I FZ 519/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Rafała Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1307/06 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Rafała Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie odmowy rozłożenia na raty spłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za II kwartał 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 01.08.2007 r., sygn. I SA/Po 1307/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Rafałowi Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia była konstatacja, iż skarżący nie znajduje się w wyjątkowej sytuacji uprawniającej do skorzystania ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że z przesłanych dokumentów i oświadczeń skarżącego oraz wynika, że w 2006 r. osiągnął dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 30,168,72 zł natomiast miesięczne uzasadnione wydatki skarżącego i osób pozostających na jego utrzymaniu oscylują wokół kwoty ok. 2000 zł. Dodatkowo skarżący wskazał jako wydatki szereg opłat stanowiących w istocie koszt uzyskanego przez niego dochodu, np. opłaty leasingowe, abonament telefoniczny, paliwo do leasingowanych samochodów. Ponadto Sąd zaznaczył, że skarżący posiada działkę, a także rozpoczął budowę domu. Wartość posiadanych nieruchomości skarżący oszacował na ok. 550.000,00 zł. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, ale jak wynika z oświadczenia skarżącego, żona posiada również działkę o pow. 500 m kw. W związku z tym, w ocenie Sądu, skarżący będzie w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, wygospodarować kwotę 500 zł na pokrycie wpisu sądowego. Sąd przy ustaleniu aktualnej sytuacji finansowej skarżącego nie wziął pod kosztów opłat leasingowych, gdyż zdaniem Sądu tego rodzaju wydatek nie może być uprzywilejowany względem należności publicznoprawnych. Powyższe postanowienie zaskarżone zostało zażaleniem Rafałą Z., w którym wniesiono o jego uchylenie. Żalący zaznaczył, że znajduje się w trudnej sytuacji i aktualnie gromadzi środki finansowe, aby spłacić swoje zadłużenia. Jednocześnie nadmienił, że jego firma aktualnie działa, co dowodzi, iż będzie realna spłata powstałego zadłużenia. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, co następuje: Zażalenie uzasadnione nie jest. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy przytoczyć regulacje prawne odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Wywód w tym zakresie jednak powinien być ograniczony, gdyż w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji został umieszczony komentarz przybliżający wypracowane reguły, które sąd powinien stosować decydując o przyznaniu lub nie prawa pomocy. Tut. Sąd w pełni podziela zaprezentowaną tamże argumentację w konsekwencji czego nie dostrzega potrzeby powtarzania jej. Nawiązując zaś do powyższych uwag zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., zwana dalej "popsa") prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że przez użycie sformułowania "wykaże" ustawodawca przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Do Sądu zaś, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji podjął wszelkie konieczne kroki do ustalenia rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego. W wyniku uzyskanych informacji ustalono, że wysokość miesięcznych dochodów, jakimi dysponuje żalący, jest na tyle wysoko, iż nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków na utrzymanie rodziny, skarżący będzie w stanie wyasygnować kwotę 500 zł na pokrycie wpisu sądowego. Ta zaś okoliczność oraz fakt posiadania przez skarżącego innych znanych składników majątku, np. domu mieszkalnego, działki w sposób oczywisty przesądza o braku możliwości przyznania stronie pomocy prawnej w postaci zwolnienia jej od wpisu sądowego. Dlatego też tut. Sąd podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, nie można uznać skarżącego za osobę, która znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej, uzasadniającej dofinansowanie jej z budżetu Skarbu Państwa. Odnosząc się zaś do argumentów podniesionych w zażaleniu, nie można przyjąć, że chęć zgromadzenia środków na jednorazową spłatę długów może upoważniać stronę do uchylenia się od ponoszenia kosztów sądowych. Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokładnie zbadał i ustalił rzeczywiste możliwości finansowe skarżącego i na tej podstawie doszedł do słusznego przekonania, że jest on w stanie uiścić należny wpis sądowy bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Stąd też na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 popsa Naczelny Sąd Administracyjny postanowił orzec jak w sentencji.