II SA/Wa 1634/07

II SA/Wa 1634/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 10 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.) Protokolant Łukasz Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. W. przedstawicielki ustawowej małoletnich M., S., P. i R. W., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. II SA/Wa 1634/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił R. W., reprezentującej małoletnie dzieci M., S., P. i R. W., przyznania dla nich renty rodzinnej po ich zmarłym ojcu R. W.. Organ wskazał, że zmarły, na 40 lat życia wykazał jedynie 7 lat, 4 miesiące i 19 dni ubezpieczenia społecznego. W dziesięcioleciu poprzedzającym śmierć zmarły wykazał jedynie 7 miesięcy i 11 dni ubezpieczenia, a nie zaszły żadne szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), które uzasadniałyby bezczynność zawodową zmarłego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną i oceniła, że spełnia przesłanki do przyznania świadczenia. Nie może znaleźć pracy z uwagi na duże bezrobocie. Podała, że zmarły mąż nie opłacał składek ubezpieczenia społecznego, gdyż jego pracodawcy nie chcieli zatrudniać go legalnie. Jej dzieci wymagają natomiast wsparcia i opieki ze strony Państwa. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i powtórzył zawartą tam argumentację. Dodatkowo wskazał, że wobec R. W. nie wydano orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] lipca 2007 r. skarżąca oceniła, że zaszły wszelkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Szczególną okolicznością jest bowiem wychowywanie czworga dzieci. Decyzję oceniła jako niejasną, nie do przyjęcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczeń w drodze wyjątku dla swoich małoletnich dzieci. W jej ocenie świadczenia takie przysługiwać im powinny po zmarłym ojcu. Zasadnie więc organ zbadał w pierwszej kolejności powody, dla których zmarły na przestrzeni 40 lat życia wykazał tak krótki relatywnie staż ubezpieczeniowy, a zwłaszcza dlaczego w ostatnim dziesięcioleciu przed śmiercią staż ten wyniósł zaledwie nieco ponad 7 miesięcy. Świadczenie wyjątkowe dla dzieci jest bowiem pochodną uprawnień, jakie przysługiwałyby zmarłemu. Jak zatem wynika z akt postępowania, zmarły R. W. podejmował nieformalne, dorywcze zatrudnienie, któremu nie towarzyszyło opłacanie należnych składek ubezpieczenia społecznego. Jako powód tego nieformalnego podejmowania pracy skarżąca podała niechęć pracodawców do legalnego zatrudniania męża wynikającą z wysokich kosztów pracy legalnie zatrudnianego pracownika. Skarżąca jednoznacznie (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nadto na rozprawie) potwierdziła, że jej mąż był zdrowy i pracował aż do dnia śmierci. Żadnych innych powodów braku stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia świadczenia w zwykłym trybie skarżąca nie podała. Stwierdzić więc należy, że brak uprawnień do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nie wyniknął ze szczególnych okoliczności, których wymaga art. 83 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej (vide np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2001 r., II SA 3238/00, LEX Nr 50999). Zmarły świadomie wybrał taki sposób utrzymywania swojej rodziny i powinien liczyć się z negatywnymi konsekwencjami braku ubezpieczenia. Sąd zdaje sobie oczywiście sprawę z trudności uzyskania formalnego zatrudnienia, ale trudności takie nie mogą być traktowane jako okoliczności szczególne. W przeciwnym razie świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy straciłoby swój wyjątkowy, szczególny charakter, a stałoby się niemal regułą. Powyższej oceny przyczyn braku uprawnień zmarłego do świadczenia w trybie zwykłym nie zmienia okres krótkotrwałego (2 miesiące i 11 dni), legalnego – jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie – zatrudniania R. W. za granicą. Za okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy nie może być też uznane samotne wychowywanie czworga dzieci, choć niewątpliwie jest to wyjątkowo trudne. Zarówno organ, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionują bardzo złej sytuacji materialnej skarżącej i jej dzieci. Sytuacja ta, jak zasadnie wskazuje organ, nie uprawnia jednak sama w sobie, do przyznania wnioskowanych dla dzieci świadczeń. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.