II OSK 748/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1710/07 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od J. G. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 220 (słownie dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 748/08 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 grudnia 2007 r., VI SA/Wa 1710/07 uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2007 r., nr [...] i utrzymaną nią mocy decyzję Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja utrzymana nią w mocy naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Każdy z orzekających w sprawie organów był związany rygorami procedury administracyjnej. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie powinno być zatem prowadzone w sposób zapewniający pełną realizację zasad ogólnych tej procedury. Z art. 6, 7 k.p.a. statuujących zasadę praworządności i prawdy obiektywnej wynika dla organu administracji obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie materiału dowodowego, który powinien być stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. wyczerpująco zebrany tj. w sposób umożliwiający poczynienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, a następnie wnikliwie oceniony. Ustalenia i ocena prawna powinny, stosownie do wymogu art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji. Tylko bowiem uzasadnienie decyzji odpowiadające tym wymogom jest źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i jako takie umożliwia dokonanie przez Sąd kontroli zaskarżonego aktu. W takim zakresie organy postępowania nie prowadziły, a uzasadnienie decyzji nie w pełni odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ I instancji wskazując jako podstawę materialnoprawną decyzji art. 18 ust. 1 pkt 2 w. zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 5 pkt 3 i 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.) uznał, iż uzasadnieniem faktycznym dla cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy jest zdarzenie mające miejsce w dniu [...] października 2006 r., polegające na oddaniu przez stronę strzałów z posiadanej broni myśliwskiej do tarczy umieszczonej na bramie wjazdowej, warunkowe umorzenie postępowania karnego o czyny z art. 270 § 1 i art. 286 § 3 k.k. zaś naruszenie zasad określonych w art. 18 ust. 5 pkt 3 i 6 powołanej ustawy wynika z faktu, iż strona w terminie określonym w art. 26 ustawy nie powiadomiła stosownego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu i oddając strzały w dniu [...] października 2006 r. naruszyła przepis art. 45 ustawy. Zarzut naruszenia obowiązku zawiadomienia organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu oparty jest tylko na twierdzeniu organu. Organ twierdzenia tego w żaden sposób nie uzasadnił, nie odwołał się do stosownych dowodów skutkujących w jego ocenie takim ustaleniem. Z uzasadnienia nie wynika, kiedy nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania, kiedy dokonano formalnych czynności zw. z zaniechaniem wreszcie, w jakiej dacie w istocie doszło do zawiadomienia organu Policji o tej zmianie, a w aktach administracyjnych znajdują się jedynie odręczne zapiski odnoszące się do tego zagadnienia i wydruk z bazy KSIP. Nawet do tych materiałów organ się nie odniósł, ograniczając się jedynie do jednozdaniowego twierdzenia, iż zawiadomienia strona dokonała po upływie 6 miesięcy. Brak wskazania dowodów, na których organ się oparł czyniąc powyższe ustalenia stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. uniemożliwiając sądową kontrolę decyzji w tym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy strona konsekwentnie to ustalenie podważa. Wystarczającą podstawą cofnięcia pozwolenia na broń byłoby spełnienie przesłanek z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy zgodnie, z którym organ Policji zobligowany jest do cofnięcia pozwolenia na broń osobie, która należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 cyt. ustawy. Zdaniem organu przebieg zdarzenia w dniu [...] października 2006 r. oraz fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego w sprawie o sygn. [...] uzasadnia przyjęcie, iż skarżącego należy zaliczyć do osób określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Jednakże, w świetle powołanego przepisu jedynie skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo m. in. przeciwko mieniu lub prowadzenie postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa (bądź przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu) zwalnia organ z obowiązku szczegółowej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu ustalenia, czy istnieje uzasadniona obawa, że strona może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taka sytuacja jednak w sprawie nie zachodzi. Obowiązkiem organu było zatem wnikliwe rozpatrzenie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia powyższej przesłanki. Do tego aspektu organ odniósł się ogólnikowo nie uzasadniając swojego stanowiska w sposób w pełni zgodny z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. Odwołanie się do kary upomnienia wymierzonej stronie przez Zarząd Koła Łowieckiego i uchybień w zakresie wykonywania obowiązków myśliwego też zresztą nie popartych dowodami również nie jest wystarczające do przyjęcia, iż organ w sposób zgodny z rygorami procedury administracyjnej uzasadnił swoje