I SA/Gl 178/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Aleksander Batoryna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt. 1, a także art. 64 c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. ), Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez [...] S.A. z siedzibą w K. reprezentowaną przez J.G., na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do [...] S.A. na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr SW [...] z dnia 7 kwietnia 2006 r. wystawionych przez Burmistrza Miasta B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przedstawiono w pierwszej kolejności przebieg postępowania egzekucyjnego i w tych ramach wskazano, że w dniu 7 kwietnia 2004 r. Burmistrz Miasta B. działając jako wierzyciel wystawił 3 tytuły wykonawcze wskazujące jako zobowiązanego [...] S.A. w K., następcę prawnego A S.A. z siedzibą w T., a dotyczące zaległości z tytułu podatku o od nieruchomości o numerach: - [...] za miesiące od stycznia do kwietnia 1996 r. w łącznej kwocie [...] zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, - [...] za miesiące od maja do sierpnia 1996r. w łącznej kwocie [...] zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, oraz - [...] za miesiące od września do grudnia 1996r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Powyższe tytuły wykonawcze zostały przekazane do realizacji Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zgodnie z właściwością, a organ egzekucyjny po ich otrzymaniu miał obowiązek nadać tym dokumentom swoje numery i tak dla: - tytułu wykonawczego o Nr [...] nadał numer [...], - tytułu wykonawczego o Nr [...] nadał numer [...], - tytułu wykonawczego o Nr [...]nadał numer [...]. Wszczynając postępowanie egzekucyjne do wymienionych tytułów wykonawczych w dniu 22 kwietnia 2004 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanej [...] S.A. w K. stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem o nr [...] tj. w Banku B, obejmujące zaległości wynikające z tytułu wykonawczego o nr [...]. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej [...]S.A. w K. w dniu 26 kwietnia 2004 r. W tym samym dniu doręczono również to zawiadomienie dłużnikowi zajętej wierzytelności. Następnie w dniu 27 kwietnia 2004 r. zawiadomieniami o Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia prawa majątkowego zobowiązanej [...] stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank tj. w C S.A. w K. przy ul. [...] w K., do tytułów wykonawczych o Nr [...]. Zawiadomienia te C S.A. w K. oraz [...]S.A. w K. wraz z odpisami tytułów wykonawczych otrzymali w dniu 29 kwietnia 2004 r. (potwierdzenia odbioru w aktach sprawy ). Urząd Miasta w B. pismem z dnia 30 kwietnia 2004 r. skierowanym do Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] S.A. na kwotę [...] zł tytułem zaległości w podatku od nieruchomości do dnia 31 maja 2004 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 4 maja 2004 r. zawiesił rzeczone postępowanie egzekucyjne do dnia 31 maja 2004 r. do wszystkich trzech tytułów wykonawczych. To spowodowało, że w dniu 4 maja 2004 r. organ egzekucyjny zmienił wysokość zajęcia z dnia 22 kwietnia 2004 r. do tytułu wykonawczego o Nr [...]do wysokości kwoty kosztów egzekucyjnych tj. [...] zł, oraz kosztów upomnienia w wysokości [...] zł. Zawiadomienie to zostało doręczone Bankowi B w dniu 4 maja 2004 r., natomiast [...] S.A. w K. w dniu 6 maja 2004 r. Zawiadomieniami z tego samego dnia organ egzekucyjny zmienił wysokość zajęcia do tytułów wykonawczych o Nr [...] i [...]do wysokości kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...] zł. Zawiadomienia te C S.A. oraz [...]S.A. otrzymały w dniu 6 maja 2004 r. Następnie pismem z dnia 25 maja 2004 r. Burmistrz Miasta B. wniósł o podjęcie i pilne kontynuowanie zawieszonego postępowania egzekucyjnego wobec [...] S.A. w K. Kolejnym pismem Burmistrz Miasta B. wniósł ponownie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku ze spełnieniem warunków ugody zawartej w dniu 14 czerwca 2004 r. pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a [...] S.A. w K. Nie wskazał jednak do kiedy należy zawiesić to postępowanie. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2004 r. organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wszystkich trzech tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 15 czerwca 2004 r. organ egzekucyjny skierował do Banku B i do C S.A. w K. zawiadomienia o wstrzymaniu realizacji zajęć wierzytelności zobowiązanego. Na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2004 r. uchylił zajęcie w powyższym Banku B. Następnie w dniu 7 marca 2006 r. [...] S.A. wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ) z prośbą o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do wszystkich tytułów wykonawczych. Także Urząd Miasta B. jako wierzyciel skierował w dniu 15 marca 2006 r. pismo, w którym wnosił o wycofanie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości zobowiązanej [...] z tytułu podatku od nieruchomości za 1996 r. w związku z uregulowaniem całej należności w kwocie [...] zł w dniu 14 czerwca 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec [...]