I FZ 87/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1268/07 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 19 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru postanawia oddalić zażalenie. I FZ 87/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1268/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek H. Sp. z o.o. w P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, że z przedstawionej sytuacji finansowej skarżącej spółki nie wynika, aby spełniała ona warunki do zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd zaznaczył, że w 2005r. przychody Spółki wyniosły 308.191,50 zł, koszty uzyskania przychodów 243.194,93 zł, Spółka zatem w 2005 r. osiągnęła dochód w wysokości 64.996,57 zł. W 2006r. przychody Spółki wyniosły 468.679,13 zł, koszty uzyskania przychodów 538.255,80 zł, Spółka wykazała stratę w wysokości 69.576,67 zł. Jak wynika ze sprawozdania Zarządu w 2005 r. Spółka odnotowała znaczący spadek przychodów w stosunku do lat wcześniejszych, pomimo to odnotowała dodatni wynik finansowy. W 2005 r. spółka nie korzystała z kredytów bankowych. W 2006 r. obrót spółki się zwiększył o ponad 160.000 zł., jednakże wysokie koszty spowodowały, że za 2006 r. spółka poniosła stratę. Sąd I instancji wskazał, że obroty spółki w 2006 r. z tytułu sprzedaży towarów w stosunku do 2005 r. wzrosły: w 2006 r. osiągnęły wysokość 356.358,30 zł, a w 2005 r. 208.492,80 zł. Zatem nie znajduje potwierdzenia fakt, że z roku na rok następuje spadek obrotów z tytułu sprzedaży towarów. We wniosku Spółka wskazała, że na dzień składnia wniosku na rachunku bankowym znajdowały się środki w wysokości 2.223, 51 zł. Zdaniem Sądu, chociażby z tego powodu trudno uznać, że Spółka na dzień składania wniosku nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego w wysokości 538 zł. Twierdzenia o braku jakichkolwiek możliwości finansowych spółki do uiszczenia kosztów sądowych nie można uznać za zgodne z prawdą, biorąc pod uwagę chociażby wielkość ponoszonych kosztów uzyskania przychodu, które za 2005r. wyniosły 243.194,93 zł, za 2006r. 538.255,80 zł. Wprawdzie za 2006r. skarżąca odnotowała stratę w kwocie 69.576,67 zł, jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata wykazana w zeznaniu podatkowym sama w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowych Spółki na pokrycie kosztów sądowych i jako jedyny podany argument uzasadniający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może wpłynąć na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, na rachunku bankowym spółki odnotowywane są obroty. Sąd wskazał również, że Spółka całkowicie pominęła chociażby okoliczności swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej. Na to postanowienie strona wniosła zażalenie, żądając uchylenia postanowienia w całości oraz orzeczenia o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. Strona złożyła również wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych wraz z kosztami profesjonalnego zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ocena możliwości płatniczych Spółki dokonana przez Sąd jest nieprawidłowa. Zdaniem autora zażalenia, z licznych dokumentów przedłożonych w sprawie bezsprzecznie wynika, że Spółka działa ze stratą i znajduje się na skraju bankructwa. Wskazano, że trudna sytuacja ekonomiczna, w której znajduje się Spółka wynika ze złej koniunktury, powstałej w 2006 r. Zdaniem strony nieuzasadnione jest zatem analizowanie sytuacji finansowej Spółki za rok 2005 r. Ponadto podniesiono, że Spółka nie może skorzystać ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym, gdyż są one niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Odnosząc się twierdzeń WSA w Poznaniu w zakresie możliwości pokrycia przez skarżącą wpisu od skargi ze środków uzyskanych z pożyczki, autor zażalenia wskazał, że sytuacja finansowa Spółki uniemożliwia zaciąganie jakichkolwiek zobowiązań finansowych , w tym również pożyczek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się w całej rozciągłości do zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu argumentacji Sądu I instancji. Należy zauważyć, że Spółka nie spełnia przesłanek z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Trafnie wskazano bowiem, że wykazywana przez Spółkę strata jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata wykazana w zeznaniu podatkowym sama w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowych Spółki zwłaszcza, że wciąż prowadzi ona działalność gospodarczą, zwiększając do tego, w porównaniu do roku 2005 znacznie swoje obrót. Słusznie również wskazano, że na dzień składnia wniosku na rachunku bankowym Spółki znajdowały się środki w wysokości 2.223,51 zł i jak słusznie wskazał Sąd, chociażby z tego powodu trudno uznać, że Spółka na dzień składania wniosku nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego w wysokości 538 zł. Trudno zgodzić się również ze stanowiskiem autora zażalenia, że sytuacja Spółki uniemożliwia zaciąganie jakichkolwiek zobowiązań, a ewentualne zaciągnięcie takowych byłoby przejawem nieodpowiedzialności. Przejawem nieodpowiedzialności jest raczej wszczynanie postępowania sądowego i nie liczenie się z wydatkami, które się z nim wiążą. Spółka jako profesjonalny podmiot działający na rynku powinna wiedzieć, że postępowanie przed sądami administracyjnymi nie jest wolne od kosztów. Warto w tym miejscu przypomnieć, że "prawo pomocy", przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i być przyznawana osobom które rzeczywiście jej potrzebują. Należy również podkreślić, że koszty, o których mowa w powyższym przepisie powinny być traktowane na równi z innymi kosztami ponoszonymi przez stronę. W tym stanie rzeczy strona skarżąca powinna wkalkulować wpis od skargi w wysokości 538 zł. w bieżące i niezbędne wydatki i podjąć odpowiednie działania zmierzające do jego uiszczenia. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji