawczego i zajęcie to skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Podnoszony w skardze zarzut nieuwzględnienia przez organy obydwu instancji okoliczności świadczących o tym, że egzekwowany obowiązek nie istniał z uwagi na przysługującą skarżącemu nadpłatę podatku nie mógł być uznany za zasadny. Nieistnienie egzekwowanego obowiązku jest okolicznością, która na podstawie art.33 pkt 1 u.p.e.a. może być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a zatem okoliczność ta nie może być oceniana w postępowaniu prowadzonym na podstawie skargi określonej w art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarga pomimo bezzasadności podniesionych w niej zarzutów zasługiwała na uwzględnienie. W prowadzonym ponownie postępowaniu organ nadzoru obowiązany będzie do rozpoznania skargi M. K. z dnia 30 listopad 2006 r. w sposób merytoryczny z uwzględnieniem stanowiska prawnego wyrażonego w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wydane w niniejszej sprawie postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji naruszały przepis art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.