I SA/Wa 1448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w M. S.A. z siedzibą w M. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z mocy prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...]sierpnia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w M. S.A. z siedzibą w M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. w M. , zwanego dalej "P. S.A.", utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] odmawiającą uwłaszczenia Przedsiębiorstwa P. w M. gruntem położonym w M. stanowiącym działki nr [...] i nr [...]. Decyzja została wydana w następująco ustalonym stanie faktycznym: Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo P. w M. gruntu położonego w M. przy ul. [...] stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m kw. i nr [...] o pow. [...] m kw. Od decyzji odmownej odwołanie złożyła P. S.A., zarzucając naruszenie art. 7 kpa przez niewyjaśnienie sprawy w świetle dokumentów przedstawionych przez stronę. W szczególności nie wzięto pod uwagę dowodów w postaci protokołu przekazania przedmiotowego terenu ówczesnemu przedsiębiorstwu P. przez Centralną Dyrekcję Okręgowych Kolei Państwowych w W. w dniu [...] lipca 1979 r. oraz złożonego w tej sprawie oświadczenia. Tym samym, zdaniem odwołującego się P. S.A., organ I instancji uchybił przepisom par. 4 ust. 1 pkt 9 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Minister Budownictwa nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że protokół, na który powołuje się P. S.A. (zachowany tylko w kopii), jest dowodem przekazania środka trwałego. Pomijając to, że nie zawiera podpisów i nazwy jednostki, której przekazano plac, to nie jest on dokumentem wskazującym na prawo zarządu do gruntu, gdyż tego rodzaju protokół nie został wymieniony w par. 4 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. W szczególności nie jest to protokół przekazania nieruchomości, o którym mowa w par. 4 pkt 9 rozporządzenia. Niezależnie od tego, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia [...] listopada 2003 r. sygn. akt [...] Skarb Państwa uzyskał prawo własności w stosunku do działki nr [...] przez zasiedzenie dopiero z dniem 1 stycznia 1990 r. (w stosunku do działki nr [...] prawo to wynikało z aktu notarialnego z 1958 roku). Uzyskanie prawa zarządu w stosunku do działki nr [...] było więc możliwe dopiero od dnia 1 stycznia 1990 r.; prawo to bowiem mogło powstać tylko na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa. W ocenie organu odwoławczego, w tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że przedsiębiorstwo P. posiadało prawo zarządu do przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r., co wskazuje na brak przesłanki uwłaszczenia. Skargę na ostateczną decyzję Ministra Budownictwa złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S.A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2006 r. Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niezastosowanie oraz par. 4 ust. 1 pkt 9 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do przedłożonego przez P. S.A. oświadczenia, które dopuszcza przepis par. 4 ust. 3 jako dowód na istnienie prawa zarządu. Poza tym Minister Budownictwa odniósł się tylko do działki nr [...] będącej przedmiotem zasiedzenia, nie ma natomiast w uzasadnieniu mowy o działce nr [...]. Skarżący nie widzi przeszkód do uwłaszczenia także działką nr [...], skoro nabycie jej własności przez Skarb Państwa nastąpiło od 1 stycznia 1990 r. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Przede wszystkim należy podkreślić, że przewidziane w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami tzw. "uwłaszczenie", polega na przekształceniu z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przysługującego w tym dniu państwowym i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności położonych na gruncie budynków i innych urządzeń stwierdza deklaratoryjną decyzją właściwy wojewoda. Z powyższego wynika, że wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia jest uwarunkowane stwierdzeniem, że państwowej lub komunalnej osobie prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości. Środki prawne zmierzające do stwierdzenia istnienia zarządu określone zostały w powoływanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. W par 4 ust. 1 pkt 1 – 10 rozporządzenia określono dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, jednak nie oznacza to, że wymienione w nich dokumenty stanowią wyłączne środki pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu. W ust. 2 i 3 dopuszczono bowiem możliwość stwierdzenia zarządu nieruchomością na podstawie zeznań świadków lub stosownych oświadczeń stron. W tym miejscu należy stwierdzić, że nie ma racji skarżący utrzymując, że protokół, którego kopię przedłożył organowi jest dokumentem, o jakim mowa w par. 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia. Protokół przekazania nieruchomości wymieniony w powołanym przepisie był przewidzianą prawem (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19) formą przeniesienia praw do nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi. W tym jednak przypadku protokół dotyczy przekazania środków trwałych, najprawdopodobniej związanych z przedmiotową nieruchomością, ale nie jest to dokument, o jakim mowa w par. 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia. Niemniej zaznaczyć należy, że w postępowaniu wyjaśniającym w niniejszej sprawie pominięto całkowicie ocenę oświadczeń złożonych przez dwóch członków zarządu P. S.A. w treści wniosku z dnia 14 lutego 2006 r. i w dołączonym do niego odrębnym dokumencie. Nie badano, czy z tytułu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. poprzednik prawny P. S.A. ponosił jakiekolwiek opłaty, co mogłoby mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, zważywszy na treść par. 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Ponadto stwierdzając, że uzyskanie prawa zarządu do działki nr [...] było możliwe dopiero od 1 stycznia 1990 r., tj. od daty nabycia własności przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, nie wiadomo z jakich powodów Minister Budownictwa uznał, że wykluczało to stwierdzenie prawa zarządu, zważywszy że stwierdzenie zarządu dotyczy daty 5 grudnia 1990 r. Ponadto, jak słusznie podniosła strona skarżąca, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie analizowano możliwości stwierdzenia zarządu w stosunku do działki nr [...]. Należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu uwłaszczeniowym rola organu administracji nie sprowadza się tylko do arbitralnego decydowania o takiej czy innej wartości przedstawionego przez stronę środka dowodowego. Jak wynika z art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz z wydanego na jego podstawie rozporządzenia, istotą postępowania wyjaśniającego w postępowaniu uwłaszczeniowym jest "stwierdzanie" prawa zarządu, co zakłada czynną rolę organu, który może wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego, jeśli uzna za niedostateczny materiał przedstawiony przez stronę, może także przeprowadzić dowód z urzędu. Wymaga tego przede wszystkim zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz wynikający z niej obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (art. 77 par. 1 kpa). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd tych wymogów nie dochowano, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Niezależnie od wskazanych uchybień postępowania uwłaszczeniowego należy zwrócić uwagę, że w trakcie tego postępowania Miasto M. wniosło o rozstrzygnięcie przez Wojewodę Mazowieckiego kwestii ew. komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na to, że ew. komunalizacja z mocy prawa, jako wywołująca skutek na dzień 27 maja 1990 r., a więc przed datą uwłaszczenia, może mieć znaczenie dla ustalenia właściwości organu w sprawie uwłaszczenia, należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć sprawę komunalizacyjną, której wynik stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego, zawieszając postępowanie w sprawie uwłaszczenia do czasu zakończenia postępowania komunalizacyjnego. Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.