. Następnie pismem z dnia 10 maja 2006 r. [...] S.A. zwróciła się z prośbą do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją prowadzoną w oparciu o wymienione wcześniej trzy tytuły wykonawcze podnosząc między innymi brak doręczenia tytułów wykonawczych o Nr [...] i [...]co narusza art. 32 ustawy egzekucyjnej. W ocenie [...], taki stan rzeczy pozbawiał zobowiązanego możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia tj. złożenia zarzutów. Brak doręczenia tytułów wykonawczych uniemożliwiał też dokonania analizy treści tych dokumentów. Zatem skarżąca stwierdza, że podjęte przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne dokonane do tych tytułów wykonawczych były bezprawne. Okoliczność ta, w ocenie [...], rodzi obowiązek zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych naliczonych do dwóch w/w tytułów wykonawczych w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. W dniu [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie o Nr [...], mocą którego po rozpatrzeniu rzeczonego wniosku postanowił odmówić zwrotu kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu na to postanowienie [...] reprezentowana przez pełnomocnika J.G. wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła fakt braku doręczenia zobowiązanej Spółce dwóch odpisów tytułów wykonawczych. Nie negując, iż otrzymała przesyłki polecone o Nr [...] i [...],[...] twierdzi jednak, że w przesyłkach tych były tylko zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia 27 kwietnia 2004 r., a nie sporne tytuły wykonawcze. W ocenie [...] S.A. w K. rozbieżność zdań zarówno organu egzekucyjnego jak i skarżącej w zakresie zawartości doręczonych przesyłek wymaga wszechstronnego wyjaśnienia aby stan faktyczny nie budził wątpliwości. Skarżąca twierdzi również, że ocena dokonana przez organ egzekucyjny w zakresie zachowania się Spółki, a w szczególności nie wykorzystania przysługujących środków zaskarżenia jest niedopuszczalna, gdyż właśnie brak doręczenia tych wspomnianych dokumentów pozbawiło stronę możliwości weryfikacji prawidłowości prowadzonej egzekucji, a w konsekwencji złożenia zarzutu. Zdaniem [...]S.A. w zaistniałej sytuacji Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. powinien zwrócić pobrane koszty egzekucyjne, bowiem zgodnie z art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu (...). W rozpatrywanej sprawie okoliczność niedoręczenia tytułów wykonawczych przesądziła o bezprawnym prowadzeniu postępowania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził na wstępie, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż [...] S.A. w K.; następca prawny A S.A., nie uregulowała w terminie należności wynikających z tytułu podatku od nieruchomości za 1996 r. orzeczonym decyzją z dnia [...] o numerze [...]. W związku z powyższym Burmistrz Miasta B. był uprawniony, a zarazem zobowiązany do skierowania tych należności do przymusowego ściągnięcia. Wszczęcie egzekucji na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego i zastosowanie przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rodzi skutki w postaci ponoszenia kosztów egzekucyjnych, na które składają się opłaty i wydatki egzekucyjne. Opłaty egzekucyjne stosownie do art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny pobiera się za dokonane czynności egzekucyjne, natomiast wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez ten organ w związku z prowadzeniem egzekucji (art. 64b ustawy egzekucyjnej). Generalną zasadą, wynikającą z przepisów art. 64 c ustawy egzekucyjnej jest, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego z zastrzeżeniem § 2 - 4 tego artykułu. Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych organ nadzoru stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia w zgromadzonych materiałach dowodowych w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że tytuły wykonawcze o Nr [...] i [...], które odpowiadają numerom nadanym przez wierzyciela w rubrykach 5 tych dokumentów tj. [...] i [...] zostały doręczone [...] S.A. w K. wraz z zawiadomieniami o zajęciu znak: [...],[...], w dniu 29 kwietnia 2004 r. na dowód czego w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru listów poleconych o Nr R [...] i R [...]. Na potwierdzeniach tych organ egzekucyjny wskazał:- rodzaj pisma "zaj. wierzyt + odpis [...]" - numer pisma "[...]" z dnia ,,27.04.2004" - rodzaj pisma "zaj. wierzyt + odpis [...]" - numer pisma " [...]" z dnia ,,27.04.2004". Zdaniem organu nadzoru trudno więc przyjąć za słuszne stwierdzenie Spółki, iż nie neguje faktu odebrania przez nią listów poleconych o nr jw. lecz twierdzi, iż w przedmiotowych przesyłkach brak było odpisów tytułów wykonawczych. Spółka potwierdziła na zwrotnych potwierdzeniach odbioru fakt odebrania zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przed potwierdzeniem odbioru przesyłki przez osobę uprawnioną, w sytuacji gdy na potwierdzeniu są wskazane dokumenty, które winne znajdować się w przesyłce, przed złożeniem podpisu na tym dokumencie otworzyć ją i dokonać ich sprawdzenia. W sytuacji potwierdzenia