stanowisko, co do istnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 j ustawy. Organ II instancji, chociaż odmiennie od stanowiska Komendanta Wojewódzkiego uznał, iż stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje dyspozycji art. 18 ust. 5 pkt 6 ww. ustawy z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w K. z [...] maja 2007 r. [...] uniewinniający skarżącego od popełnienia wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 11 ustawy, to jednak w pozostałym zakresie sprawy w sposób zgodny z zasadami procedury administracyjnej również nie rozpoznał, co skutkuje wadliwością także zaskarżonej decyzji. Podzielił bowiem bezkrytycznie ustalenia organu I instancji o naruszeniu przez stronę obowiązku z art. 26 ustawy pomijając fakt, iż jak wyżej wskazano zostały one przywołane bez odwołania się do stosownych dowodów wskazujących na zasadność powyższego ustalenia. Zatem takie uzasadnienie organu II instancji nie odpowiada w pełni w tym zakresie wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Warunkowe umorzenie postępowania nie wywołuje skutku, jakie przepisy prawne wiążą z wyrokiem uniewinniającym, ale również tego rodzaju orzeczenie Sądu nie jest równoznaczne ze skazaniem za przestępstwo. Skoro zatem strona za żadne z przestępstw, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy nie została skazana i nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, to organ II instancji winien szczegółowo wskazać i ocenić całokształt okoliczności z punktu widzenia powołanego przepisu. Samo tylko odwołanie się do wskazanych zdarzeń nie jest wystarczające do przyjęcia, iż wymóg prawidłowego uzasadnienia decyzji został spełniony. Komendant Główny Policji zaskarżył powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na naruszeniu: - przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, polegającą na przyjęciu, że wobec J. G. nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, pomimo warunkowego umorzenia wobec wymienionego postępowania karnego, w którym ustalono, iż popełnił on przestępstwo przeciwko mieniu - przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z uzasadnienia decyzji Komendanta Głównego Policji nie wynika, kiedy nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania oraz w jakiej dacie doszło do zawiadomienia organu Policji o tej zmianie, oraz na nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podnoszonego w odpowiedzi na skargę faktu, że J. G. dokonał zgłoszenia o zmianie miejsca stałego pobytu pismem z dnia 14 maja 2007 r.. Powołując się na wskazane powyżej zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Stosownie natomiast do brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Interpretacja powołanych przepisów wskazuje wprost, że prawomocne skazanie osoby posiadającej pozwolenie na broń choćby za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy lub postawienie jej zarzutów odnośnie popełnienia tych przestępstw, nakazuje uznać taką osobę za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w konsekwencji obliguje organy Policji do cofnięcia wydanego jej pozwolenia. Jednakże mając na względzie dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, stwierdzić należy, że ustawodawca poprzez zastosowanie zwrotu "w szczególności" jedynie przykładowo wymienił okoliczności, które mogą wzbudzać uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Należy również zauważyć, iż zwrot ten wskazuje także na rodzaj okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy interpretacji ww. przepisu. Jeżeli bowiem ustawodawca zdecydował, iż na uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, wskazuje toczenie się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa skierowanego przeciwko mieniu, to tym bardziej na taką obawę powinno wskazywać warunkowe umorzenie postępowania o popełnienie tak zakwalifikowanego czynu. Z ustaleń przedmiotowej sprawy wynika bowiem, iż w stosunku do J. G., Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim wyrokiem z dnia [...] maja 2006 r., [...] warunkowo umorzył postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k. Zastosowana przez sąd karny instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego charakteryzuje się wystąpieniem kilku przesłanek, takich jak: brak wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu oraz ustalenie, iż sprawca czynu jest winnym jego popełnienia. Zatem skoro J. G. popełnił przestępstwo przeciwko mieniu, to należy uznać, iż w stosunku do wymienionego zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Niezrozumiałe jest bowiem wnioskowanie, iż na taką obawę wskazuje fakt postawienia posiadaczowi pozwolenia na broń zarzutu dotyczącego popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, natomiast brak jest tej obawy w przypadku warunkowego umorzenia postępowania o popełnienie takiego czynu. Rozwijając tą argumentację, wskazać należy, iż instytucja przedstawienia zarzutów, o której mowa w art. 313 § 1 k.p.k. odnosi się do prawdopodobieństwa popełnienia przez daną osobę przestępstwa (jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów - art. 313 § 1 in principio k.p.k.). Natomiast wyrok warunkowo umarzający postępowanie potwierdza, iż dana osoba popełniła zarzucony jej czyn zabroniony. Zatem w tym wypadku zachodzi nie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa, lecz