przez [...] S.A. odbioru zawiadomień o zajęciu wierzytelności wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 29 kwietnia 2004 r. dokumenty te uważa się za doręczone z dniem ich odbioru. Zgodnie bowiem z art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia, co miało miejsce w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego [...] S.A. w K. podniosła zarzut naruszenia art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o ten zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia . W uzasadnieniu skargi, po szczegółowym przedstawieniu przebiegu postępowania egzekucyjnego [...] powtórzyła istotę argumentacji podniesionej w zażaleniu. Podtrzymała w szczególności twierdzenie, że skoro między nią a organem egzekucyjnym powstała rozbieżność co do tak istotnej okoliczności jak doręczenie odpisu tytułów wykonawczych, to organ egzekucyjny winien dokonać wszystkich możliwych czynności dowodowych dla jej wyjaśnienia. W szczególności winien przychylić się do wniosku dowodowego sformułowanego w zażaleniu o dokonanie rzeczonych ustaleń w oparciu o księgę kancelaryjną pism wychodzących z Drugiego Urzędu Skarbowego w K. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia przywołać należy niektóre zawarte w ustawie egzekucyjnej regulacje dotyczące kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ten przepis określa zasadę ponoszenia kosztów postępowania. Nie ma on jednak zastosowania w sytuacji określonej w art. 64 c § 3 powołanej ustawy, to znaczy gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Koszty te ponosi wtedy wierzyciel lub organ egzekucyjny, w zależności od tego, kto spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania. Zaś § 4 omawianego art. 64 c stanowi, iż wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu. Wierzyciel pokrywa również koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Z przytoczonych wyżej przepisów, regulujących kwestię ponoszenia kosztów egzekucyjnych wynika, iż zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność tej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. R. Hauser, Zb. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przedstawiona zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych (art. 64 c § 3 i 4 wyżej powołany). Z art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W zasadzie nie ma sporu między stronami postępowania sądowego, co do tego, że gdyby okazało się, że z naruszeniem art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu ([...] S.A.) dwóch tytułów wykonawczych, to takie wszczęcie i prowadzenie egzekucji byłoby niezgodne z prawem. Spór dotyczy wyłącznie sfery ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jest oczywiste, że ustalenie faktu niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji musi mieć charakter jednoznaczny, nie budzący jakichkolwiek wątpliwości. Taki zatem charakter w rozpoznawanej sprawie musiało mieć ustalenie niedoręczenia skarżącej [...] dwóch wymienianych wcześniej tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny i organ nadzoru opierając się na fakcie istnienia potwierdzonego przez odbiorcę pocztowego dowodu doręczenia przesyłek pocztowych z adnotacjami wskazującymi, iż przesyłki zawierały również sporne dokumenty przyjmuje domniemanie ich doręczenia. Strona skarżąca natomiast żądała w toku postępowania wszczętego jej wnioskiem o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych wzbogacenia materiału dowodowego o zapisy w księdze kancelaryjnej pism wychodzących z organu egzekucyjnego. Wniosek taki został zawarty w uzasadnieniu zażalenia na postanowieniem w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów. Mając na względzie naczelną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej sformułowaną ogólnie w art. 7 kpa, a rozbudowaną w art. 77 i 78 kpa, którą z mocy art. 18 ustawy egzekucyjnej winien kierować się organ egzekucyjny, wspomniany wniosek dowodowy był w pełni zasadny. Zmierzał bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skoro przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenia dla sprawy, to owo żądanie strony skarżącej dotyczące przeprowadzenia dowodu należało uwzględnić. Organ egzekucyjny mógł żądania strony nie uwzględnić tylko wtedy, gdyby wykazał, że zachodzą przesłanki wymienione w art. 78 § 2 kpa. Tymczasem, organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie tylko nie podjęli analizy wniosku dowodowego zawartego w zażaleniu na płaszczyźnie art. 78 § 1 i 2 kpa ale wniosek ten zupełnie pominęli, nie odnosząc się do niego ani w zaskarżonym postanowieniu, ani w odpowiedzi na skargę, gdzie został podniesiony zarzut naruszenia tych przepisów. Uchybienie to jest tym bardziej rażące, że chodzi o nieskomplikowaną czynność dowodową, sam zaś środek dowodowy znajdował się w wyłącznej dyspozycji organu egzekucyjnego. Tym samym, uznać należy, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 77 i 78 § 1 kpa mającego wpływ na wynik sprawy okazał się zasadny. Musiało to skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania sadowego oparte zostało na przepisie art. 200 tej samej ustawy.