pewność. W świetle powyższej argumentacji wnioskowanie poczynione w przedmiotowej sprawie przez Sąd, którego rezultatem jest przyjęcie, iż uzasadniona obawa, że posiadacz pozwolenia może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w przypadku, gdy zachodzi jedynie prawdopodobieństwo popełnienia czynu przeciwko mieniu, a obawa taka nie zachodzi w przypadku pewności, iż taka osoba czyn przeciwko mieniu bezsprzecznie popełniła nie zasługuje na uwzględnienie. Naruszenie przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kolejną przesłanką na podstawie, której organy Policji cofnęły skarżącemu pozwolenie na broń była przesłanka określona z art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy. Zgodnie z nią, organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 26. W toku postępowania administracyjnego organy Policji ustaliły, iż J. G. nie wykonał tego obowiązku. Sąd I instancji stwierdził, iż: "Organ twierdzenia tego w żaden sposób nie uzasadnił, nie odwołał się do stosownych dowodów skutkujących w jego ocenie takim ustaleniem. Z uzasadnienia nie wynika, kiedy nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania, kiedy dokonano formalnych czynności zw. z zaniechaniem, wreszcie w jakiej dacie w istocie doszło do zawiadomienia organu Policji o tej zmianie, a w aktach administracyjnych znajdują się jedynie odręczne zapiski odnoszące się do tego zagadnienia i wydruk z bazy KSIP". "Nawet do tych materiałów organ się nie odniósł, ograniczając się jedynie do jednozdaniowego twierdzenia, iż zawiadomienia strona dokonała po upływie 6 miesięcy". Zgodnie z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zastosował się w pełni do dyspozycji tego przepisu. Z uzasadnienia decyzji Komendanta Głównego Policji wynika bowiem, iż J. G. zawiadomił organ policji o zmianie miejsca zamieszkania 14 maja 2007 r., podczas gdy zameldowany był pod tym adresem od 30 października 2006 r. Wskazane ustalenia zostały poczynione na podstawie akt postępowania administracyjnego, które zawierają dowody je potwierdzające. W aktach tych znajduje się pismo J. G. z 14 maja 2007 r. zawiadamiające o zmianie miejsca zamieszkania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd nie odniósł się w tym zakresie do stanowiska organu, który również przedmiotową kwestię podnosił w odpowiedzi na skargę, wprost w niej wskazując na formę i datę dokonania przez J. G. zgłoszenia o zmianie miejsca stałego pobytu. Nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do tego stanowiska organu wskazuje również na uchybienie przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem oba podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne. Pierwszy z zarzutów dotyczący błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji właściwy organ policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 cyt. wyżej ustawy. Zastosowanie przez organ policji powołanego przepisu i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Jedną z takich kategorii osób są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanych prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika w sposób oczywisty, że ma on przede wszystkim zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wskazanych w tym przepisie albo, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Mówiąc innymi słowy, cofnięcie pozwolenie na broń jest uzasadnione faktem skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, ale i prawdopodobieństwem popełnienia takiego przestępstwa w stopniu uzasadniającym wszczęcie postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa. Fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa przeciwko mieniu jest bezsporny, co jednoznacznie wynika z orzeczenia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z 30 maja 2006 r., IIK 197/03, którym warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i z art. 286 § 3 k.k.. Tym samym organy administracyjne miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy je im cofnąć (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy). Za zasadny należało również uznać drugi z podniesionych zarzutów. Napisanie uzasadnienia zawsze wymaga dołożenia należytej staranności. Jak bowiem trafnie zauważył NSA, uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym. Ma ono dać rękojmię, że sąd starannie zastanawiał się nad rozstrzygnięciem; ma umożliwić wyższej instancji zorientowanie się, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma służyć w razie wątpliwości ustaleniu granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków wyroku, a także przekonaniu stron co do trafności motywów wydanego rozstrzygnięcia – por. uchwała 7 sędziów NSA z 11 grudnia 2006 r., I FPS 3/06. W szczególności, uzasadnienie wyroku nie powinno pomijać znajdujących się w aktach sprawy dowodów, istotnych dla oceny stanu faktycznego, istniejącego w rozpoznawanej sprawie. Chociaż w aktach niniejszej sprawy znajduje się pismo J. G. z 14 maja 2007 r. zawiadamiające o zmianie miejsca zamieszkania, to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całkowicie pominięto znaczenie tego środka dowodowego. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje możliwości jednoznacznej rekonstrukcji faktycznej podstawy rozstrzygnięcia, a więc stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.